Megalomane 'blokkendoos' in Lauwersoog komt 2,8 miljoen euro tekort: trouwe donateurs moeten de puinhoop van prestigeproject redden

Het sloeg maandag in als een bom bij dierenliefhebbers in heel Nederland. De directeur-bestuurder en de raad van toezicht van Stichting Zeehondencentrum Pieterburen maakten bekend, zo meldde het ANP, dat het nieuwe Werelderfgoedcentrum Waddenzee in Lauwersoog binnen twee weken failliet dreigde te gaan nu de provincie Groningen en de gemeente Het Hogeland weigeren om er nog meer publiek geld in te steken.

De bestuurders trokken direct vol op het emotionele orgel: "Het zou betekenen dat zeehonden in nood niet meer opgevangen kunnen worden en dat veertig mensen hun baan kwijtraken", aldus het WEC. De financiële krater van zeker 2,8 miljoen euro is volgens het centrum ontstaan doordat de realisatie van het vorig voorjaar geopende nieuwbouwcomplex "onverwachte kosten" met zich meebracht en er minder bezoekers kwamen dan begroot.

Zoals zo vaak wanneer Nederlandse burgers horen dat dieren in nood de dupe dreigen te worden, lieten duizenden gewone mensen direct hun grote hart zien. Uit een nieuwe update van het ANP blijkt dat er na het alarmerende nieuws van maandag een enorme stroom aan donaties op gang is gekomen om de zeehondenopvang te redden.

Al op dinsdagmiddag was er volgens een woordvoerster van het WEC ruim 150.000 euro binnengekomen via de eigen website en nog eens ruim 30.000 euro via een speciaal opgezette crowdfunding. "Het is prachtig om te zien en we zijn verwarmd door alle reacties", aldus de woordvoerster. Met al die steun uit het land proberen betrokken burgers het dreigende faillissement alsnog af te wenden. Woensdag stond de teller volgens de NOS al op 700.000 euro, maar een faillissement is daarmee nog niet uitgesloten.

Maar hoe hartverwarmend de gulheid van al die donateurs ook is, het legt tegelijkertijd een stuitend patroon bloot. Megalomane bestuurders bouwen eerst een veel te duur paleis waarvan de kosten gigantisch uit de klauwen lopen, en zodra de bodem van de kas in zicht is, gebruiken ze de zeehonden als emotioneel breekijzer om de rekening bij het publiek neer te leggen.

Gelukkig durven ingewijden uit de dierenopvang inmiddels hardop te zeggen waar het op staat. Zoals het ANP woensdag meldt, krijgt het noodlijdende WEC naast steun ook flinke kritiek te verduren. Eigenaar Pim Lollinga van dierenopvang Faunavisie Wildcare in het nabijgelegen Westernieland stelt onomwonden dat het WEC de penibele situatie "ook wel over zichzelf afgeroepen heeft".

Lollinga noemt het gigantische complex in de haven van Lauwersoog precies wat het is: een prestigeproject van de vorige directeur. De bouw van "de blokkendoos" bij Lauwersoog heeft volgens hem "een vermogen gekost terwijl met een fractie van het geld het oude zeehondencentrum in Pieterburen opgeknapt had kunnen worden". Volgens Lollinga was een prima vernieuwing op de vertrouwde plek in Pieterburen voor 3 tot 4 miljoen euro uitstekend mogelijk geweest.

Het is een vernietigend oordeel over de hoogmoed waarmee het wereldberoemde centrum in Pieterburen destijds moest worden ingeruild voor een megalomaan 'Werelderfgoedcentrum'. Jarenlang kwamen generaties Nederlanders met liefde naar het gemoedelijke Pieterburen, waar het simpelweg draaide om het verzorgen en redden van verzwakte zeehonden. Maar voor moderne managers was dat natuurlijk niet prestigieus genoeg.

Niet alleen collega-dierenopvangers zijn kritisch; ook de 85-jarige Lenie 't Hart laat geen spaan heel van het financiële beleid. 't Hart richtte de beroemde zeehondencrèche in Pieterburen zelf op en maakte er met haar tomeloze inzet een begrip van in binnen- en buitenland, totdat zij in 2014 na een botsing met de nieuwe bestuurders over het opvangbeleid vertrok.

Volgens 't Hart springt het WEC verkeerd om met het geld van donateurs en bezoekers. En de cijfers geven haar na anderhalf jaar in Lauwersoog overtuigend gelijk. Het bestuur geeft immers zelf toe dat "de financiële reserves al beperkt" waren doordat de exploitatie ook in de voorgaande jaren achterbleef bij de begroting, nog vóórdat de dure verhuizing naar Lauwersoog plaatsvond.

Wanneer bestuurders en gelikte cultuurmanagers een succesvolle liefdadigheidsinstelling overnemen van de bezielde oprichters, gaat het bijna altijd op precies dezelfde manier mis. De oorspronkelijke kerntaak verdwijnt naar de achtergrond, er moet een architectonisch monument komen met ronkende namen als 'Werelderfgoedcentrum', en binnen de kortste keren verdampt het geld van trouwe schenkers in steen en bureaucratie.

Inmiddels is de paniek ook doorgedrongen tot de Groningse politiek. Oppositiepartijen in de Provinciale Staten van Groningen, waaronder D66, CDA en SP, eisen via een spoeddebat, dat volgende week woensdag plaatsvindt, opheldering over de rol van de provincie en de mogelijkheden voor een doorstart.

D66-fractievoorzitter Paula Benjamins-van Oudheusden wijst erop dat bij een faillissement niet alleen de opvang van zeehonden in gevaar komt en tientallen medewerkers op straat komen te staan, maar dat ook bouwers hun rekeningen niet betaald krijgen. Dat laatste detail maakt het fiasco nog pijnlijker: er staan dus zelfs nog onbetaalde bouwrekeningen open van dit gloednieuwe miljoenencomplex!

Voorstanders van een nieuwe provinciale reddingsboei zullen ongetwijfeld betogen dat de overheid het WEC nu niet kan laten vallen. Maar de provincie Groningen en de gemeente Het Hogeland hebben groot gelijk dat zij weigeren om blindelings de belastingbetaler te laten opdraaien voor een tekort van 2,8 miljoen euro dat door bestuurlijke zelfoverschatting is veroorzaakt.

De zeehondenopvang zelf moet natuurlijk worden gered, en de duizenden Nederlanders die sinds maandag geld hebben gedoneerd verdienen alle lof voor hun dierenliefde. Maar laat dit debacle in Lauwersoog een keiharde les zijn: elke euro van donateurs hoort naar de verzorging van zeehonden te gaan, en nooit meer naar een megalomane 'blokkendoos' van bestuurders met grootheidswaanzin. Hun prestigeproject, jouw donatiegeld.