AEX sluit op record, maar die koerswinst telt pas mee voor box 3 over 2027: bij €100.000 belegd mogelijk €460 tot €570 extra

De AEX sloot vrijdag 16 oktober 2026 op een nieuw slotrecord: 0,9 procent hoger op 1.142,88 punten. Tussentijds stond de index zelfs op 1.147,35 punten, een all time high. AI-gerelateerde aandelen lagen deze week uit de gratie. Wat doet die koerswinst met je box 3-belasting, nu de peildatum 1 januari 2027 nadert en het kabinet het heffingsvrij vermogen voor 2027 wil verlagen? Wij rekenden het na.

Op 31 december 2025 sloot de AEX op 951,29 punten. Dat betekent een stijging van ruim 20 procent dit jaar, exclusief dividend. Dat percentage is onze eigen berekening.

Voor box 3 over 2026 telt de waarde op 1 januari 2026, de peildatum. Volgens de Belastingdienst is het fictief rendement voor beleggingen en andere bezittingen 6,00 procent en staat dat vast. Voor banktegoeden is het 1,28 procent en voor schulden 2,70 procent. Die twee zijn voorlopig en worden begin 2027 vastgesteld. Het heffingsvrij vermogen is €59.357 per persoon, of €118.714 met een fiscale partner. Het tarief is 36 procent. Koerswinst die je in 2026 maakt, verhoogt je box 3-belasting over 2026 dus niet.

Is je werkelijk rendement lager dan het fictieve, dan wordt het werkelijke rendement belast. Dat heet tegenbewijs. Bij een werkelijk rendement van ruim 20 procent heeft tegenbewijs over 2026 voor een AEX-belegger geen zin, want het werkelijke rendement ligt dan boven 6 procent. Over de fout met het werkelijk rendement op aanslagen 2022 en 2023 schreven wij eerder een apart artikel.

De waarde op 1 januari 2027 is de peildatum voor box 3 over 2027. In het Belastingplan 2027 staat in de fiscale sleuteltabel een heffingsvrij vermogen van €60.098 en een tarief van 36 procent.

Daar komt een novelle bij. Volgens de memorie van toelichting, waarover het kabinet de Raad van State om advies vroeg, wil het kabinet het heffingsvrij vermogen voor 2027 verlagen naar €30.846 per belastingplichtige. Ook het forfait voor overige bezittingen, waaronder beleggingen, gaat dan met 1,5 procentpunt omhoog naar 7,87 procent. Zonder die verhoging zou het volgens onze eigen rekensom 6,37 procent zijn. Het geld is bedoeld om de vermogenswinstbelasting per 2028 te betalen. Daarbij wordt waardestijging van onder meer aandelen pas bij realisatie, zoals verkoop, belast.

Het is een voorstel, geen wet. Het kabinet heeft toegezegd een andere dekking uit te werken om kleine spaarders te ontzien en streeft ernaar de novelle uiterlijk maandag 2 november 2026 bij de Tweede Kamer in te dienen.

De Eerste Kamercommissie Financiën besloot op 13 oktober de behandeling door de Tweede Kamer af te wachten. De bedragen voor 2027 staan pas vast als beide Kamers instemmen.

Wij rekenden met de methode van de Belastingdienst voor een alleenstaande met alleen beleggingen en geen schulden. Die persoon heeft op 1 januari 2026 €100.000 in een fonds dat de AEX volgt. Over 2026 betaalt die persoon €878 box 3.

Staat de AEX op 1 januari 2027 nog even hoog, dan is dat bezit ongeveer €120.140 waard, exclusief dividend. De box 3-belasting over 2027 is dan zonder novelle (€60.098 en 6,37 procent) €1.377. Met de huidige versie van de novelle (€30.846 en 7,87 procent) is het €2.530. Die versie wil het kabinet nog aanpassen.

Zonder koerswinst, dus bij €100.000 op 1 januari 2027, is het €915 zonder novelle en €1.959 met novelle. De koerswinst kost over 2027 dus ongeveer €460 tot €570 extra box 3-belasting. Wat het voor jou betekent, reken je uit met de box 3-calculator.

Wie onder het heffingsvrij vermogen blijft, betaalt geen box 3. Met de verlaging naar €30.846 kunnen beleggers met per persoon €30.846 tot €60.098 voor het eerst box 3 gaan betalen. Fiscale partners hebben elk een eigen heffingsvrij vermogen en mogen de grondslag vrij verdelen.

Verkoop je vóór 1 januari en laat je het geld op je bankrekening staan, dan is de forfaitaire heffing lager, want voor banktegoed geldt een lager forfait: in 2026 voorlopig 1,28 procent. Verkoop je in de drie maanden vóór 1 januari en koop je in de drie maanden erna weer beleggingen, dan levert die omzetting volgens de Belastingdienst in principe geen lagere heffing op. Geld dat naar box 1 gaat, bijvoorbeeld door extra af te lossen op de eigenwoningschuld, telt niet mee in box 3. Dat geld is wel niet zomaar terug te halen.

Koersen kunnen tot 1 januari nog alle kanten op. De waarde op de peildatum kan dus anders uitvallen dan in dit voorbeeld. Dit is geen beleggingsadvies: wij leggen alleen het mechanisme uit.

Wil je weten wat er verandert aan je AOW, pensioen of box 3? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief van Box3Wacht, de rekensite van DDS.