Donald Trump haalt hard uit naar Keir Starmer: "Dit is geen Winston Churchill!"

De aanleiding is een conflict over Amerikaanse militaire operaties tegen Iran. Volgens Trump weigerde de Britse regering aanvankelijk Amerikaanse oorlogsvliegtuigen gebruik te laten maken van Britse militaire bases. Die terughoudendheid schoot bij de Amerikaanse president duidelijk in het verkeerde keelgat.

Tijdens een ontmoeting met de Duitse bondskanselier Friedrich Merz in het Witte Huis nam Trump geen blad voor de mond. Hij verwees naar de beroemde Britse oorlogspremier uit de Tweede Wereldoorlog en zei: “Met iemand als Winston Churchill hebben we hier duidelijk niet te maken.”

Trump stelde dat de zogenoemde “special relationship” tussen de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk onder druk staat. Die relatie is historisch gebaseerd op intensieve militaire samenwerking, gedeelde inlichtingen en nauwe diplomatieke banden.

Volgens Trump werkte Londen in eerste instantie nauwelijks mee toen Washington bases nodig had voor operaties tegen Iran. “Het Verenigd Koninkrijk heeft zich erg, erg oncoöperatief opgesteld,” zei Trump in het Witte Huis. “Ik ben niet blij met het VK. Het heeft ons drie, vier dagen gekost om uit te zoeken waar we kunnen landen.”

Ook in een interview met de Britse krant The Sun liet Trump zijn ongenoegen blijken. Hij stelde dat de relatie tussen beide landen altijd de sterkste van alle bondgenootschappen was. “Dit was altijd de meest solide relatie die er bestond. En nu hebben we met andere landen in Europa zeer sterke relaties,” zei hij. Trump voegde daaraan toe: “Ik had nooit gedacht dat ik zoiets vanuit het Verenigd Koninkrijk zou meemaken. We houden van het VK.”

De aanleiding voor de diplomatieke spanning ligt bij de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op doelen in Iran. De regering van premier Keir Starmer wilde daar in eerste instantie niet direct bij betrokken raken. Starmer verklaarde in het Britse parlement: “Wij geloven niet in regimeverandering die vanuit de lucht wordt afgedwongen.”

De Britse premier wees daarbij op de politieke gevoeligheid van militaire interventies in het Midden-Oosten. In het Verenigd Koninkrijk blijft de herinnering aan de Irakoorlog van 2003 zwaar wegen. Toen besloot de Britse regering onder premier Tony Blair de Verenigde Staten te steunen bij de invasie van Irak. Later bleek dat belangrijke inlichtingen over massavernietigingswapens onjuist waren.

Een officieel Brits onderzoek concludeerde later dat Blair handelde op basis van gebrekkige informatie. In de oorlog kwamen volgens officiële cijfers 179 Britse militairen om het leven. Starmer benadrukte daarom dat eventuele Britse betrokkenheid alleen mogelijk is wanneer er een duidelijke juridische basis en een concreet plan bestaat.

Na enkele dagen onderhandelen gaf de Britse regering alsnog beperkte toestemming aan de Verenigde Staten. Twee militaire bases mogen door de Amerikanen worden gebruikt voor wat Londen omschreef als een “specifiek en beperkt defensief doel”. Het gaat om een basis in Gloucestershire in Engeland en de gezamenlijke Amerikaans-Britse basis op Diego Garcia in de Indische Oceaan. Starmer benadrukte tegelijkertijd dat de RAF-basis Akrotiri op Cyprus niet wordt gebruikt door Amerikaanse bommenwerpers.

De discussie over militaire bases speelt zich af tegen de achtergrond van oplopende spanningen in het Midden-Oosten. Begin deze week werd een Britse luchtmachtbasis op Cyprus aangevallen met drones van Iraanse makelij. Volgens functionarissen raakte één drone de landingsbaan.

De Britse regering besloot daarop de verdediging van Cyprus te versterken. Starmer kondigde aan dat helikopters met anti-dronecapaciteiten en het oorlogsschip HMS Dragon naar het gebied worden gestuurd. Op X schreef hij: “Het Verenigd Koninkrijk blijft volledig toegewijd aan de veiligheid van Cyprus en van het Britse militaire personeel dat daar gestationeerd is. We zullen altijd handelen in het belang van het VK en van onze bondgenoten.”

Ondanks de kritiek uit Washington houdt de Britse regering vol dat haar besluit zorgvuldig is genomen. Minister Darren Jones verklaarde dat het Verenigd Koninkrijk alleen militair betrokken raakt wanneer er een duidelijke juridische basis is en wanneer de actie in het nationale belang ligt. “Daarom waren wij niet betrokken bij de eerste aanvallen op Iran,” zei hij.

Een woordvoerder van Starmer benadrukte daarnaast dat de banden tussen beide landen nog altijd sterk zijn. Volgens hem blijven het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten “standvastige bondgenoten”.