75-plussers met koophuis hebben gemiddeld €690.000 aan vermogen en nieuw plan bevriest erfschijf

Volgens het rapport van de AFM waren er in 2025 in ons land 1,2 miljoen huishoudens met een hoofdkostwinner van 75 jaar of ouder. Samen bezaten zij €524 miljard na aftrek van hun schulden. Daarvan zat €304 miljard in de overwaarde van het eigen huis en stond €93 miljard op spaar- en bankrekeningen. In 2025 had 55 procent van de 75-plussers een eigen koophuis. Tien jaar eerder, in 2015, was dat nog 43 procent.

De kloof tussen huren en kopen op hoge leeftijd is groot. Over alle 75-plussers samen ligt het gemiddelde vermogen op €375.000 en het middelste bedrag op €205.000. Bij een 75-plusser in een huurhuis is het gemiddelde €50.000. Heeft een 75-plusser een koophuis, dan staat het gemiddelde op €690.000 aan vermogen en is de middelste overwaarde €364.800.

Dat vermogen gaat straks naar minder kinderen per gezin. In 2011 deelden gemiddeld 3,2 erfgenamen een erfenis, maar in 2023 waren dat er nog 2,3. Slechts 2 procent van de erfgenamen trekt na het overlijden zelf in het ouderlijk koophuis. Meestal verkopen zij die woning. Door overlijden of verhuizing van 75-plussers komen de komende tien tot vijftien jaar zo'n 40.000 tot 60.000 koophuizen per jaar vrij.

Wordt het huis verkocht en door twee kinderen gedeeld, dan tikt de belasting op de erfenis hard aan. Volgens het overzicht met vrijstellingen bij de Belastingdienst mag elk kind in 2026 €26.230 belastingvrij erven, en een partner tot €828.035. Daarboven gelden volgens de tarieven van 2026 deze twee schijven:

Neem een alleenstaande ouder die €690.000 nalaat aan twee kinderen. Elk kind erft dan €345.000 en houdt na €26.230 vrijstelling nog €318.770 belast over. Volgens een berekening van DDS betaalt elk kind in 2026 €47.887 aan de fiscus, dus €95.774 samen.

Normaal stijgt de schijfgrens van €158.669 in januari 2027 mee met de prijzen naar €162.795. In het nieuwe voorstel nr. 80 willen indieners PRO (voorheen GroenLinks-PvdA) en Volt samen met D66 en CDA die verhoging vijf jaar stopzetten. Keuren de Tweede en Eerste Kamer dat plan goed, dan blijft de grens van 2027 tot en met 2031 vaststaan op €158.669. Alleen over 2027 kost dat plan een kind in de toptrede volgens een berekening van DDS €412,60 extra. Door de inflatie tot en met 2031 kan dat nadeel in het voorstel verder oplopen. De vrijstelling zelf stijgt in het plan wel mee.

In hetzelfde voorstel van de vier partijen zit nog een tweede rem voor ouders met een koophuis. Een nieuwe schenking op papier levert in het plan geen lager tarief meer op bij overlijden. Bestaande akten van vóór 11 november 2026 om 17.15 uur blijven in het voorstel buiten schot. Ook een papieren schenking die uiterlijk op 31 december 2026 bij de notaris passeert én ingaat, valt in het plan nog onder de oude regels. Beide Kamers moeten hier nog over stemmen.

De AFM geeft ten slotte een duidelijke waarschuwing mee aan kinderen die plots een groot bedrag erven. Zeker acht op de tien erfgenamen winnen geen financieel advies in, en maar 8 procent bezoekt een financieel adviseur. Tegelijk waarschuwt de AFM voor beleggingsfraudeurs en voor zelfbenoemde erfcoaches zonder voldoende vakkennis. Wil je geërfd geld beleggen of advies inwinnen, controleer de partij dan eerst via Check je aanbieder bij de AFM.