Iran kookt over: Teheran dreigt met aanvallen op VS en Israël terwijl regime wankelt

Volgens mensenrechtenorganisaties zijn sinds het begin van de protesten minstens 116 mensen omgekomen. Meer dan 2.600 demonstranten zijn opgepakt. Door het afsluiten van internet en telefoonverkeer is onafhankelijke informatie schaars. Buiten Iran leeft de vrees dat deze informatieblokkade de veiligheidsdiensten juist meer ruimte geeft voor harde en gewelddadige repressie.

Tijdens een live uitgezonden parlementszitting escaleerde de toon verder. Parlementsleden stormden naar voren en riepen: “Dood aan Amerika.” De voorzitter van het parlement, Mohammad Baqer Qalibaf, hield een felle toespraak waarin hij de politie en de Revolutionaire Garde prees. Daarbij noemde hij expliciet de Basij-militie, die volgens hem “standvastig bleef” tijdens de onrust.

Qalibaf liet geen twijfel bestaan over de intenties van Teheran bij een eventuele Amerikaanse aanval. “In het geval van een aanval op Iran zullen zowel het bezette gebied als alle Amerikaanse militaire centra, bases en schepen in de regio legitieme doelwitten zijn,” verklaarde hij. Hij voegde daaraan toe: “Wij beschouwen onszelf niet als beperkt tot reageren achteraf en zullen handelen op basis van elke objectieve aanwijzing van een dreiging.”

De uitspraken volgen op recente verklaringen van Donald Trump, die zich publiekelijk uitsprak ter ondersteuning van de demonstranten. Op sociale media schreef hij: “Iran kijkt naar vrijheid, misschien wel meer dan ooit. De Verenigde Staten staan klaar om te helpen.” Wat die hulp precies zou inhouden, bleef onduidelijk. Wel gaf Trump eerder aan dat een aanval niet zou neerkomen op grondtroepen, maar op zware luchtaanvallen.

Amerikaanse media meldden dat Trump militaire opties kreeg voorgelegd, al zou er nog geen definitief besluit zijn genomen. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwde ondertussen: “Speel geen spelletjes met president Trump. Als hij zegt dat hij iets zal doen, meent hij dat.”

De Verenigde Staten benadrukken dat hun strijdkrachten in het Midden-Oosten paraat staan en over voldoende middelen beschikken om Amerikaanse belangen, bondgenoten en militaire bases te verdedigen.

Ondanks de repressie blijven de protesten doorgaan. Beelden die Iran uit zijn gesmokkeld tonen demonstranten in wijken van Teheran die met verlichte mobiele telefoons de straat op gaan. In Mashhad, de tweede stad van het land en een religieus centrum, werden confrontaties met veiligheidstroepen vastgelegd. Brandende barricades en afgesloten wegen onderstrepen de ernst van de situatie.

Ook in steden als Kerman zijn demonstraties gemeld. Staatsmedia proberen daar een ander beeld tegenover te zetten door rustige straten en pro-regeringsbijeenkomsten te tonen. Opvallend is dat juist Teheran en Mashhad daarbij ontbreken.

De uiteindelijke beslissingen liggen bij de hoogste macht in Iran. Die ligt bij opperste leider Ali Khamenei, inmiddels 86 jaar oud. Hij heeft al laten doorschemeren dat een harde aanpak volgt. De Iraanse procureur-generaal waarschuwde zelfs dat demonstranten als “vijanden van God” kunnen worden bestempeld, een aanklacht waarop de doodstraf staat.

Wat begon als protest tegen de instortende economie is uitgegroeid tot een directe uitdaging van de theocratische machtsstructuur. Tegelijkertijd neemt het risico toe dat interne onrust en internationale dreigementen samenkomen. Dat maakt de situatie rond Iran niet alleen explosief voor de regio, maar ook voor de bredere geopolitieke verhoudingen.