Waakhond ACM bijt de consument: Snoep wil je gewone boodschappen duurder maken en de opbrengst in 'het herstel van de natuur' steken

De Autoriteit Consument & Markt stuurde Van Essen op 12 oktober een brief bij de laatste Agro-Nutri Monitor. Daarin staat het zonder omwegen: de milieu- en maatschappelijke kosten van voedsel moeten in de prijs. "Daardoor worden gangbare producten, waarvan deze kosten nu onvoldoende in de verkoopprijs zijn verwerkt, relatief duurder", schrijft ACM-baas Snoep.

Gangbaar. Dat klinkt technisch, maar het betekent gewoon: wat jij elke week in je karretje legt. De gewone melk, de gewone kaas, de aardappelen, het varkensvlees. Precies die producten onderzocht de ACM. Geen biologisch keurmerk, geen dure duurzaamheidssticker, maar het eten dat je koopt omdat je moet rekenen.

En waar gaat het extra geld heen? Niet naar jou, en ook niet naar de boer. Volgens de ACM moeten "de extra opbrengsten rechtstreeks naar het herstel van de natuur" gaan. Jij rekent aan de kassa af voor het natuurbeleid van Den Haag.

Hoeveel duurder je boodschappen moeten worden, rekent de ACM in de hele brief nergens uit. Geen bedrag, geen percentage, niets. Wel noemt de waakhond de lagere prijs van gewone producten "het oneerlijke prijsvoordeel van de gangbare productie". Dat voordeel moet weg. Jouw voordeel, dus.

Het pijnlijkste is dat Snoep precies weet wat dit betekent. In december 2024 schreef hij in een blog dat zulke "true prices" "veel agrarische producten een stuk duurder maken dan nu het geval is". En hij schreef er meteen bij: "Dat maakt die producten onbetaalbaar voor een belangrijke groep mensen."

Zijn uitweg stond in dezelfde zin: dat geldt "althans wanneer men vasthoudt aan huidige voedselpatronen". Vertaald: kun je het niet meer betalen, dan moet je maar anders gaan eten. Een waakhond die de consument hoort te beschermen en hem dan zijn boodschappenlijst voorschrijft, is een betuttelaar met een overheidssalaris.

De ACM weet ook heel goed wie dit wel kan betalen. Volgens de eigen brief vindt 57,5 procent van de consumenten een prijsstijging acceptabel, "maar meestal niet meer dan 5%". Slechts ongeveer 5 procent wil een substantieel hogere prijs betalen. Die groep "kenmerkt zich door een hoog milieubewustzijn en een lage prijsgevoeligheid". Lees: mensen voor wie geld geen rol speelt.

Voor die 5 procent maakt de ACM beleid. De rest mag het betalen.

Is het alleen maar een advies? Was het maar zo. Volgens de ACM heeft het ministerie van Van Essen het opnemen van maatschappelijke en milieukosten in de prijs al "in gang gezet". Wageningen University & Research onderzocht in opdracht van het ministerie hoe je die kosten in de voedselprijs verwerkt, en die methode is inmiddels publiek beschikbaar.

Het is ook niet de eerste poging. Eerder wilde de ACM gewone producten al duurder maken met een hogere btw. Dat bleek "na gesprekken met het ministerie van Financiën niet haalbaar". Dus kiezen ze nu een andere weg naar hetzelfde doel: jouw karretje duurder.

Waarom die haast? Het ministerie wil dat het biologische landbouwareaal groeit van ongeveer 5 procent in 2025 naar 15 procent in 2030. De ACM schrijft zelf dat er "geen zicht" is op het halen van de duurzaamheidsdoelen voor 2030. Een Haags doel dat niet lukt, wordt zo jouw probleem aan de kassa.

Van Essen zelf zegt er voor zover bekend nog niets over. Dezelfde D66-minister die boeren nu al kapotreguleert, die ze eerst stikstofregels oplegt en wegkijkt als Vollenbroek de bedrijfsgegevens van elke boer in handen krijgt, laat de rekening van zijn natuurbeleid zonder een woord van protest richting de kassa schuiven.

Het gekke is dat de ACM zelf ziet waar het echt misgaat. Biologische melkveehouders hebben volgens de brief "structureel negatieve nettomarges", terwijl de industrie en de supermarkten bij biologische kaas "wel positieve marges" halen. Kaas werkt in de supermarkt als "winstmaker".

En terwijl de ACM al sinds september 2025 onderzoekt hoe de prijzen van je dagelijkse boodschappen in de supermarkt tot stand komen, en waarom ze verschillen met die in de buurlanden, adviseert diezelfde ACM om ze nog duurder te maken. De uitkomst van dat onderzoek komt pas eind 2026. Eerst je boodschappen duurder maken en pas daarna uitzoeken hoe die prijzen ontstaan: Snoep zet de wereld op zijn kop.

Van Essen moet dit advies vandaag nog in de prullenbak gooien, en de Tweede Kamer moet een motie aannemen die "true pricing" op je boodschappen uitsluit. Een minister die daar ook maar één dag over twijfelt, is een minister van de natuurlobby, niet van de Nederlander. En de ACM moet weer doen waarvoor ze er is: zorgen dat jij eerlijke prijzen betaalt, niet dat jij het natuurbeleid van Den Haag afrekent aan de kassa.

Je werkt, je rekent, je pakt de gewone melk omdat de biologische te duur is. Volgens de ACM is dat "het oneerlijke prijsvoordeel". Jij noemt het gewoon rondkomen.