Hoe D66 een dogmatische wegkijkpartij werd

Hoe is het mogelijk dat D66, opgericht in 1966 om de kloof tussen burger en politiek te dichten, in de beleving van velen een wegkijkpartij is geworden?

Het oorspronkelijke appèl van D66 (pdf) leest nog steeds als een spannend jongensboek. Sterker nog, de boodschap die in 1966 verwoord werd, lijkt vandaag de dag weer actueel. Zo richtten de ondertekenaars van dit appèl – waaronder ook een Gajentaan, mijn oom – zich “tot iedere Nederlander, die ongerust is over de ernstige devaluatie van de democratie”.

Die tekst is prima van toepassing in onze tijd, waarin we steeds meer over ons hoofd geregeerd worden door supranationale organen als de Europese Commissie of de ECB.

“We zijn van mening dat ons staatsbestel bedroevend functioneert,” constateerden in 1966 de nog piepjonge democraten onder de bezielende leiding van Hans van Mierlo. “Hoofdzaak is dat onze democratie verjongd wordt, zodat ze strijdbaar, efficiënt, slagvaardig en eerlijk wordt.” Om dit te bereiken, stelden de Democraten stelselwijzigingen voor, zoals het direct kiezen van de minister-president en het houden van Tweede Kamerverkiezingen volgens een districtenstelsel, om zo de band tussen kiezer en gekozene te versterken. Later kwam daar nog het referendum bij.

Speerpuntenbenadering
Om de een of andere reden zijn de oorspronkelijke motieven van D66 op de achtergrond geraakt, of in dusdanig verwaterde vorm doorgevoerd (denk aan het raadgevend referendum) dat het bijna niemand meer aanspreekt. De sociaal-liberale politieke ideologie van D66 is naar mijn mening nooit goed uitgewerkt. Wat je dan overhoudt, is een soort van speerpuntenbenadering.

Zo zagen we in de periode van Jan Terlouw (politiek leider van 1973 tot 1982) dat milieu en ontwikkelingssamenwerking typische D66-speerpunten waren . Later nam Van Mierlo het stokje weer over en kwamen de staatsrechtelijke kroonjuwelen weer wat meer in de belangstelling. Ook stond D66 dankzij Van Mierlo mede aan de basis van de in aanvang succesvolle kabinetten Kok I en II (paars met PvdA-VVD-D66) in de welvarende jaren negentig.

In 1998 werd Els Borst partijleider en na een korte periode met Lousewies van der Laan als tussenpaus, nam Alexander Pechtold in 2006 het stokje over als politiek leider. Daarmee kwamen er weer andere speerpunten (of stokpaardjes) aan bod. Zo is Pechtold sterk pro-EU, pro-euro en vooral heel erg anti-PVV, hetgeen de partij electoraal geen windeieren legt. De problemen die Wilders benoemt, gaan daarmee niet weg. Ik denk dat het door de speerpuntenbenadering komt dat de partij de neiging heeft dogmatisch te worden, in weerwil van de eigen uitgangspunten.

Wegkijkgedrag
Een ander gevaar van een speerpuntenbenadering is dat je, bewust of onbewust, de realiteit gaat ontkennen als die niet past bij het eigen standpunt. Bij Pechtold zien we steeds dat hij problemen negeert die voortkomen uit de one-size-fits-all euro constructie, zoals massale werkloosheid in Zuid-Europa, of ernstig koopkrachtverlies in het noorden.

Als het toch ter sprake komt, roept Pechtold doorgaans dat dit komt omdat we maar een halve muntunie hebben. Met andere woorden: geef de macht maar helemaal aan Brussel en de Grieken of de Portugezen zullen als bij toverslag net zo productief worden als de Duitsers. Een erg oppervlakkige benadering dus. Lees verder op pagina twee.


Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

12 reacties

  1. lanex

    God bewaar me dat deze man premier wordt, al vrees ik dat de meerderheid zo onwetend en dom is dat ze de man op z’n gewiekste en valse EU retoriek zullen geloven!
    PVV is een brug te ver voor de goedgelovigen, dan maar de zekerheid van een wolf in schaapskleren.

  2. Lieftinck

    Ik denk dat D66 al heel lang EU-fiel is. Als tiener, het moet jaren 80 geweest zijn, herinner ik mij nog de Europese verkiezingen en de D66 poster met als opschrift: Europa zonder grenzen. Het maakte mij aan het lachen, maar nu lach ik niet meer.
    Overigens was Engwiringda (als ik het goed spel) ook nog partijleider in de jaren 80, maar die heeft geen indruk achter gelaten, want niemand kent hem meer. Hij is totaal uit het collectief geheugen verdwenen.
    In ieder geval is de kloof tussen kiezer en gekozene lichtjaren groter dan ooit geweest is. De kiezer kiest wel, maar de gekozene luistert eerst naar de EU en dan naar de kiezer, en bovendien zorgt de gekozene ervoor dat de kiezer in rap tempo minder invloed heeft, en D66 vindt dit prima.

  3. Bob Fleumer

    Laten we ons er van bewust zijn dat Pechthold niets heeft gezegd wat voor het Nederlandse volk van waarde is.

  4. jonathan

    Vreselijke hypocriete partij met idem politici. De narcist Pechtold is alleen uit op macht i.p.v.problemen aan te pakken. Zo onsympatiek komt hij over. Zeker als je niet zijn gedachtengoed aanhangt. Hij begrijpt ze niet eens. Ik schreef eens een mail aan D66. Ze waren zogezegd neuraal en zouden alle religies gelijkheid geven. Maar de islam werd er bovengesteld. Ergelijk. Juist het islamfascime die uit is ons te onderwerpen aan de wrede sharia/islam.Die de democartie en de vrijheden van ons af te nemen. Terug willen naar de middeleeuwen en verpaupering voorstaan. De politieke en geweldadige islam is de cultuur van de dood.
    Maar narcist Pechtold kijkt wel de andere kant op en komt met belachelijke niet werkende maatregelen. Hij weet zeker niet dat juist hoogopgeleide moslims nog erger zijn. Die ons sterk minderwaardig vinden en willen alle ruimte voor zwaar gesluierdheid enkel om te provoceren en te laten zien dat wij lucht voor ze zijn.Niet om bij te dragen aan een vrij NL/wereld. Narcist Pechtold is zoals gezegd alleen uit op macht.
    Stem verstandig als vrijheden en democratie je lief is.

  5. carthago

    Goed geschreven Jan!
    D666 kijkt niet alleen weg,ze frustreren zelfs de alledaagse democratie!
    D66 heeft bijvoorbeeld het referendum als belangrijkste democratische recht,BEHALVE bij de totstandkoming van de europeesche grondwet onder balkenende waarbij we onze souvereiniteit verloren hebben,en waarover n.b.80 procent van ons land een referendum wilde!D66 keek niet alleen weg maar stemde tegen!,ipv het verschil te maken met hun kroonjuweel.Dat heet verraad!

    1. carthago

      Ik bedoel dus dat d666 tegen het houden van een referendum over de eu grondwet stemde!

  6. tonzwart

    @ carthago

    Die houden we er in. D 666 als teken van het ultieme kwaad; het getal van de duiv…..eh, Pechtholt.

  7. Eminem2

    Citaat artikel:
    “Ook stond D66 dankzij Van Mierlo mede aan de basis van de in aanvang succesvolle kabinetten Kok I en II (paars met PvdA-VVD-D66) in de welvarende jaren negentig.”

    Ter nuancering moet hierbij opgemerkt worden dat de “welvarende jaren negentig” pas medio 1994 begonnen zijn, toen vlak na TK-verkiezingen waarbij “Paars” een meerderheid kreeg bleek dat de economische groeicijfers erg meevielen. Waar het CDA nog campagne had gevoerd met advertenties waarin de noodklok werd geluid over de stand van de economie, kreeg Paars-1 zomaar een mooie economische bloeiperiode (althans de start daarvan) in de schoot geworpen. Dan is het natuurlijk makkelijk regeren en leek het niet onbetaalbaar om in het regeerakkoord de afspraak op te nemen dat er “niet aan duur en hoogte van de sociale uitkeringen getornd mag worden”. Doordat daar toen te krampachtig aan vast gehouden is, schoten de kabinetten Balkenende vanaf 2002 van de weeromstuit juist de andere kant op en slankten de sociale zekerheid wel erg ver af. (Naar mijn mening, uiteraard.)

  8. tonzwart

    “De welvarende jaren 90”, werden gecreëerd door het er doorheen jagen van de aardgasbaten en trgelijkertijd het opbouwen van een enorme staatschuld. Op de reutel leven en gelijk het tafelzilver verpatsen, met dank aan paars…,

  9. nick

    D666 is de gevaarlijkste politiek partij in ons land. Het kwaad in een politieke gedaante en velen doorziet het niet. Ze zijn De verraders van Land en Volk! Dus ( witte boorden) crimineel, ook volgens onze wet.
    Verbijsterend dat er zoveel gestudeerde, dus niet echt domme, mensen achter deze partij aan lopen.
    Enorme oogkleppen op en de hersenen op non-actief, dat moet wel.
    Ook heel veel jongeren die nog vol idealen zitten hebben niet door dat deze partij bezig is met hun toekomstige welvaart en vrijheid totaal te verkwanselen.
    Misselijk makende landverraders zijn het. Wanneer gaat het licht een keer aan over deze machtswellustelingen.

  10. mijn-idee

    “Hoe is het mogelijk dat D66, opgericht in 1966 om de kloof tussen burger en politiek te dichten, in de beleving van velen een wegkijkpartij is geworden?”

    En sindsdien is de kloof tussen burger en politiek alleen maar groter geworden…

    Dus als je de doelstelling serieus neemt kan deze partij met onmiddellijke ingang worden opgeheven….

  11. halo1

    Kortom :het is een uiterst schadelijke partij: criminaliteits-explosie, Eurofielisme, islamofielisme, schuld”sanering”.. PCB-kostenexplosie, normvervaging..allemaal op hun konto..alleen levensbeeindiging-opvatting is okay.. maar verder : 1-6.!

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.