TWEE MILJARD VOOR TATA, MAAR TATA LEVERT ZÉLF DE CIJFERS OVER ZIJN VERVUILING

Zonder subsidie vertrekt de industrie. Zonder Tata verliezen duizenden mensen hun baan. Zonder klimaatdeal haalt Nederland zijn doelen niet.

Maar een rechter heeft nu precies de vragen gesteld die de politiek liever onder het tapijt schuift.

Wie controleert of Tata zijn beloften werkelijk nakomt? Waarom worden meetgegevens gebruikt die door Tata zelf worden aangeleverd? En belandt Nederland niet in een subsidiefuik waarin na twee miljard automatisch nóg meer miljarden moeten volgen?

Actiegroep Gezondheid op 1 stapte naar de rechter om de gezondheidsbelangen van omwonenden steviger te laten vastleggen in de onderhandelingen.

De rechter greep niet in, omdat de deal nog niet af is en hij terughoudend moet zijn bij een lopend politiek proces.

Dat is geen volledige overwinning voor de staat.

Integendeel. Volgens RTL Nieuws oordeelde de rechter dat de actiegroep bij verschillende onderwerpen “de vinger op de zere plek” heeft gelegd.

Wanneer de definitieve afspraak geen duidelijke, meetbare en onafhankelijk gecontroleerde gezondheidsdoelen bevat, kan een toekomstige rechter de deal uitermate kritisch bekijken.

Een van de opvallendste problemen is dat de huidige naleving van uitstootregels mede wordt beoordeeld op basis van gegevens die Tata zelf aanlevert.

Dat hoeft niet automatisch te betekenen dat die cijfers onjuist zijn. Maar bij een deal van twee miljard euro is “vertrouw ons maar” volstrekt onvoldoende.

Wanneer de belastingbetaler betaalt, moet de belastingbetaler kunnen controleren.

Alle relevante metingen moeten door onafhankelijke instanties worden uitgevoerd. De ruwe gegevens moeten openbaar zijn. De afspraken moeten concrete deadlines, gezondheidsnormen en automatische consequenties bevatten.

Geen doel gehaald? Dan stopt de volgende subsidiebetaling.

Geen transparante cijfers? Dan geen cent.

Geen garanties dat Tata structureel in Nederland blijft produceren? Dan geen deal.

De actiegroep waarschuwt voor een subsidiefuik. Zodra twee miljard euro is geïnvesteerd, wordt het voor toekomstige kabinetten bijna onmogelijk om te stoppen.

Tata kan dan opnieuw zeggen dat aanvullende miljarden noodzakelijk zijn om de eerdere investering niet verloren te laten gaan.

Dat is hoe subsidieprojecten ontsporen.

Eerst is een bedrag absoluut noodzakelijk en eenmalig. Daarna blijken de kosten tegen te vallen. Vervolgens is extra geld nodig om de eerste investering te beschermen. Uiteindelijk is de staat gegijzeld door zijn eigen eerdere beslissing.

De rechter noemt dit een punt waarover de politiek zich nog eens goed achter de oren moet krabben.

Dat is uitzonderlijk duidelijke rechterlijke taal.

FVD’er Ralf Dekker zegt terecht dat Nederland moet produceren en niet moet de-industrialiseren. Een land zonder staal, chemie, energie en maakindustrie is geen zelfstandig land meer.

Maar industriepolitiek mag geen bedrijfscommunisme worden.

De winst blijft dan bij aandeelhouders, terwijl risico’s, klimaatinvesteringen en verliezen worden afgewenteld op de belastingbetaler.

Dat is niet rechts. Dat is geen vrije markt. Dat is een innige samenwerking tussen grote bedrijven en een uitdijende staat, betaald door burgers die zelf geen enkele garantie krijgen.

De beste bescherming voor Tata Steel is niet een eindeloze subsidieslang, maar een economisch klimaat waarin Europese staalproductie opnieuw rendabel kan zijn: betaalbare energie, kerncentrales, minder CO₂-dwang, minder regeldruk en bescherming tegen oneerlijke buitenlandse concurrentie.

De staat heeft tot 30 september om aan de deal te werken. Het kabinet zegt voor die tijd geen onomkeerbare stappen te zetten.

Goed. Dan moet de Tweede Kamer nu volledige openheid eisen.

Publiceer de voorwaarden. Publiceer de meetmethoden. Publiceer de financiële risico’s. Maak duidelijk hoeveel extra geld Tata in verschillende scenario’s kan verlangen. Leg vast wat er gebeurt wanneer gezondheidsdoelen niet worden gehaald of de fabriek alsnog wordt ingekrompen.

Twee miljard euro is geen vrijblijvende klimaatsubsidie.

Het is geld van werkenden, ondernemers, gepensioneerden en gezinnen. Zij moeten iedere euro kunnen terugzien in werkgelegenheid, strategische productie en aantoonbaar schonere lucht.

Zonder keiharde garanties wordt deze Tata-deal geen redding van de Nederlandse industrie.

Dan wordt het de duurste subsidiefuik van Nederland.