Nationale catastrofe in het onderwijs: Nederlandse scholieren zakken wéér verder weg in internationaal PISA-leesonderzoek

De cijfers uit het internationale onderzoek naar vijftienjarigen zijn ronduit angstaanjagend. Nederlandse scholieren zijn opnieuw slechter gaan lezen dan tijdens de vorige meting. Onze jeugd loopt inmiddels een vol jaar achter op het internationale gemiddelde. Op de wereldranglijst bungelt Nederland nu op een beschamende 36ste plek van de 91 onderzochte landen. Ter vergelijking: onze buurlanden België en Duitsland staan met een 23ste en 24ste plek op grote hoogte boven ons.

Het absolute dieptepunt uit het rapport tart werkelijk iedere beschrijving. Bijna vier op de tien Nederlandse vijftienjarigen - dat is veertig procent van een complete generatie - haalt leesniveau 2 niet eens. Dat is het minimale basisniveau dat volgens de onderzoekers nodig is om überhaupt te kunnen functioneren op school en in de maatschappij. Vier op de tien jongeren staat op het punt om de schoolbanken te verlaten als functioneel analfabeet. Mensen die straks een huurcontract moeten tekenen, een bijsluiter van medicijnen moeten begrijpen of een belastingaanslag moeten ontcijferen, maar die niet in staat zijn om de strekking van een simpele alinea te bevatten.

Hoe heeft het zover kunnen komen in een van de rijkste landen ter wereld? De gevestigde orde probeert de schuld natuurlijk direct af te schuiven op externe factoren. Het zou komen door de smartphones, door sociale media en door het haastige scrollgedrag van de jeugd. Natuurlijk helpt het niet dat pubers de hele dag verslaafd aan TikTok hangen. Maar de werkelijke bron van deze nationale ramp ligt binnen de muren van de scholen zelf en in de ivoren torens van het ministerie van Onderwijs.

Decennialang is ons onderwijs gegijzeld door een kaste van linkse onderwijsvernieuwers en pretpedagogen. Het klassieke, beproefde onderwijs - waarin een vakdocent met gezag voor de klas staat, vakkennis overdraagt en leerlingen ouderwets drilt op grammatica, spelling en begrijpend lezen - werd bij het grofvuil gezet. In plaats daarvan kregen we 'thematisch onderwijs', 'zelfregulerend leren' en werden boeken massaal ingeruild voor iPads. Leerlingen moesten vooral 'hun eigen leerroute ontdekken' en zichzelf ontplooien.

Het resultaat van die destructieve waanzin staat nu in het PISA-rapport: Nederlandse scholieren blinken er internationaal in uit dat zij school als een volstrekte tijdverspilling beschouwen. Nederland wordt op dat punt zelfs expliciet als negatief voorbeeld genoemd door de OESO. Wanneer je onderwijs reduceert tot een vrijblijvende bezigheidstherapie vol vage projectjes en digitale afleiding, waarom zou een kind dan nog de moeite nemen om geconcentreerd een boek open te slaan?

👉 Maak direct een donatie over naar onze bankrekening:

De reactie vanuit de gevestigde onderwijskoepels en vakbonden is even voorspelbaar als stuitend. Onderwijsbond AOb schuift direct het bekende riedeltje naar voren: het ligt aan het lerarentekort, aan de werkdruk en scholen moeten noodgrepen toepassen. De reflex van het kartel is altijd dezelfde: als een sector faalt door verkeerd beleid, eist men nóg meer belastingmiljoenen om hetzelfde falende apparaat in stand te houden.

In juni moest zelfs het kabinet al schoorvoetend toegeven dat het zoveelste miljoenenplan om de leesvaardigheid op te krikken totaal niet heeft gewerkt. Men strooit met subsidies voor schoolbibliotheken en bedenkt weer nieuwe 'kerndoelen', terwijl de kern van het probleem onaangeroerd blijft. Je lost een structureel kennistekort niet op met nóg een potje subsidie voor leesconsulenten of praatgroepen.

Het gemak waarmee deskundigen in de media de zaak proberen te bagatelliseren grenst aan sabotage. Dan wordt er weer geroepen dat scholieren op latere leeftijd wel een inhaalslag maken, of dat we 'appels met peren vergelijken' omdat ieder land een ander systeem heeft. Het is de taal van bestuurlijke verliezers die weigeren onder ogen te zien dat ons onderwijs in dertig jaar tijd is afgegleden van de wereldtop naar de middenmoot van ontwikkelde naties.

Er staat veel meer op het spel dan alleen een plekje op een internationale ranglijst. Een bevolking die niet meer fatsoenlijk kan lezen, is niet in staat om zelfstandig na te denken, kritisch nieuws te consumeren of overheidsbeleid te controleren. Een generatie die niet kan lezen is een makkelijke prooi voor manipulatie, overheidspropaganda en bureaucratische willekeur. Geletterdheid is de allerbelangrijkste voorwaarde voor individuele vrijheid en democratisch burgerschap.

Het roer moet per direct 180 graden om. Schop de tablets, de laptops en de smartphones het klaslokaal uit en leg weer echte boeken op de tafels van de leerlingen. Stop met de vernieuwingsdrift, schaf de doorgeschoten bureaucratie af en geef de echte vakdocent het gezag terug om de lat weer torenhoog te leggen. Wie aan het einde van de rit niet fatsoenlijk kan lezen en schrijven, hoort geen diploma te krijgen. Pas wanneer we de middelmatigheid en het pappen en nathouden definitief uitbannen, krijgt de Nederlandse jeugd weer het onderwijs waar zij recht op heeft.

👉 IBAN: NL95 RABO 0159098327

👉 T.n.v.: Liberty Media