D66-Kamerlid Ilana Rooderkerk en het kartel willen het renteplafond op de studieschuld begraven en 40 miljoen op de lange baan schuiven

Kijk naar de tekst van die motie die door D66-Kamerlid Ilana Rooderkerk is ingediend en mede is ondertekend door Diederik Boomsma (JA21), Etkin Armut (CDA), Don Ceder (ChristenUnie), Anouschka Biekman (D66) en Martin de Beer (VVD). Met droge ogen schrijven de indieners op papier: "constaterende dat met de structureel gereserveerde middelen van 40 miljoen euro voor het renteplafond geen substantiële rentemaatregel kan worden uitgewerkt". En dus verdwijnt het hele renteplafond in de prullenbak van de Tweede Kamer!

Bedenk hoe onbeschaamd deze redenering is. Eerst spreken de coalitiepartijen D66, VVD en CDA met veel bombarie af dat zij studenten en oud-studenten te hulp schieten met een renteplafond, maar stoppen ze daar zelf een fooi van slechts 40 miljoen euro in terwijl het ministerie van Financiën elke serieuze variant blokkeert.

En vervolgens komt de D66-fractie in de Tweede Kamer met een motie waarin ze constateert dat 40 miljoen euro te weinig is voor een "substantiële rentemaatregel", om dat geld dan maar helemaal weg te halen bij de rente op de studieschuld. Dat is alsof je iemand belooft zijn dak te repareren, maar één dakpan meeneemt en vervolgens zegt: met één dakpan krijg ik het dak niet waterdicht, dus ik neem die pan ook weer mee naar huis.

Waar gaat die 40 miljoen euro per jaar dan wél naartoe volgens het onderonsje van Rooderkerk en haar mede-indieners? Ongeveer 30 miljoen euro structureel wordt doorgeschoven naar het "realiseren van automatische restitutie les- en cursusgeld" voor mbo-studenten die tussentijds stoppen met hun opleiding, en wel pas vanaf het studiejaar 2029/2030. De overige 10 miljoen euro wordt via de Voorjaarsnota 2027 gereserveerd voor "een extra verhoging van de basisbeurs voor uitwonende studenten" vanaf het studiejaar 2028/2029.

Voor de honderdduizenden oud-studenten en jonge starters die op dit moment maandelijks tientallen euro's rente aan DUO moeten aftikken over hun opgebouwde studieschuld, betekent deze motie dat zij letterlijk nul euro krijgen. Zij zijn de generatie die door D66 en de VVD het leenstelsel in werd gejaagd met het geruststellende praatje dat lenen voor je studie hartstikke gunstig was, dat de rente op nul procent stond en dat een studieschuld nauwelijks zou meetellen voor je hypotheek.

Inmiddels weten al die jonge werkenden wat een belofte van de Haagse onderwijspartij waard is. De rente op hun studieschuld is omhooggeschoten, bij de bank krijgen ze door diezelfde DUO-schuld tienduizenden euro's minder hypotheek voor een eerste koopwoning, en nu het kabinet-Jetten eindelijk iets zou doen aan de rentelasten, trekken D66-minister Rianne Letschert en D66-Kamerlid Ilana Rooderkerk samen de stekker uit het renteplafond.

Deze motie van Rooderkerk kan niet los worden gezien van de onthullingen die eerder deze week uit de vrijgegeven documenten van het ministerie van Onderwijs en het ministerie van Financiën naar boven kwamen. Daaruit bleek dat VVD-minister Eelco Heinen keihard op de rem trapte bij elk plan om oud-studenten met een renteplafond tegemoet te komen: Financiën eiste dat de schatkist nul risico zou lopen bij stijgende rentes en Heinen dreigde zelfs 1,5 miljard euro aan onderwijsgeld op de aanvullende post te blokkeren als onderwijsminister Rianne Letschert niet zou inbinden.

In plaats van dat D66 de rug recht hield tegenover die chantage van de VVD en eiste dat de belofte aan de leenstelselgeneratie werd nagekomen, koos de partij van Rob Jetten en Rianne Letschert voor de weg van de minste weerstand.

Letschert gaf de strijd voor het renteplafond op, kreeg haar eigen OCW-begroting vrijgegeven en liet haar partijgenoot Ilana Rooderkerk in de Tweede Kamer een motie indienen om het lijk van het renteplafond netjes onder het tapijt te vegen. Op het beoordelingsformulier van de Kamer kreeg de motie van Rooderkerk dan ook direct het stempel "Oordeel Kamer", wat in Haags jargon betekent dat de minister haar handen dichtknijpt van geluk.

Minstens zo veelzeggend is het rijtje partijen dat als loopjongen van de coalitie zijn handtekening onder deze begrafenismotie heeft gezet. Dat de ChristenUnie van Don Ceder en Mirjam Bikker altijd klaarstaat om een wankel kartelkabinet aan een meerderheid te helpen, wisten we al. Maar kijk wie er als eerste mede-indiener op het Kamerstuk van D66-Kamerlid Rooderkerk prijkt: Diederik Boomsma namens JA21.

Terwijl JA21-leider Joost Eerdmans voor de camera's van de landelijke pers stoere taal uitslaat over een 'rechts blok' dat het kabinet-Jetten het vuur aan de schenen legt, helpt zijn eigen fractie op exact hetzelfde moment in de Tweede Kamer om de onderwijsbegroting van D66-minister Rianne Letschert door de Tweede Kamer te loodsen. En tegen welke prijs? Door samen met D66, VVD, CDA en ChristenUnie het renteplafond voor oud-studenten bij het grofvuil te zetten en de gereserveerde 40 miljoen euro door te schuiven naar 2028 en 2029.

Het bewijst opnieuw waarom geen enkele rechtse kiezer zich zand in de ogen moet laten strooien door het opportunisme van JA21. Zodra het kartel in nood zit en zetels nodig heeft om een D66-begroting over de streep te trekken, staan de wannabe-VVD'ers van JA21 vooraan om mee te tekenen onder een D66-motie die werkende jongeren met een studieschuld in de kou laat staan.

Leg de bedragen uit deze onderwijsbegroting eens naast de miljarden waarmee het kabinet-Jetten op andere terreinen strooit. Voor buitenlandse avonturen, Brusselse fondsen, asielopvang en een uitdijend ambtenarenapparaat dat bijna 22 miljard euro per jaar verslindt, is geen bedrag te gek. Maar als het gaat om jonge Nederlanders die na hun afstuderen veertig uur per week werken, torenhoge inkomstenbelasting betalen en door de gestegen DUO-rente geen huis kunnen kopen, dan heet het ineens dat er geen werkbare rentemaatregel te verzinnen valt.

En let ook op de doortrapte tijdsplanning in de motie van Rooderkerk. De verhoging van de uitwonendenbeurs gaat pas in per studiejaar 2028/2029 en de automatische restitutie van het lesgeld in het mbo zelfs pas per studiejaar 2029/2030. Dat betekent dat het kabinet-Jetten en minister Heinen de komende jaren het geld voor het renteplafond simpelweg niet aan renteverlaging hoeven uit te geven, terwijl D66 toch een ronkend persbericht kan rondsturen dat het geld "voor studenten bestemd" blijft.

Elke student, oud-student en ouder in Nederland ziet vandaag zwart op wit wat de handtekening van D66, VVD, CDA, JA21 en ChristenUnie waard is. Ze hebben een hele generatie met valse rentebeloftes een molensteen van tienduizenden euro's om de nek gehangen, ze hebben in het coalitieakkoord beterschap beloofd met een renteplafond, en op het moment dat de rekening betaald moest worden, hebben ze het plafond eigenhandig gesloopt. Wie straks zijn maandelijkse DUO-afschrijving en zijn afgewezen hypotheekaanvraag bekijkt, weet precies wie hij daarvoor mag bedanken: Rianne Letschert, Eelco Heinen en Ilana Rooderkerk.