De jeugdgevangenis moet jonge criminelen heropvoeden, maar onder staatssecretaris Van Bruggen (D66) zitten ze te veel op hun kamer

De brief ging maandag naar staatssecretaris Claudia van Bruggen (D66) van Justitie en Veiligheid. Afzenders: de Inspectie Justitie en Veiligheid, de Inspectie van het Onderwijs en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Het gaat volgens het ANP om zo'n 450 jongeren.

De Beginselenwet schrijft voor dat jongeren in een jeugdinrichting 77 uur per week aan groepsactiviteiten besteden. Dat wordt nergens gehaald. Uit de brief: "Zo wordt bijvoorbeeld in JJI Lelystad een structureel ingekort dagprogramma van 69 uur per week gehanteerd, in Teylingereind 70 uur en in RJJI De Hartelborgt 65 uur."

En zelfs die noodprogramma's worden niet gehaald. De inrichtingen voldoen volgens de inspecties ook niet aan de "absolute ondergrens van 62 uur aan groepsactiviteiten per week". Op de dag zelf wordt het programma nog verder ingekort, of het vervalt helemaal, omdat er geen personeel is.

Het resultaat staat er zwart op wit: "Jeugdigen zitten te veel tijd op hun kamer, hebben veel te maken met wisselende begeleiders, missen onderwijs en verloven."

Dit is geen zielig verhaal over zielige jongeren. In een jeugdinrichting zitten jongeren die verdacht worden van of veroordeeld zijn voor ernstige misdrijven. Juist daarom moet het goed gaan. De inspecties herinneren eraan waarvoor die vrijheidsbeneming bedoeld is: "opvoeding en resocialisatie, om zo de kans op herhaling te verkleinen."

Wie een zeventienjarige maandenlang te veel op zijn kamer laat zitten, zonder school en zonder vaste begeleider, krijgt geen beter mens terug. Hij krijgt iemand terug met meer woede, minder toekomst en een netwerk uit de inrichting. En dan staat hij in jouw straat.

Hoofdinspecteur Elske van Amelsfort van de Inspectie JenV zei het bij de publicatie zo: "De resocialisatie van jongeren in JJI's staat steeds meer onder druk."

Maar ze zitten er toch voor straf? Het is toch geen hotel? Klopt. De straf is dat ze hun vrijheid kwijt zijn. De rest van de tijd moet de staat gebruiken om ervoor te zorgen dat er na hun vrijlating geen nieuwe slachtoffers vallen. Dat gebeurt nu niet.

Dit probleem is niet uit de lucht komen vallen. In 2019 besloot de toenmalige minister voor Rechtsbescherming nog "tot het gefaseerd afstoten van 128 plekken aan JJI-(over)capaciteit". Eerst plekken wegbezuinigen, dan verbaasd zijn over het tekort.

En de overheid maakte het zelf nog erger. De brief is daar ongewoon eerlijk over: "De afbouw van de inzet van zzp'ers in 2025 heeft de personele krapte in de JJI's verder verergerd." Juist de zzp'ers die de gaten vulden, werden afgebouwd. En nu zitten de jongeren op hun kamer.

Het is hetzelfde patroon als bij het cellentekort: eerst afbreken, daarna een brief dat het niet meer gaat. Van Bruggen waarschuwde zelf al voor een groot cellentekort. En de rekening daarvan ligt nu al bij de slachtoffers.

De inspecties willen op korte termijn een actieplan. Dat is het minimum. De eis moet harder zijn. Van Bruggen moet binnen een maand met een plan komen dat de wettelijke 77 uur weer haalbaar maakt. Ze moet ervoor zorgen dat ervaren zzp'ers weer in de jeugdinrichtingen aan de slag kunnen. En de Tweede Kamer moet haar elk kwartaal laten rapporteren hoeveel uur jongeren echt op hun kamer zitten.

Opsluiten zonder opvoeden is geen streng beleid. Het is lui beleid, en de volgende slachtoffers betalen de prijs.