Heinen draagt Klaas Knot voor als baas van de ECB: onder hem verloor DNB miljarden, en nu moet hij de euro bewaken die jou inflatie kost

Een Nederlander aan de top van de Europese Centrale Bank. In Den Haag zullen ze er trots op zijn. Jij mag je afvragen waarom. De inflatie loopt op, je boodschappen en je energie zijn fors duurder dan een paar jaar geleden, en het kabinet levert de volgende bewaker van de euro.

VVD-minister Heinen meldde het woensdag in een nazending bij de agenda van de Eurogroep: "Nederland zal dhr. Klaas Knot, voormalig president van De Nederlandsche Bank, voordragen als kandidaat voor het presidentschap van de ECB." Zo gaat dat in Den Haag. Een van de machtigste financiële functies van Europa, en jij leest erover in een bijlage.

Christine Lagarde stopt op 7 februari, bijna negen maanden voor het einde van haar termijn. Knot geldt samen met de Spanjaard Pablo Hernández de Cos als favoriet. Op 9 november nemen de ministers de stand op, en daarna gaat het naar de regeringsleiders.

Heinen schuift een topman naar voren uit precies de kring die jou deze euro heeft bezorgd. Niemand in Den Haag vraagt zich hardop af of je daar iets aan hebt.

Knot was van 2011 tot 2025 president van De Nederlandsche Bank. Hoe staat die bank ervoor? DNB boekte over 2025 een verlies van 967 miljoen euro, na ruim 3 miljard in 2024. Het was het derde verliesjaar op rij, en de bank verwacht tot en met 2028 rode cijfers.

De oorzaak zit niet in pech. Centrale banken in de eurozone kochten op grote schaal obligaties op om de economie te stimuleren en de inflatie omhoog te krijgen. Toen de rente steeg, kwamen de kosten. DNB kan daardoor voorlopig geen dividend aan de Staat uitkeren. Dat is geld dat anders in de schatkist was beland, dus jouw geld.

De man die aan het stuur zat toen de schade werd gemaakt, krijgt van Heinen promotie. Bij een gewoon bedrijf vraag je na zulke cijfers om uitleg. In de wereld van de centrale bankiers vraag je om een grotere stoel.

Zijn verdedigers zullen zeggen dat Knot binnen de ECB vaak op de rem trapte. Dat zal best. Maar hij zat er veertien jaar, hij droeg het beleid mee naar buiten, en het resultaat ligt op tafel. Een rem die de auto niet stopt, is geen aanbeveling.

Dan het hoofddoel van de ECB: de prijzen stabiel houden, met 2 procent inflatie als doel. In de eurozone komt de inflatie in oktober volgens de eerste raming van Eurostat uit op 4 procent, het hoogste niveau in drie jaar. In Nederland was het in oktober 3,7 procent. De ECB verhoogde de depositorente op 10 september naar 2,5 procent.

We kennen de film. In 2022 was de inflatie in Nederland gemiddeld 10 procent, het hoogste sinds 1975. Eerst jarenlang rente rond nul, waardoor je spaargeld niets opleverde. Daarna een prijsgolf die de waarde ervan opvrat. Knot zat in al die jaren aan de vergadertafel van de ECB.

Dat is de euro die ze ons beloofden: stabiel, sterk en veilig. De ECB-club heeft jouw spaargeld jarenlang opgeofferd, en nu mag een van hen de baas worden.

En Nederland heeft geen eigen knop meer om aan te draaien. Rente, geldhoeveelheid, koers: dat gaat allemaal in Frankfurt. De regels die daar worden gemaakt, passen bij eenentwintig landen tegelijk en dus bij niemand precies. Een Nederlander aan het hoofd van die tafel verandert dat niet.

Waarom ineens zo'n haast? Lagarde zegt zelf dat ze zich niet meer comfortabel voelt om neutraal te zijn, maar de timing spreekt boekdelen. Door haar vroege vertrek kunnen de regeringsleiders de opvolger aanwijzen vóórdat Frankrijk in het voorjaar een president kiest, en in de peilingen staat Marine Le Pen bovenaan. Volgens econoom Holger Schmieding van Berenberg probeert de EU zich zo "op zijn minst enigszins in te dekken" tegen een overwinning van Le Pen.

Lees dat rustig. De Europese top regelt de machtigste financiële baan van het continent zo dat de Franse kiezer er straks niets meer over te zeggen heeft. Dit is het eurokartel in zijn zuiverste vorm: benoemen voordat de kiezer iets kan zeggen.

En Den Haag doet vrolijk mee. Premier Jetten steunt Knot, Heinen levert de voordracht aan. Of de Nederlandse kiezer dit wil, is nooit de vraag geweest. Dat kabinet heeft in eigen land niet eens een meerderheid voor het Belastingplan, maar vindt wel de tijd om een kandidaat voor Frankfurt te regelen.

De Kamer moet Heinen dus niet feliciteren, maar ondervragen. Wat heeft Nederland te winnen bij deze voordracht? Wat heeft hij in Brussel beloofd of ingeruild? En wat vindt het kabinet van drie jaar rood bij DNB onder het beleid dat Knot mede droeg?

Maar de echte eis ligt dieper. Nederland hoort niet te bedelen om een stoel aan de tafel waar over onze munt wordt beslist. Nederland hoort die munt zelf weer in handen te krijgen. De euro moet weg, en Nederland moet weer zelf bepalen wat er met zijn geld gebeurt.

Heinen en Jetten geven Frankfurt een Nederlander, en de Nederlander krijgt daar niets voor terug. Knot krijgt misschien de mooiste stoel van Europa. Jij krijgt de rekening.