Frits Bosch werkte mee aan de invoering van de euro: ‘Euro is 100% lobbyproject voor het bedrijfsleven!’

Ooit werkte econoom Frits Bosch mee aan de invoering van de euro, toen CDA’er Onno Ruding nog aan het hoofd stond van werkgeverslobbyclub VNO-NCW. Hij heeft van dichtbij gezien hoe de munt door een bedrijvenlobby is doorgedrukt en nu “gigantische kapitaaltransfers” veroorzaakt. Vandaag doet hij zijn verhaal.

Als ouwe rakker moet ik nog wel eens terugdenken aan die goeie ouwe tijd. Dan gaan mijn gedachten terug naar mijn studie economie aan de UvA. Op het Europa Instituut van de universiteit ben ik drie jaar student-assistent geweest van de inmiddels overleden Britse econoom dr. Peter Coffey. Op dat instituut werden cursussen gegeven over Europese integratie. Dat heb ik met hem in prima samenwerking gedaan, maar op één belangrijk punt verschilden Coffey en ik van mening. Coffey wilde de komst van de euro en daarna een Europese federatie. Ik was voorstander van economische integratie, maar zag de euro niet zitten vanwege de grote verschillen tussen de landen, economisch, sociaal-cultureel, ethisch en historisch. Mijn argument: “Je kunt niet ongestraft het wisselkoersinstrument afschaffen tussen soevereine landen. Dat zou gigantische kapitaaltransfers veroorzaken. Als een forse recessie plaatsvindt zal de euro klappen.” Mijn afsluitende studiescriptie ging daarover.

Op het einde van mijn studie heb ik bij Unilever in Turkije een lang uitgetrokken marketingproject gedaan. De vader van VVD’er en oud-Kamervoorzitter Frans Weisglas was hoofd marketing bij Unilever en na het afsluiten van het project hij zei tegen me: “Bosch, ik vind jou interessant, er is hier één vacatureplek en er is nog een kandidaat als jouw concurrent. Om te kunnen kiezen geef ik jullie beiden de opdracht om het nieuwe plan-Spierenburg te beoordelen en er een artikel over te schrijven”. Dat plan was geschreven door dr. Dirk Pieter Spierenburg. Hij speelde tijdens de wederopbouwperiode na WO2 een vooraanstaande rol bij de onderhandelingen over het Marshallplan en de Europese economische samenwerking. Van 1952 tot 1962 was hij lid van de Hoge Autoriteit van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Met zijn plan-Spierenburg stond hij in de jaren ’70 aan de wieg van een proces dat tot de invoering van de euro zou leiden. Het plan bevatte budgettaire harmonisatie tussen de Europese landen waarna de euro kon worden ingevoerd.

Ik ben op het verzoek van Weisglas ingegaan en heb een stuk geschreven waarin diverse argumenten werden aangedragen contra dit plan, conform mijn teksten aan Peter Coffey en mijn scriptie. Conclusie: de euro is een te brug te ver.

Weisglas zei: “Bosch, je hebt een voortreffelijk artikel geschreven, veel beter dan de andere kandidaat, maar toch neem ik hem. Want jouw concurrent is voorstander van de euro en Unilever is ook voorstander van de euro. Maar ik maak het goed met je. Je kunt zonder solliciteren bij VNO-NCW gaan werken”. En zo geschiedde. Bij het VNO was ik ondermeer secretaris van de ‘Commissie Liberalisatie Europees Kapitaalverkeer’ onder leiding van dr. Onno Ruding, en heb aldus meegewerkt aan het voorbereiden van de euro, sic!

Mijn artikel over het plan-Spierenburg is in Intermediair geplaatst en was het allereerste artikel dat ik schreef. Ik heb nadien een presentatie bijgewoond van dr. Spierenburg over zijn plan en heb hem toen mijn bezwaren verteld. Hij wuifde ze weg: “integratie zal als vanzelf plaatsvinden als de euro er is, de landen trekken dan naar elkaar toe. Het integratieproces heeft tijd nodig maar zal geleidelijk als vanzelf plaatsvinden”. In mijn beleving is dat nog steeds allerminst het geval.  De verschillen zijn nog steeds even groot en hervormingen zijn er niet.

Nu wordt ons om ‘solidariteit’ gevraagd met de Zuidelijke landen, terwijl die landen elkaar intern het kot uit vechten, geen solidariteit, zie bijvoorbeeld Noord en Zuid Italië. Hoe naïef moeten wij dan zijn? Maar ik moet toegeven: ik heb ongelijk gehad. De euro is er nog steeds.

Ik verbaas me erover waarom lieden die geen vertrouwen hebben in de euro ‘rechtspopulisten’ worden genoemd. Wat heeft dit met populisme te maken? Wellicht dit: Coffey en Spierenburg waren onversneden idealisten. Beiden zagen het prachtige droombeeld van een volledig geïntegreerd Europa voor zich met een vrij verkeer van personen en kapitaal. Het waren utopisten. Dus links?

En de heer Weisglas? Hij was allerminst een utopist maar een realist, voor Unilever welteverstaan. Unilever, het bedrijfsleven, zag door de komst van de euro een enorm aantrekkelijke markt naar het bedrijf toekomen. De euro zou door integratie van Zuid-Europese landen voor circa 40% onderwaardering van de munt zorgen ten gunste van de Noord-Europese landen. Dat vergemakkelijkt de export van Unilever naar Zuid-Europese landen aanzienlijk. Bovendien betekent één munt een makkelijker verrekening, zonder wisselkoersrisico’s. Prachtig! Doen!

Bij het VNO heb ik ervaren hoe sterk de lobby van het bedrijfsleven in de richting van Brussel was. Lobbyisten waren daar ‘all over the place’ met het VNO als stuwende kracht in de achterhand. Er was een enorme lobbymacht. Voor mij is de euro vooral een project voor het bedrijfsleven. Opvallend is dat nu ook dr. Bert de Vries, nota bene een lobbyist voor de euro, deze munt niet meer ziet zitten. Dat de munt zo prettig en gemakkelijk is voor burgers is er later met de haren bijgesleept.

De euro is een honderd procent lobbyproject voor het bedrijfsleven. Waarvan akte.

Frits Bosch, auteur van “Risico als obsessie”, “Dat is het risico”, “Wereld op een keerpunt” “Onbehagen bij de elite”, “Schaft ook Nederland zich af?” en “Feminisme op de werkvloer”.


Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

Reacties

22 reacties

  1. NO8DO

    Morgen Frits zijn vakantie avonturen, zijn eerste kus en andere jeugd herinneringen.
    Spannend, kan niet wachten.

  2. Gebande3

    Fritz doet een poging om achteraf oké te zijn.

    1. Reinoud van Gelre

      Beter laat dan nooit, beste Gebande3.

      Wat de werkelijke bedoeling was van de €uro, hadden we toen ook al door @Frits, maar toch bedankt.

  3. werikke

    mooi stuk en zoals zo vaak na jaren komt aap uit de mouw en is er niemand meer om mee af te rekenen

  4. Meriadoc Brandebok

    Wat Bosch zegt is onjuist. De invoering van de Euro had weinig te maken met grote bedrijven. Het was een idee van de Franse regering. Deze regering dwong de Duitse regering haar D-mark in te ruilen voor een gezamelijke munteenheid. Het dwangmiddel was de steun voor de Duitse hereniging, iets waar het Verenigd Koninkrijk en Nederland mordicus tegen waren. Mitterand was overigens persoonlijk tegen de Duitse hereniging, maar hij zette zijn principes graag opzij om Duitsland economisch aan zich te onderwerpen.

    Kohl ging mee in de Euro. Hij kon de kans van de Duitse hereniging niet laten lopen. En toen gingen de dominosteentjes omver: Nederland moest, noodgedwongen, ook in de Franse creatie en datzelfde gold (later) voor andere landen die economisch minder geavanceerd waren dan het Noorden. Het was een gruwelijke vergissing van Duitsland om haar D-mark op te offeren. Nederland, economisch met Duitsland verweven, werd in die vergissing meegesleurd. Knarsetandend moest het zich schikken, want de Nederlanders waren nooit in de EU geïnteresseerd geweest.

    We zijn nu op een punt terechtgekomen dat de Euro keer op keer moet worden gestabiliseerd, aangezien het Zuiden, keer op keer, een loopje neemt met de begrotingsdiscipline, en de Europese Commissie, keer op keer, weigert effectief op te treden tegen hen die er een potje van maken. En het stabiliseren van de Euro kost geld: geld dat Nederland wel moet betalen (hoewel zij dat eigenlijk niet wil), wil zij niet meegesleurd worden in de definitieve economische ondergang van financieel-economisch instabiele landen.

    Kortom: na twee wereldoorlogen zijn de Duitsers erin geslaagd Europa economisch nog eens zwaar te molesteren, je vraagt je af met welk raar volk we hier toch te maken hebben.

    1. Bloemkust

      Uw bevooroordeelde houding ten aanzien van Duitsland is mij wel bekend, maar uw laatste zin impliceert op toch wel redelijk schaamteloze wijze dat er hier doelbewust destructieve krachten losgelaten zijn door de Duitsers.

      1. Meriadoc Brandebok

        Nou, uitsluitend omwille van het eigen belang, heeft men in Duitsland de destructieve krachten losgelaten, doelbewust of niet doelbewust.

        1. Grasmaaier

          Meriadoc, je zegt in je eigen reactie dat de Euro een Frans idee was. En aan het eind geef je Duitsland -zonder verdere toelichting- de schuld.

          Leg eens uit.

          1. Meriadoc Brandebok

            “(Bondskanselier Helmut) Kohl ging mee in de Euro. Hij kon de kans van de Duitse hereniging niet laten lopen.”

            Als Duitsland niet was meegegaan in de Franse ruilhandel, en haar (veel sterkere!) D-mark niet had opgegeven, hadden we deze toestand nu niet gehad. Het is ook tamelijk stompzinnig om de grootste troef die je hebt op te geven.

            Op langere termijn was de gezamelijke munteenheid veel schadelijker voor Europa dan een niet-hereniging destijds voor Duitsland was geweest. Kohl had dit kunnen voorzien. Zijn mede-partijleden hadden hem nog zo gewaarschuwd.

            🤦‍♂️

          2. Grasmaaier

            “Als Duitsland niet was meegegaan in de Franse ruilhandel, en haar (veel sterkere!) D-mark niet had opgegeven, hadden we deze toestand nu niet gehad.”

            En hadden we dus ook de EU niet gehad. Een verenigd Europa zonder gezamenlijke munt had immers geen levensvatbaarheid gehad. Of denk jij aan andere mogelijkheden?

          3. Meriadoc Brandebok

            Ik denk dat de EU, zonder de euro, ook zou zijn ontstaan.

          4. Rene van der Grijp

            Brandebok zit er hier niet ver naast. Dat verbaast me eigenlijk wel omdat hij op zoveel andere thema’s als een slippendrager achter de overheden aan loopt.

            Het idee van een verenigd Europa met één munt is ouder dan Mitterrand en Kohl en het leidende argument daarvoor is dat een verdeeld Europa economisch achterop zou raken en de concurrentiestrijd met de USA en China zou gaan verliezen. Daar is zeker wat voor te zeggen: het idee was dat Europa als economisch machtsblok dan minimaal gelijkwaardig zou zijn aan die andere machtsblokken. Een verder voordeel was de interne markt zonder wisselkoersen.

            Wat ze volkomen hebben onderschat is dat er een dusdanig verschil in de noordelijke en zuidelijke economieën (en mentaliteiten) bestond dat één munt een utopie was. Inmiddels weten we allemaal wat de gevolgen van deze inschattingsfout zijn geweest (en wat er nog zal volgen).

            Alles kwam in een stroomversnelling na de val van de muur. Kohl wilde de geschiedenisboekjes in als de man die Duitsland had herenigd en Frankrijk zag zijn kans schoon om er financieel beter van te worden. De rest van Zuid-Europa werd er ook beter van (althans op de korte termijn) en Nederland, als distributieland economisch afhankelijk van het (Duitse) achterland, had weinig andere keus dan meedoen.

            Helmut Kohl heeft de DMark verkwanseld voor eigen glorie. En z’n politieke stiefdochter Merkel heeft het “karwei” afgemaakt. Duitsland heeft zichzelf afgeschaft en sleept de rest van West-Europa mee in haar val.

          5. Grasmaaier

            Een verenigd Europa met 27 munteenheden, wisselkoersen en dus ook grenzen? Dat was nooit van de grond gekomen.

            Behalve natuurlijk met de Matheo Solution die uitgaat van een flexibel Europa en de onderlinge munt- en economische verschillen had kunnen verdisconteren.

            Nu zitten we met een rigide moloch die zinkend is en ons naar de financiele ondergang en bedelstaf leidt.

            Kohl en Mitterand hebben geopteerd voor de slechtste oplossing.

          6. Gebande3

            De maaier meent: Een verenigd Europa met 27 munteenheden, wisselkoersen en dus ook grenzen? Dat was nooit van de grond gekomen.

            In de Verenigde Staten is het wel gelukt.
            Staten hebben eigen bestuur/wetten/grenzen en toch een munt.

          7. Grasmaaier

            Gebande, dat bewijst dat een gezamenlijke munt onontbeerlijk is voor een verenigd economisch machtsblok. Verschillende wetten en regels leggen geen gewicht in de schaal.

          8. Meriadoc Brandebok

            “Helmut Kohl heeft de DMark verkwanseld voor eigen glorie. En z’n politieke stiefdochter Merkel heeft het “karwei” afgemaakt. Duitsland heeft zichzelf afgeschaft en sleept de rest van West-Europa mee in haar val.”

            Treffend verwoord.

          9. Rood

            Ik hou van de zondag!

          10. Meriadoc Brandebok

            Kohl heeft later trouwens de benoeming van Lubbers op een hoge Europese post nog geblokkeerd, omdat Nederland zich onder Lubbers tegen de Duitse hereniging (en dus tegen Kohls bekroning) had gekeerd.

            Zo wraakzuchtig was de oude gluiperd nog wel.

          11. Rene van der Grijp

            Kohl had teveel macht. En macht corrumpeert.

            Is het ooit anders geweest?

            Maar in sommige tijdsgewrichten zijn de omstandigheden dusdanig dat narcistische machtspolitici meer kwaad kunnen doen dan onder normale omstandigheden mogelijk is. Dat geldt zowel voor Kohl als Merkel.

            Maar er zijn natuurlijk veel meer voorbeelden van te vinden. Om bij Duitsland te blijven: zowel Bismarck als HItler zijn daar ook voorbeelden van.

          12. Meriadoc Brandebok

            Precies.

  5. Bes Tolen

    Ja, Kohl was een rare sinjeur. ”Es ist wieder Zeit für Juden in Deutschland” was een dwaze opvatting maar blijkbaar wel heel christelijk. Wat de werkelijke reden van Kohl ook geweest mag zijn om de benoeming van Lubbers te blokkeren, we mogen wel blij zijn dat Lubbers het niet haalde. Helaas heeft Lubbers later nog wel een internationale functie gehad en wel in het vluchtelingenwerk. Kohl zorgde voor veel wapentuig voor zijn favoriet Kroatië in de Joego Slavische oorlogen. Hij vormde in die tijd een koppel met Blair van Engeland.

  6. Bes Tolen

    MB. Ja, en we zouden heel wat blijer zijn geweest. Naar mijn idee was het hele proces EU beter en heel anders verlopen. Nu hebben foute krachten grote invloed gekregen.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.