Nederland wil verboden pulsvissen opnieuw een kans geven

Staatssecretaris Silvio Erkens trekt 1,3 miljoen euro uit voor een nieuwe proef. Hij wil beginnen met twee schepen en hoopt later ook andere Europese landen te betrekken. Het doel is om voldoende vertrouwen en steun op te bouwen voor een andere behandeling van pulsvisserij.

Dat is nog geen opheffing van het verbod. Voor de sector ligt er een nieuwe poging, geen vrijbrief om de oude apparatuur morgen overal weer in gebruik te nemen.

Bij pulsvisserij worden elektrische pulsen gebruikt om platvis van de zeebodem op te laten bewegen, waarna de vissen in het net terechtkomen. Bij traditionele boomkorvisserij gebeurt dat met zware kettingen die over de bodem slepen.

Dat technische verschil is de kern van het debat. Als een visser hetzelfde doel kan bereiken met minder zwaar materiaal over de bodem, kan dat gevolgen hebben voor zowel het brandstofverbruik als de belasting van het onderwatermilieu.

Erkens noemt een brandstofbesparing van ongeveer 50 procent. Dat is zijn aangehaalde vergelijking, geen garantie dat ieder schip onder alle omstandigheden precies dat percentage bespaart.

Voor een ondernemer is brandstof geen abstract klimaatbegrip. Het is een rekening. Een techniek die het verbruik vermindert, kan daardoor tegelijk economisch en ecologisch aantrekkelijk zijn.

Juist daarom verdient dit dossier meer dan het gebruikelijke ritueel waarin innovatie eerst wordt aangemoedigd en vervolgens vastloopt zodra er politieke weerstand ontstaat.

De positieve beoordeling komt niet uitsluitend van vissers of een staatssecretaris. Wageningen University & Research publiceerde een overzicht van vijftien jaar onderzoek naar elektrische stimulering bij de boomkorvisserij op tong.

Volgens dat overzicht vermindert de pulskor het brandstofverbruik, de ongewenste bijvangst en de impact van het vistuig op de zeebodem. Ook zijn er voordelen voor de economische winstgevendheid.

Het onderzoek noemt tevens nadelige effecten bij kabeljauw, met volgens de onderzoekers een verwaarloosbaar effect op de populatie. Daarmee is het wetenschappelijke verhaal specifieker dan de simpele bewering dat een techniek óf volledig onschadelijk óf per definitie schadelijk zou zijn.

De redelijke politieke vraag is vervolgens: welke regels passen bij die bevindingen?

Wanneer een bestaande techniek meer brandstof vraagt of de bodem sterker beroert, moet een verbod op het alternatief inhoudelijk bijzonder goed worden uitgelegd. Alleen verwijzen naar eerdere politieke besluiten is dan onvoldoende.

Dat betekent niet dat Nederland in dit dossier uitsluitend slachtoffer was van onwillige buitenlanden.

Erkens erkent dat Nederland destijds zijn hand heeft overspeeld. Er was onvoldoende Europese steun en ons land maakte veel ruimer gebruik van de techniek dan aanvankelijk was toegestaan. Ook weerstand van concurrerende vissers speelde een rol.

Het onderzoeksoverzicht van Wageningen noemt eveneens de manier waarop vergunningen werden uitgebreid en de toegenomen concurrentie als factoren die het draagvlak ondermijnden.

Die voorgeschiedenis is pijnlijk. Een kansrijke techniek wordt niet alleen beoordeeld op wat zij technisch kan. De wijze waarop overheden afspraken maken, vergunningen verlenen en andere partijen betrekken, kan beslissend worden.

Voor vissers maakt dat de uitkomst niet minder frustrerend. Zij hebben weinig aan de constatering dat ergens in het politieke proces vertrouwen is verspeeld. Hun investeringen en toekomst hangen wel van dat proces af.

De nieuwe aanpak draait daarom ook om samenwerking. Erkens wil andere landen laten deelnemen, zodat de belangstelling voor de techniek breder wordt dan alleen een Nederlands verzoek.

Zoals DDS eerder meldde in het bericht over de nieuwe proef met pulsvisserij, worden onder meer België en Duitsland genoemd als mogelijke deelnemers. Kleinschalige experimenten kunnen onder strikte voorwaarden plaatsvinden.

Die koers is begrijpelijk. Maar een proef moet wel ergens naartoe leiden. Voor ondernemers is het belangrijk vooraf te weten welke vragen worden onderzocht, welke resultaten nodig zijn en wie daarna een besluit neemt.

Anders dreigt opnieuw een traject waarin de sector wordt gevraagd geduldig te wachten terwijl de politieke eindbestemming onduidelijk blijft.

De regering moet daarom meer leveren dan enthousiasme over een pilot. Er hoort een duidelijke route bij: onderzoeksvragen, voorwaarden, besluitvorming en een serieus Europees onderhandelingstraject.

Niemand heeft belang bij toestemming die later weer wordt ingetrokken omdat de juridische of politieke basis ondeugdelijk blijkt. Maar eindeloos onderzoek verlangen zonder helder beslismoment is evenmin verantwoord.

Nederlandse vissers mogen verwachten dat hun overheid voor een goed onderbouwde innovatie opkomt. Als een techniek aantoonbare voordelen biedt, hoort het gesprek te gaan over verantwoorde toepassing.

De sector heeft al lang genoeg ervaren wat er gebeurt wanneer wetenschappelijke argumenten wel worden aangehoord, maar uiteindelijk niet beslissend blijken.