Heinens box 3-gok met jouw spaargeld knalt op de Raad van State: het haastwerk van de VVD-minister is onuitvoerbaar, incompleet en kwetsbaar

Het is van een ongekende politieke brutaliteit in een land waar miljoenen burgers na jaren van inflatie en belastingroof elke euro op hun spaarrekening drie keer moeten omdraaien. "Ik neem hier een risico", zei Heinen begin oktober stoer bij WNL, meldde De Belegger, toen het kabinet de novelle met spoed en zonder sluitende dekking naar de Raad stuurde. "Maar ik laat niet gebeuren dat we al die normale spaarders een belasting laten betalen die niemand wil." Wat een prachtige, zalvende verkiezingszin voor de camera's. Alleen staat in exact datzelfde wetsvoorstel, bij gebrek aan een uitgewerkt alternatief, nog altijd zwart op wit dat het heffingvrij vermogen van al die normale spaarders per 2027 bijna halveert.

Het advies van de Raad van State dat vandaag is gepubliceerd, leest als een genadeloze strafexpeditie tegen het amateurisme op het ministerie van Financiën en laat werkelijk geen spaan heel van het plan. Een ingrijpende stelselwijziging in box 3 doordrukken via een novelle, die "met grote spoed" tot stand moet komen, doet volgens de Raad rechtstreeks "afbreuk aan de zorgvuldigheid van het wetgevingsproces".

Hoe stuitend slordig en minachtend Heinen en Eerenberg te werk zijn gegaan, staat gewoon zonder omwegen in het rapport uitgeschreven. Het kabinet vroeg een spoedadvies aan de hoogste adviseur van de regering terwijl de uitvoeringstoets van de eigen Belastingdienst nog niet eens binnen was. Sterker nog: op het moment dat het kabinet de aanvraag indiende, stond al vast dat de novelle "deels was achterhaald". Door die geforceerde politieke haast zullen de Tweede en de Eerste Kamer het voorstel bovendien "niet adequaat kunnen wegen".

En waarom moesten het parlement, de Raad van State en de Belastingdienst eigenlijk zo nodig door deze Haagse gehaktmolen worden geduwd? Volgens de NOS was het vooral een politieke wens van de VVD om de veranderingen snel in te voeren. Heinen wilde per se het jaartal 2028 halen om in de talkshows te kunnen pronken met een zogenaamde box 3-oplossing, en de Nederlandse spaarder mocht het volle risico van zijn haastwerk dragen. Een minister die het wetgevingsproces vertrapt om voor de VVD-bühne te scoren en daarbij gokt met het spaargeld van gewone burgers, hoort geen dag langer op Financiën te zitten.

De meest vernederende oorvijg voor Heinen komt niet eens van de Raad van State zelf, maar van zijn eigen Belastingdienst, die nota bene rechtstreeks onder zijn eigen ministerie van Financiën valt. De uitvoeringstoets, die de Raad pas op 22 oktober nagestuurd kreeg, deelt op werkelijk alle vijf getoetste onderdelen een knalrode vlag uit aan het kabinetsplan. Het eindoordeel van de fiscus laat nul ruimte voor twijfel: de Belastingdienst acht de novelle "in ieder geval voor 2028 onuitvoerbaar".

Alsof die totale blokkade nog niet pijnlijk genoeg is, verslindt het politieke lapwerk van Heinen ook nog eens bakken met belastinggeld voor een systeem dat al na vierentwintig maanden weer bij het grofvuil moet worden gezet. Voor een tijdelijk hybride stelsel van slechts twee jaar zijn volgens de toets maar liefst 252 fte aan personeel en circa 31 miljoen euro aan extra uitvoeringskosten nodig. En dat bij een uitvoeringsdienst die volgens de Raad toch al op zijn tandvlees loopt, én waarop ditzelfde kabinet tegelijkertijd "significante structurele bezuinigingen" wil loslaten.

En wie draait er voor de administratieve puinhoop op als de overheid haar eigen belastingwetten niet kan uitvoeren? Jij natuurlijk. Banken kunnen in 2028 en mogelijk ook in 2029 de benodigde gegevens over de winst op beleggingen helemaal niet aanleveren. Dat betekent dat dit deel van je belastingaangifte niet vooraf kan worden ingevuld, waardoor jij die winst straks zelf tot achter de komma mag gaan zitten uitpluizen. Heinen kiepert zijn onuitvoerbare huiswerk dus gewoon bij de burger over de schutting.

Daarnaast rammelt het wangedrocht van Financiën aan alle kanten op juridisch vlak. Het kabinet maakt "zonder duidelijke rechtvaardiging" een willekeurig onderscheid tussen verschillende soorten vermogen. Wie zelf rechtstreeks crypto bezit, wordt elk jaar belast op papieren aanwas, terwijl precies dezelfde crypto in een beleggingsfonds pas wordt belast op het moment dat je daadwerkelijk verkoopt. De Raad noemt dat "kwetsbaar", gezien "de voorgeschiedenis van procedures en hersteloperaties" die dit dossier al jarenlang teistert.

Die bittere voorgeschiedenis staat elke Nederlandse spaarder nog haarscherp op het netvlies gebrand. In december 2021 veegde de Hoge Raad het vorige roofstelsel in box 3 al genadeloos van tafel, en sindsdien worstelt de staat met een slepende hersteloperatie voor spaarders die jarenlang door de fiscus zijn uitgekleed. De Raad van State wijst Heinen met de neus op dat eerdere rechterlijke debacle, maar de VVD-minister heeft er helemaal niets van geleerd. Heinen bouwt met open ogen de volgende rechtszaak in zijn eigen wet in.

Kijk vervolgens naar de schandalige manier waarop dit kabinet zijn begrotingsgat probeert dicht te smeren. Om de schatkist te vullen, in plaats van eerst in de eigen Haagse uitgaven te snijden, zette het kabinet in de novelle dat het heffingvrij vermogen per 1 januari 2027 keldert van €59.357 naar €30.846 per persoon. Het forfait voor overige bezittingen, zoals beleggingen, schiet met 1,5 procentpunt omhoog naar 7,87 procent. En in de nieuwe box 3 zakt het heffingsvrije resultaat per 2028 nog eens verder weg van €1.800 naar €1.000.

Die botte bijl treft vol in het gezicht van precies de "normale spaarders" die Heinen op televisie zo plechtig beloofde te zullen beschermen. Nadat bij de Algemene Financiële Beschouwingen al bleek dat er voor delen van deze ordinaire lastenverzwaring onvoldoende politiek draagvlak was, beloofde het kabinet haastig om kleine spaarders te ontzien. Maar die mooie belofte is in het wetsvoorstel nergens terug te vinden, constateert de Raad droogjes. Het voorstel is daardoor "incompleet" en niet voorzien "van een adequate dekking".

Ondertussen probeert Heinen zijn begroting op papier sluitend te goochelen met een opvallende kasschuif in box 2. Het hoogste box 2-tarief zou vier jaar lang omlaag gaan naar 29,2 procent, als verzachting van strengere regels voor lenen bij je eigen bv. Volgens het kabinet levert die tijdelijke tariefstap op de korte termijn extra belastinggeld op voor de schatkist, omdat ondernemers hun vermogen dan eerder uit hun bv halen. Maar de Raad van State prikt genadeloos door die Haagse boekhoudtruc heen: die opbrengsten worden immers naar voren gehaald en vallen later lager uit, en zo wordt "de rekening voor de maatregel" simpelweg naar de toekomst doorgeschoven.

De Raad van State laat het kabinet na deze sloopkogel slechts twee uitwegen over. De eerlijkste en beste route: trek het gestrande wetsvoorstel in de Eerste Kamer direct in, dien deze rammelende novelle überhaupt niet in bij de Tweede Kamer, maak je huiswerk opnieuw en stap pas per 2030 in één keer over op een echt vermogenswinststelsel. Wil het kabinet tegen beter weten in toch doormodderen met de novelle, voer de vermogenswinstbelasting dan voor alle box 3-vermogen pas in 2030 in. In beide gevallen blijft het huidige stelsel met de tegenbewijsregeling ook in 2028 en 2029 gewoon van kracht.

En zelfs het enige overgebleven excuus van Heinen voor zijn blinde haast, namelijk het vermeende gat op de rijksbegroting, blijkt op drijfzand gebouwd, want het kabinet moet volgens de Raad eerst maar eens serieus onderzoeken of de tegenbewijsregeling in de praktijk niet veel minder kost dan Financiën eerder heeft voorgespiegeld. Terwijl het minderheidskabinet-Jetten zich richting het Belastingplan-debat van woensdag sleept, bewijst Heinen opnieuw waarom de VVD een onbetrouwbare verraderspartij is: voor de camera zweren dat de gewone spaarder veilig is, en op papier zijn vrijstelling bijna door de helft zagen. Heinen nam een gok met andermans spaargeld en ging keihard onderuit; trek dit onuitvoerbare broddelwerk per direct in en blijf met je vingers van onze spaarvrijstelling af!