Hermans pakt je vrije keuze in de ggz af: kies je een psycholoog zonder contract, dan betaal je straks alles zelf

Het staat in de ggz-plannen die het kabinet vrijdag presenteerde, verstopt tussen mooie woorden over preventie en "mentale gezondheid". Hermans pakt de patiënt zijn laatste stukje keuzevrijheid af en geeft de sleutel van de spreekkamer aan de zorgverzekeraar.

De zin waar het om draait, staat er zonder enige omhaal: "Ook krijgen groepsbehandeling en hybride behandeling de voorkeur als dat kan en wordt de vergoeding van niet-gecontracteerde zorg afgeschaft." Eén bijzin, en de vrije keuze in de ggz is weg.

Nu regelt artikel 13 van de Zorgverzekeringswet dat je ook naar een zorgverlener zonder contract mag, en dat je dan vaak nog 70 tot 90 procent van het gecontracteerde tarief vergoed krijgt. Volgens het coalitieakkoord moet die vergoeding per 1 januari 2029 helemaal verdwijnen, als onderdeel van tien miljard euro aan zorgbezuinigingen. En niet alleen in de ggz: ook wijkverpleging en zelfstandige klinieken vallen eronder.

Dit is geen hervorming. Dit is een bezuiniging met een stethoscoop om. De patiënt die nu zelf een behandelaar uitkiest en daarvoor bijbetaalt, wordt straks teruggeduwd naar het lijstje van zijn verzekeraar. Wie daar niet terechtkan of daar niemand vertrouwt, mag het zelf uitzoeken.

Het gaat verder. Het kabinet wil ook "inzichtelijker maken wanneer behandeling bij lichte zorgvragen nog effectief is, om overbehandeling te voorkomen". Vertaald: Den Haag gaat bepalen of jouw klacht licht genoeg is voor een groepje in een zaaltje of een behandeling via een scherm.

Hermans zelf houdt het netjes. "Psychische klachten zijn ingrijpend," zegt ze, en daarom zou het kabinet "alles op alles" zetten. Mooie woorden. Maar wie psychische klachten echt ingrijpend vindt, pakt mensen niet de behandelaar af die ze zelf hebben gekozen. Hermans praat als een hulpverlener en rekent als een boekhouder.

En het komt bovenop wat al gebeurde. Dezelfde Hermans laat het eigen risico naar 400 euro stijgen, en daarna elk jaar verder. De zieke Nederlander betaalt onder deze minister steeds meer en mag steeds minder kiezen.

Dat terwijl de ggz al jaren kraakt. De politie besteedt inmiddels ruim 20 procent van haar inzet aan 'verwarde personen'. En juist nu maakt Hermans de deur naar een behandelaar nog smaller.

Maar de zorgverzekeraars zeggen toch dat ze bij zorgverleners zonder contract geen grip hebben op kosten en kwaliteit? Dat zeggen ze, ja. Maar de patiënt die daar naartoe gaat, betaalt nu al een flink deel zelf. Volgens beroepsvereniging LVVP is die zorg juist goedkoper, omdat patiënten zelf bijbetalen, en behandelen die praktijken ook zware gevallen.

En overbehandeling dan? Natuurlijk is niet elke sombere week een stoornis. Maar dat is een afweging voor de behandelaar en de patiënt, niet voor een minister die tien miljard moet vinden. Patiëntenorganisatie MIND waarschuwt al voor langere wachtlijsten en mensen die helemaal afhaken.

Nieuw is dit plan niet. Minister Edith Schippers probeerde in 2014 hetzelfde, en de Eerste Kamer hield het tegen. Hermans haalt een plan uit de kast dat de Eerste Kamer twaalf jaar geleden al afschoot, en hoopt dat niemand het zich herinnert.

De eis is simpel. Hermans schrapt dit plan. Artikel 13 blijft staan, en wie een behandelaar zonder contract kiest, houdt recht op vergoeding.

Het kabinet-Jetten is een minderheidskabinet en heeft voor dit plan de oppositie nodig. Partijen die het woord vrijheid in hun programma hebben staan, kunnen nu laten zien of ze het menen. En de Eerste Kamer kan doen wat ze in 2014 ook deed.