Een jaar na de verkiezingen houdt het kabinet-Jetten 44 zetels over, en D66 is bijna de helft van zijn kiezers kwijt

Bij de verkiezingen haalde D66 26 zetels. Het opiniepanel van EenVandaag, samen met Verian, komt op dinsdag 27 oktober uit op 14. In één jaar liepen kiezers goed voor twaalf zetels weg.

De partners doen het niet veel beter. De VVD zakt van 22 naar 16, het CDA van 18 naar 14. Samen houden de drie regeringspartijen volgens het opiniepanel 44 virtuele zetels over. Een jaar geleden waren het er nog 66.

Vierenveertig zetels. In een Kamer van 150.

Wat ging er mis? Volgens EenVandaag stemden veel mensen vlak voor de verkiezingen op D66 omdat ze dachten dat Jetten zijn plannen beter kon waarmaken dan de linkse concurrent. Diezelfde kiezers zien een jaar later weinig terug van die beloofde slagkracht, en een deel vindt dat D66 te ver naar rechts is opgeschoven. Ze stappen over naar PRO of Volt, of blijven thuis. PRO is met 28 zetels nog altijd de grootste in de peiling.

Het mooiste detail: 85 procent van de D66-kiezers van vorig jaar vindt dat Jetten het als partijleider goed doet. De partij smelt weg, maar de man aan het roer krijgt een dikke voldoende van zijn eigen fans. Het zal toch niet zo zijn dat de kiezer hem meer ziet als gezicht dan als bestuurder?

Bij de VVD speelt het omgekeerde. Daar stemden mensen op de partij omdat ze hoopten op rechts beleid in Den Haag. Wat ze kregen is een kabinet dat zij volgens het panel juist te links vinden. Amper 28 procent van hen vindt dat Dilan Yeşilgöz bij de volgende verkiezingen nog een keer lijsttrekker moet worden.

Je kunt het ze niet kwalijk nemen. Je stemt VVD om de asielinstroom en de lastendruk te remmen, en je krijgt een minderheidskabinet met D66 dat voor elke stemming moet bedelen bij links of rechts.

Trouw aan de oude club is de boze rechtse kiezer allang niet meer. Wie de VVD of de PVV het afgelopen jaar de rug toekeerde, kwam volgens het panel terecht bij JA21 of bij Forum voor Democratie.

Het partijkartel van D66, VVD en CDA kreeg een jaar de tijd om te laten zien wat het kon. De kiezer heeft het gezien.

Een kabinet met 44 zetels in de peiling heeft geen mandaat meer om Nederland nog jaren te verbouwen naar de wensen van D66. Jetten, Yeşilgöz en Bontenbal moeten ophouden te doen alsof er niets aan de hand is. Geef de kiezer het woord terug. Nu.