Vijlbriefs noodfonds beloont stoken en straft armoede: wie de kachel uit laat omdat hij het niet kan betalen, krijgt geen cent

Dat meldt de NOS. Onderzoekers noemen het verborgen energiearmoede. Mensen met een laag inkomen die zo weinig stoken dat hun energierekening laag blijft, en die daardoor de hele winter in de kou zitten. Energiebank Nederland zegt dat die groep elke dag moet kiezen tussen koken of verwarmen.

En de minister? Die geeft het gewoon toe. Volgens de NOS zegt Vijlbrief dat het noodfonds geen directe oplossing biedt voor verborgen energiearmoede. Uitzoeken waarom iemand weinig energie gebruikt, noemt hij "niet uitvoerbaar".

De regels van het fonds zijn helder. Wie tot 130 procent van het sociaal minimum verdient, krijgt steun als de energierekening meer dan 8 procent van het inkomen opslokt. Tot 200 procent van het sociaal minimum ligt die grens op 10 procent. Het fonds betaalt dan de helft van wat je boven die grens kwijt bent, met een minimum van 120 en een maximum van 1.800 euro.

Klinkt redelijk. Tot je beseft wat het betekent. Het fonds beloont verbruik. Wie de kachel laat branden en een hoge rekening heeft, krijgt geld. Wie met een deken op de bank zit om de rekening laag te houden, krijgt niets. Juist de mensen die zich het meest opofferen, vallen door de mazen.

Vijlbrief zegt zelf dat hij wil voorkomen dat mensen met weinig geld hun boodschappen niet meer kunnen betalen "omdat ze de verwarming aan doen". Maar de mensen die de verwarming al uit laten, ziet zijn fonds niet eens.

Waarom is energie in Nederland zo duur? Voor een deel door de oorlog in het Midden-Oosten, zegt de minister. Maar ook door Den Haag zelf.

Neem de belasting op gas. Die gaat volgend jaar niet omlaag, maar omhoog, van ruim 60 naar 61,63 cent per kuub, en daar komt de btw nog bovenop. Wie in een slecht geïsoleerd huurhuis woont en niet anders kan dan op gas stoken, betaalt dus meer belasting. Aan dezelfde overheid die je daarna een noodfonds aanbiedt.

Of neem de gasopslag. Nederland moet van Europa zijn opslag vullen op basis van de totale capaciteit. Dat kost bijna een miljard euro per jaar, en de buurlanden wilden niet meebetalen. De energiebedrijven hebben al gezegd dat die kosten bij de consument terechtkomen.

De staat haalt dus eerst via belasting en regels geld uit je energierekening. Daarna deelt hij een deel terug aan een selecte groep, met een aanvraagformulier. En wie buiten die groep valt, zit gewoon in de kou.

Dat zegt de minister. Het zou niet uitvoerbaar zijn. Maar de overheid weet heel goed wie er een laag inkomen heeft: dat staat in het fonds zelf, dat met die inkomensgrenzen werkt. Gemeenten kennen hun minima. Energiebanken en voedselbanken weten precies wie er in de kou zit. De informatie ligt er gewoon, alleen de wil ontbreekt.

En eerlijk gezegd is de oplossing veel simpeler dan een fonds. Minder belasting op gas helpt iedereen, zonder formulier, zonder wachttijd, zonder dat iemand eerst moet bewijzen dat hij arm genoeg is.

Het kabinet schrapt de verhoging van de energiebelasting op gas voor 2027. Huishoudens die onder de inkomensgrens van het fonds vallen, krijgen het minimumbedrag van 120 euro ook als hun verbruik te laag is, via de gemeente die hun inkomen al kent. En Vijlbrief komt vóór 1 december met een plan om verborgen energiearmoede echt aan te pakken, in plaats van het niet uitvoerbaar te noemen.

Den Haag verhoogt de belasting op gas en noemt dan een fonds met een aanvraagformulier hulp. Wie deze winter met een deken op de bank zit, heeft niets aan een minister die zijn situatie "niet uitvoerbaar" noemt.