SCP: 30 procent voelt zich achtergesteld bij wonen, en Boekholt en Van den Brink laten statushouders nog steeds voorgaan

Je voelt je achtergesteld. En dat is geen inbeelding.

Dat zegt nu zelfs het Sociaal en Cultureel Planbureau. In een nieuw onderzoek vroeg het SCP aan 1.239 volwassen Nederlanders op welke terreinen zij zich achtergesteld voelen. Daarnaast sprak het planbureau in vier focusgroepen met in totaal 31 mensen. De uitkomst staat bovenaan het lijstje: wonen. Bijna een op de drie landgenoten vindt dat ze bij het vinden van een huis aan het kortste eind trekken: 30 procent. Op de tweede plek staat de politiek, met 28 procent die zich er niet door vertegenwoordigd voelt.

Het hardst klinkt de woede bij mensen met een mbo-diploma. Wie met ze praat, zoals het SCP deed, hoort dat ze "diep verontwaardigd" zijn: statushouders mogen in tal van gemeenten nog steeds voordringen bij een sociale huurwoning. Hun redenering is helder: als er te weinig huizen zijn, help je eerst je eigen mensen. Wat ze zien, is het omgekeerde. Den Haag zit volgens hen met al zijn zorg en al ons geld bij de nieuwkomer, en de Nederlander die hier altijd al woonde, mag achteraan aansluiten.

Opvallend: dat gevoel leeft bij mbo'ers zonder én met een migratieachtergrond.

Nu het belangrijkste deel, dat de NOS netjes wat lager in haar stuk zet. De onderzoekers zeggen niet dat het om een gevoel gaat dat je weg kunt praten. Volgens het SCP zitten mensen die het idee hebben dat ze aan het kortste eind trekken "vaker in een minder gunstige positie op bijvoorbeeld de woning- of arbeidsmarkt". Ze hebben vaker een lager inkomen, een kleiner netwerk en een slechtere gezondheid, citeert de NOS uit het rapport.

Je bent niet gek. Je hebt gewoon gelijk.

En de mensen die zich bij wonen juist bevoordeeld voelen? Dat is volgens het SCP een vijfde van de bevolking, en die stemt vaker D66, PRO, VVD of CDA. D66, VVD en CDA vormen samen het kabinet, en PRO is een van de partijen waar dat kabinet steun zoekt voor zijn Belastingplan. Wat een toeval.

Wat doet het kabinet-Jetten met die woede? Op vrijdag 16 oktober presenteerde D66-minister Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting, mede namens CDA-minister Van den Brink van Asiel en Migratie, een akkoord met gemeenten, provincies en corporaties. In het persbericht staat over de voorrang voor statushouders één zinnetje: het kabinet is "bezig met de voorbereidingen" van een vervangend wetsvoorstel dat die voorrang moet verbieden.

Bezig met de voorbereidingen. Vervangend, want er lag wél een verbod: het vorige kabinet diende het in oktober 2025 in bij de Tweede Kamer. Boekholt trok het op 13 mei zelf in. Het vervangende voorstel wil ze pas dit jaar in internetconsultatie brengen, en ook dat maakt voorrang voor statushouders pas "uiteindelijk" onmogelijk.

Een verbod dat nog in de voorbereiding zit, helpt geen enkele timmerman aan een sleutel.

Wat wél concreet is: gemeenten moeten volgens dat akkoord binnen anderhalf jaar extra woonvormen regelen voor een vijfde van de statushouders die ze moeten huisvesten, en de corporaties springen bij. Het Rijk belooft geld, kennis en mensen. Van den Brink zei er blij mee te zijn, omdat het de druk op de asielopvang verlicht. Dat de druk op de wachtlijst voor de gewone Nederlander net zo groot blijft, kwam in zijn verklaring niet voor.

Laat niemand in Den Haag nu doen alsof dit SCP-rapport een verrassing is. Jarenlang hebben dezelfde kartelpartijen gemeenten gedwongen om statushouders met voorrang te huisvesten, terwijl de bouw achterbleef en de asielinstroom doorging. Den Haag heeft dat gevoel van achterstelling zelf gebouwd, woning voor woning.

Volgens het SCP lijken mensen met een wetenschappelijke opleiding "in een andere werkelijkheid" te leven dan mbo'ers. Dat klopt. De ene werkelijkheid zit op de wachtlijst. De andere zit in het kabinet.

Mijn eis is eenvoudig. Boekholt en Van den Brink, stop met het aan het lijntje houden van de Nederlanders die op de wachtlijst staan. Dien het verbod op voorrang voor statushouders nog dit jaar in bij de Tweede Kamer, en laat gemeenten tot die tijd weten dat ze die voorrang niet meer hoeven te geven. Eigen mensen eerst is geen schande. Daar is een regering nota bene voor.