Van Essens ministerie lacht de boer uit: topadviseur tot €7.956 per maand, en kennis van landbouw is 'geen vereiste'

Het staat er echt. Op donderdag 15 oktober plaatste het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) een vacature voor een coördinerend adviseur van de minister, kenmerk 81818. Onderaan de lijst met eisen lees je: "Inhoudelijke kennis van de LVVN onderwerpen is geen vereiste, als je maar wel de nieuwsgierigheid hebt om je hierin te verdiepen voor deze functie."

Caroline van der Plas (BBB) zette de tekst op zondag 18 oktober op X, met één woord als commentaar: "Ongelooflijk…". Ze heeft gelijk. Het gaat hier niet om een stagiair, maar om de persoon die bepaalt welke stukken op het bureau van de minister belanden.

Kijk wat die functie inhoudt. De adviseur coördineert het team adviseurs van de minister, bereidt Van Essen voor op debatten en houdt een aantal van zijn belangrijkste dossiers in de gaten. Het ministerie zegt het zelf: alles wat naar de minister gaat, passeert eerst het bureau van deze adviseur. Wie hier zit, filtert wat de minister te zien krijgt. En die poortwachter hoeft dus niet te weten wat ammoniak is, hoe een mestkelder werkt of waarom een veehouder wakker ligt van een natuurvergunning.

Daar staat een flink salaris tegenover. Het gaat om schaal 13: van €5.353 tot €7.956 bruto per maand, voor 36 uur. Bovenop dat loon krijg je een Individueel Keuzebudget van 16,5 procent van je jaarsalaris. Tel dat mee en de top van de schaal komt uit op ruim €9.200 per maand. Betaald door dezelfde belastingbetaler die op het platteland ziet hoe het ene na het andere boerenbedrijf de handdoek in de ring gooit.

Eerlijk is eerlijk: helemaal niets vraagt het ministerie niet. Het wil WO-niveau, minstens vijf jaar werkervaring, liefst met politieke en parlementaire dossiers, en gevoel voor bestuurlijke verhoudingen. Het ministerie zoekt dus een Haagse procesmanager, iemand die weet hoe het spel gespeeld wordt. Precies dat is het probleem. Bij de boer telt elke kilo stikstof. Bij het ministerie telt nieuwsgierigheid.

En het is geen uitglijder van één ambtenaar. Vrijwel dezelfde zin stond eerder deze maand in een andere LVVN-vacature, voor een adviseur bewindspersonen, geplaatst op maandag 5 oktober. Het is beleid: aan de top van het landbouwministerie is landbouwkennis een bijzaak.

Zet dat naast wat Van Essen intussen met de sector van plan is. In een Kamerdebat op woensdag 14 oktober kondigde hij aan te werken aan een systeem van "uitgebreide ketenverantwoordelijkheid", meldt Nieuwe Oogst. De winkelketen en de fabriek moeten van hem meer groen en bio inslaan, en een flink stuk van de rekening voor zijn landbouwplannen op zich nemen. Willen ze dat niet uit zichzelf, dan dreigt het kabinet met de wet. Het is nog een voornemen, geen besluit, maar de richting is duidelijk. Liefst 15 procent van alle landbouwgrond moet biologisch worden, en uiterlijk 1 april wil Den Haag dat met de keten zwart op wit hebben. Een bijmengplicht voor biologische grondstoffen noemde de minister in hetzelfde debat zelfs "een hele interessante suggestie".

Mona Keijzer vatte het op zondag 18 oktober samen in twee woorden: "Communisme dus". De overheid gaat volgens haar bepalen wat een boer maakt en wat een supermarkt inkoopt. Overdreven? Lees het nog eens. Een minister die de vraag naar biologisch voedsel niet ziet, en dan de winkel wil dwingen het toch in te slaan. Den Haag weet beter dan de boer wat de boer moet maken, en beter dan jij wat jij moet kopen.

Wie betaalt die meerprijs uiteindelijk? Niet de supermarkt. Die rekent het door aan de kassa, aan jou. En de boer die exporteert, blijft zitten met hogere kosten op een wereldmarkt die op prijs koopt. Dat zeiden Kamerleden in hetzelfde debat ook. Van Essen wuifde het weg: Europa mag volgens hem geen excuus zijn om zelf niets te doen.

Hier komen de twee verhalen samen. Een ministerie dat de hele voedselketen wil bijsturen, tot in het winkelschap aan toe, en tegelijk zegt dat je voor de top van dat ministerie geen verstand van die keten nodig hebt. Dat is de arrogantie van de Haagse deugelite in één vacaturetekst. Wie geen idee heeft hoe een boerenbedrijf draait, ziet de boer alleen als een probleem dat moet worden opgelost.

Minister Van Essen, de vacature staat nog open tot donderdag 29 oktober. Schrap die zin. Zet kennis van landbouw bovenaan de eisen, en kijk eens buiten de Haagse ring: bij de jonge boer die zijn bedrijf ziet verdwijnen, bij de loonwerker, bij de dierenarts op het platteland. Die kennen het werk wél, en ze zijn heus nieuwsgierig genoeg.

En haal dat dreigement met wettelijke plichten voor de keten van tafel voordat het een wet wordt. De boer heeft geen Haagse regisseur nodig die niet weet waar hij over praat. De mensen die het werk wél kennen, staan elke ochtend om vijf uur in de stal.