Vier doden in Oud Gastel, een hogere straf en toch vier maanden korting: Den Haag moet dit uitleggen

Op 2 september 2022 werden in Oud Gastel twee gezinnen verwoest. Regina was 39, haar dochter Anke tien en haar zoon Erik acht. Ook de 42-jarige Wieteke kwam om het leven. Haar dochter overleefde de botsing met verwondingen. Deze namen en leeftijden zijn terug te vinden in de verslaggeving van Omroep Brabant over het proces. Het zijn geen cijfers waarmee je een debat over strafmaat aantrekkelijker maakt. Achter ieder van die namen zit een gezin dat met een onherstelbaar verlies moet leven.

De veroordeelde is de inmiddels 31-jarige Omar E., zoals hij ook in de reguliere berichtgeving over het hoger beroep wordt aangeduid. Op 6 november 2026 legde het gerechtshof in Den Bosch hem een aanzienlijk hogere celstraf op dan de vier jaar uit de eerste aanleg. Dat verschil doet ertoe. Een dodelijke rit met vier slachtoffers mag bij de straftoemeting niet worden behandeld alsof de omvang van de verwoesting bijkomstig is.

Lees wat het hof daadwerkelijk heeft vastgesteld. Op een weg waar vijftig was toegestaan, reed hij kort voor de botsing ongeveer 152 kilometer per uur. Dat is de naderingssnelheid, niet de snelheid van de uiteindelijke impact. Hij had andere weggebruikers opgejaagd en rechts ingehaald. Vervolgens naderde hij hard versnellend een kruising met knipperende oranje verkeerslichten.

De volledige uitspraak maakt korte metten met de gedachte dat het hebben van voorrang hem hier zou verontschuldigen. De bestuurster van de Toyota naderde voorzichtig, bewoog langzaam en kwam tot stilstand, gedeeltelijk op de voorrangsweg. Andere weggebruikers hoeven bij een oversteek niet uit te gaan van iemand die met ongeveer driemaal de toegestane snelheid op hen afkomt.

Ik vind dat een wezenlijk oordeel. De openbare weg is geen terrein waarop de brutaalste bestuurder zijn vermeende rechten met het gaspedaal kan afdwingen. Wie zelf zulke extreme risico's veroorzaakt, kan zich achteraf niet verschuilen achter de verwachting dat ieder ander zijn levensgevaarlijke gedrag maar tijdig had moeten opvangen.

Het hof kijkt anders naar de samenloop dan de rechtbank. In begrijpelijk Nederlands: één reeks verkeershandelingen kan verschillende strafbare gevolgen hebben. Hier zijn vier levens beëindigd. Bij de zogenoemde meerdaadse samenloop worden die afzonderlijke gevolgen juridisch meegewogen, ook al komen ze voort uit dezelfde rit.

Dat betekent niet dat het hof vier volledige gevangenisstraffen onbeperkt bij elkaar mag optellen. De uitspraak noemt voor de bewezen fatale feiten in deze zaak een wettelijk maximum van acht jaar. Het hof kwam vóór de korting uit op zeven jaar. Wie alleen roept dat de rechter de maximale celstraf heeft opgelegd, vertelt dus niet wat er in het arrest staat.

De hogere straf is een verbetering. Ik vind zes jaar en acht maanden voor deze verwoesting nog altijd bitter weinig. Dat is een oordeel over de verhouding tussen het bewezen gedrag, de gevolgen en de straf. Daarvoor hoef je geen veroordeling voor moord te verzinnen. De bewezenverklaring betreft dodelijk verkeersgedrag door roekeloosheid.

Juist daarom steekt de vermindering van vier maanden. Het hof beschouwde het hoger beroep als bijna zes maanden te laat afgerond. De redelijke termijn was overschreden en daarom werd de passend geachte zeven jaar teruggebracht. De reden voor die verlaging staat zwart op wit; over de concrete oorzaak van de vertraging geeft het arrest geen volledige bestuurlijke reconstructie.

Een verdachte heeft recht op een behandeling binnen redelijke tijd. Dat recht wegwuiven lost niets op. Maar waarom zou de politiek zich vervolgens mogen beperken tot het accepteren van de uitkomst? Als termijnoverschrijding leidt tot strafvermindering, moet de verantwoordelijke minister kunnen uitleggen waar behandeling vastliep en welke maatregelen herhaling voorkomen.

Ik wil geen politicus die deze rechters een andere beslissing beveelt. Ik wil een regering die haar eigen verantwoordelijkheid neemt voor een justitiestelsel dat zaken tijdig kan behandelen. Kom vóór het einde van dit jaar met een controleerbaar overzicht van doorlooptijden bij ernstige verkeerszaken en een aanpak van de aantoonbare knelpunten. Nabestaanden hebben niets aan de zoveelste algemene belofte dat snelheid belangrijk is.

Ook bij de rijontzegging is precisie nodig. Voor de fatale feiten legt het hof tien jaar op, door het hof als maximum aangeduid. Daarnaast bevat het arrest nog een afzonderlijke rijontzegging van één jaar voor het veroorzaken van verkeersgevaar. De samenvatting met alleen tien jaar vertelt dus niet het hele verhaal.

De regeling van artikel 179 van de Wegenverkeerswet kent verschillende maxima en bij bepaalde eerdere veroordelingen een verhoging. Tien jaar is niet automatisch het maximum voor elke verkeerszaak. Het arrest beschrijft bovendien een eerdere veroordeling voor hard rijden en rijden terwijl het rijbewijs was ingevorderd. De waarschuwing die daarvan had moeten uitgaan, heeft deze rit niet voorkomen.

De verdediging mocht de schuldgraad bestrijden en een lagere straf bepleiten. Dat recht hoeft niemand te verwarren met een overtuigend argument om deze bestuurder weer snel te laten rijden. Het hof wees een achterwege te laten of tot vijf jaar beperkte rijontzegging af. Bescherming van andere weggebruikers woog terecht zwaar.

Den Haag moet ophouden tevreden te zijn zodra een straf hoger uitvalt dan de vorige. Vier levens zijn weg, een meisje moet verder met de gevolgen en de nabestaanden dragen een verlies zonder einddatum. Zorg dat ernstige verkeerszaken tijdig worden berecht, dat opgelegde rijverboden werkelijk worden gehandhaafd en dat bescherming van gewone weggebruikers meer is dan een zin in een beleidsbrief. Deze gezinnen verdienen een overheid die haar werk doet.