Dochter huurde bijna twaalf jaar voor €462 per maand van moeder: hof telt €46.982 mee als schenking bij de erfenis

Het arrest is op 13 augustus 2026 gepubliceerd. Goedkoop wonen in het huis van je ouders kan dus later meetellen als schenking, wanneer een andere erfgenaam zijn wettelijke minimumdeel opeist. Maar die erfgenaam moet zelf aantonen hoeveel de woning destijds aan huur waard was.

De woning was van de moeder. Haar dochter huurde die in de jaren 2002 tot 2014 en betaalde naar eigen zeggen €462 per maand. Beide partijen waren het erover eens dat de moeder het huis op de vrije markt voor meer had kunnen verhuren.

Op 26 mei 2014 schonk de moeder de woning aan deze dochter. De waarde is toen vastgesteld op de WOZ-waarde van €252.000. In de akte stond dat de dochter de schenking later met haar erfdeel moest verrekenen, en dat is ook gebeurd.

De moeder overleed op 8 november 2020. Erfgenamen waren de dochter en een kleindochter, het kind van de andere dochter, die toen niet meer leefde. De kleindochter wilde eerst de schenking van de woning ongedaan maken, omdat haar grootmoeder eind 2017 was gescheiden. Dat wees het hof af: een echtscheiding is in beginsel geen onvoorziene omstandigheid, en de moeder heeft haar testament uit 2006 daarna nooit aangepast. Hoe een rechter rekent als het om de waarde van een huis zelf gaat, bleek eerder in de zaak van een onterfde dochter die €22.500 eiste en €5.075 kreeg.

Voor het geval de schenking van de woning zou blijven staan, wees de kleindochter op de jaren daarvoor. Haar tante had volgens haar al die tijd te weinig huur betaald, en dat verschil was ook een schenking.

De dochter bestreed dat. Haar moeder betaalde €295,75 per maand aan hypotheek en hield dus aan de huur minstens €150 per maand over. Het ging volgens haar om hulp uit moederlijke bezorgdheid.

Het hof volgt haar niet. Een gift is er als de een armer wordt, de ander rijker en de gever dat ook zo wil. De moeder zag af van een deel van de huur die zij had kunnen krijgen, en de dochter bespaarde de meerkosten van een vergelijkbare woning tegen de marktprijs. Daarin ligt volgens het hof ook de bedoeling om haar te bevoordelen.

Dan de hoogte. De rechtbank ging uit van een huurwaarde van €800 per maand en kwam op €46.982. Volgens een berekening van DDS is dat €338 per maand over 139 maanden. De kleindochter vond €1.600 per maand reëel. Dan zou de schenking €158.182 zijn en moest haar tante haar €29.546,32 betalen.

Partijen konden geen makelaar vinden die de huurwaarde van toen nog wilde of kon bepalen. Het hof schat het bedrag daarom zelf en blijft bij €46.982. De kleindochter had niet onderbouwd dat de marktprijs wezenlijk hoger lag dan €800. De dochter betaalt haar €1.024,02, met wettelijke rente vanaf 20 april 2022.

De dochter wilde op haar beurt dat ook giften aan de andere tak van de familie meetelden: overschrijvingen en schenkingen aan de kleindochter van €4.745 en €5.385, een abonnement van €3.262,13 en de aflossing van een studieschuld van €5.519,54. Die tellen niet mee. De wet zondert gebruikelijke giften die niet bovenmatig zijn uit, net als giften uit een morele plicht om iemand te onderhouden.

Het wettelijke minimumdeel heet de legitieme portie. Een kind kan daar altijd aanspraak op maken, ook als het is onterfd of als er bij leven veel is weggegeven. Het is de helft van wat het kind zonder testament zou erven. Is een kind al overleden, dan komen diens kinderen samen in de plaats.

Voor de berekening wordt de erfenis verhoogd met bepaalde giften. Het gaat onder meer om giften aan een kind of kleinkind, hoe lang geleden ook. Voor giften aan anderen geldt in de regel een grens van vijf jaar voor het overlijden.

Stel: een ouder laat €100.000 na en heeft twee kinderen. Het ene kind woonde jaren goedkoop in een huis van de ouder, met een voordeel van €60.000, en erft volgens het testament alles. Het andere kind vraagt zijn minimumdeel. De rekensom begint dan bij €160.000. De helft daarvan is €80.000, gedeeld door twee kinderen is €40.000. Zonder het woonvoordeel zou het €25.000 zijn. Heeft dat kind zelf ooit €10.000 gekregen, dan telt ook die gift mee: de som begint dan bij €170.000 en het minimumdeel is €42.500. Daar gaat de eigen €10.000 weer af, zodat €32.500 overblijft.

Wie zegt dat een broer of zus is bevoordeeld, moet die gift bewijzen. In deze zaak was na ruim tien jaar niet meer vast te stellen wat de woning aan huur had kunnen opbrengen. Woont een kind in jouw huis, of woon je zelf in het huis van je ouders, bewaar dan het huurcontract en de betalingen. Leg ook vast in welke staat de woning was en wat vergelijkbare huizen toen aan huur kostten.

Ook hulp die op papier anders is geregeld, kan bij de erfenis terugkomen. Zo moest een executeur €151.339 betalen nadat schenkingen via een volmacht nietig bleken. Of er in de zaak over de lage huur cassatie is ingesteld, blijkt niet uit het arrest.