ING zwaait met 'reputatierisico' en moet van de rechter een Gazprom-bedrijf voorlopig houden: een wet die nog niet eens geldt, zet de bank op haar plek

Het gaat om Gazprom International Projects B.V. uit Aalsmeer. Buiten die ene eurorekening bij ING kan de hele Gazprom International-groep nergens in Europa betalen, blijkt uit het vonnis. Op 29 december 2023 kreeg Gazprom een brief: ING wilde stoppen en beriep zich daarbij op de standaardvoorwaarden van de bank, artikel 35. Daarna volgde verschillende keren uitstel, het laatst tot 1 oktober 2026. Gazprom stapte naar de rechter.

Het bedrijf had volgens het vonnis bij vijftien banken aangeklopt, binnen en buiten de EU. Overal kreeg het nul op het rekest. Zonder Europese bankrekening valt er geen fiscus te betalen en geen personeel in Europa te belonen, schrijft de NOS.

Even precies, want de rechter gaf ING geen ongelijk op alle punten. Mr. L. Voetelink noemde het "gerechtvaardigd" dat ING geen relaties wil met partijen die aan Rusland gelieerd zijn, "gezien de door haar geschetste sanctie- en reputatierisico's". Ook de extra, kostbare controles van ING vond de rechter aannemelijk. Daar staat tegenover dat de Nederlandse vennootschap volgens het vonnis niet is gesanctioneerd en dat van concrete Wwft-risico's niet is gebleken. ING legde zelf een transactieoverzicht over, maar wees daarin geen enkele schimmige betaling aan.

En toen kwam de doorslag: een nieuw wetsartikel dat nog in werking moet treden. Volgens het vonnis mag een bank zo'n rekening na de invoering ervan "slechts onder bijzondere omstandigheden" weigeren, bijvoorbeeld bij witwasrisico's, een al beschikbare rekening of bepaalde relevante strafrechtelijke veroordelingen. Zulke omstandigheden doen zich hier volgens de voorzieningenrechter voorshands niet voor. Gazprom zou dus kort na een sluiting gewoon opnieuw kunnen aankloppen, en met kans op succes. De rechter vond het daarom "niet opportuun" om de rekening nu te sluiten. Gazprom moet ondertussen verder zoeken naar een andere bankrelatie. ING moet bovendien €2.226,57 aan proceskosten betalen, inclusief de begrote nakosten.

Sta daar even bij stil. De rechter erkent ING's sanctie- en reputatiebelangen, maar laat in het midden of beëindiging onder het bestaande recht onaanvaardbaar zou zijn. Ook nu al begrenst de bancaire zorgplicht de vrijheid van een bank. De komende wet geeft ondernemingen, verenigingen en stichtingen uit de EU die in het Nederlandse handelsregister staan daarnaast een wettelijk recht op een zakelijke basisbetaalrekening, met voorwaarden en weigeringsgronden. Het recht op die basisrekening staat in Staatsblad 2026, 182, de wet Chartaal betalingsverkeer. Zo diep zit de deurwijzerij in de bankensector.

Want Gazprom is maar het opvallendste geval. Coffeeshophouders en trustkantoren voerden eerder al rechtszaken tegen banken over hun rekening, blijkt uit de rechtspraak die Gazprom in deze zaak aanhaalde. De banken beloofden het zelf beter te doen. In het convenant dat op 1 januari 2026 inging, en waar ING ook onder tekende, staat dat "in beginsel iedere bonafide ondernemer in Nederland over een betaalrekening moet kunnen beschikken". Mooi. Een half jaar later, op 6 juli 2026, meldde de bankenvereniging NVB dat de banken besloten hadden dat convenant "in de huidige vorm te beëindigen", omdat de wet de functie ervan overneemt.

Een convenant dat na een half jaar alweer in zijn huidige vorm wordt beëindigd. De NVB zegt wel dat verbeteringen zoals duidelijkere communicatie en kortere doorlooptijden doorgaan. Die afspraken zijn dus niet allemaal geschrapt. Maar zo snel een convenant opdoeken geeft weinig vertrouwen in de grootbanken. En reken maar dat ze de nieuwe wet zo krap mogelijk gaan uitleggen.

Dan de ironie. ING wil niet geassocieerd worden met Russische zakelijke belangen, maar krijgt zelf zijn eigen Russische tak niet verkocht. ING kondigde in januari 2025 een verkoop aan, maar beëindigde die overeenkomst op 7 april 2026. De bank zag geen realistisch vooruitzicht meer dat de koper de benodigde goedkeuringen zou krijgen. Het gaat dus om een stukgelopen verkoop, niet om een nog lopende deal die alleen op toestemming wacht. ING zegt sinds februari 2022 geen nieuwe zaken met Russische klanten te zijn aangegaan, activiteiten te hebben afgebouwd en nog steeds uit Rusland te willen vertrekken. ING mag dus een Russische bank bezitten, maar een niet-gesanctioneerd bedrijf in Aalsmeer is te heet om aan te raken. Het is gewoon hypocriet.

En wie betaalt de rekening van al die imagozorgen? De bestuursvoorzitter niet. Topman Steven van Rijswijk heeft volgens ING zelf een vaste beloning op jaarbasis van €2.017.254, deels in aandelen. Dat is geen netto-uitbetaling en ook niet zijn totale beloning inclusief eventuele variabele beloning en overige componenten. De ondernemer die na vijftien weigeringen nergens terechtkan, die betaalt.

Een bank is geen vriendenclub die mag kiezen wie er binnenkomt omdat het lekker voelt. Wie aan het betalingsverkeer meedoet, heeft een maatschappelijke plicht. Ook de rechter benadrukte het: wie geen rekening heeft, staat praktisch buiten de samenleving en kan geen zaak draaien.

Meneer Van Rijswijk, stop met klanten wegsturen om uw imago! Weiger alleen nog als er een concrete, aantoonbare reden is, en zeg die reden hardop tegen de klant. Minister Heinen, zorg dat het recht op een zakelijke basisrekening op 1 januari 2027 echt ingaat, zoals de banken zelf verwachten, en geen dag later!