Dynamisch energiecontract breekt door bij 8 procent van de huishoudens - maar niet iedereen bespaart

De groei gaat hard. In maart kwamen er 17.000 dynamische contracten bij, in april 23.000 en in mei 30.000. Het tempo liep dus maand na maand op. Vergeleken met een jaar geleden is het aantal dynamische contracten met 29 procent gestegen. In twee jaar tijd is het totaal bijna verdubbeld.

Die cijfers zijn afkomstig uit de Energiemonitor van de Autoriteit Consument & Markt en werden op een rij gezet door vergelijkingswebsite Geld.nl.

Toch is enige voorzichtigheid nodig bij de aantallen. Nederland telt inmiddels ruim 1,1 miljoen dynamische contracten voor gas en elektriciteit, maar dat betekent niet dat ook 1,1 miljoen huishoudens zijn overgestapt. De ACM telt een gascontract en een stroomcontract afzonderlijk. Eén woning kan daardoor twee keer in het totaal voorkomen.

De hoge tarieven voor nieuwe vaste contracten kunnen een rol spelen. Wie de huidige prijs ongunstig vindt, wil zich daar mogelijk niet voor één of drie jaar aan vastleggen. Een dynamisch contract biedt de mogelijkheid om sneller van dalende marktprijzen te profiteren.

Bij zo’n contract verandert de elektriciteitsprijs ieder uur of ieder kwartier. De gasprijs wordt doorgaans eenmaal per dag vastgesteld. Daalt de handelsprijs, dan merkt de klant dat vrijwel onmiddellijk. Maar bij een plotselinge stijging werkt het precies andersom: ook die hogere prijs wordt snel doorberekend.

Dat verschilt wezenlijk van een vast energiecontract. Daarbij staan de afgesproken tarieven gedurende de looptijd vast. Een huishouden heeft daardoor meer zekerheid, maar profiteert niet direct wanneer energie op de markt goedkoper wordt.

Het vaste contract blijft overigens duidelijk de populairste vorm. Volgens de recente verdeling heeft 55 procent van de huishoudens een vast contract. Ongeveer 37 procent heeft een variabel contract en 8 procent een dynamisch contract.

Een dynamisch contract kan interessant zijn voor mensen die hun elektriciteitsverbruik kunnen verschuiven. Op zonnige of winderige momenten is er geregeld veel stroom beschikbaar. De prijs kan dan laag zijn en in uitzonderlijke gevallen zelfs negatief worden.

Wie een elektrische auto heeft, kan het opladen naar zulke uren verplaatsen. Hetzelfde geldt voor een vaatwasser, wasmachine, droger of warmtepomp. Dat vraagt wel enige planning. Een slimme laadpaal of energiemanagementsysteem kan een deel van dat werk automatisch uitvoeren.

Wie daarentegen vooral tijdens de avondpiek veel elektriciteit gebruikt, kan juist duurder uitkomen. Juist wanneer mensen thuiskomen, gaan koken en allerlei apparaten inschakelen, neemt de vraag toe. Als er op dat moment weinig zon of wind is, kan de prijs snel oplopen.

Daar zit een belangrijk verschil met de simpele gedachte dat “dynamisch” automatisch “goedkoop” betekent. Het contract geeft toegang tot lage prijzen, maar beschermt de klant niet tegen dure uren.

Voor bezitters van zonnepanelen is nog een extra controle nodig. Bij een dynamisch contract hangt de vergoeding voor teruggeleverde elektriciteit af van de marktprijs op dat moment. Zonnepanelen produceren veelal op dezelfde uren waarop ook duizenden andere installaties stroom leveren.

Bij een overvloed aan zonnestroom kan de handelsprijs bijzonder laag of negatief worden. Terugleveren kan dan weinig opleveren of zelfs geld kosten. Dat risico speelt vooral midden op zonnige dagen, wanneer het eigen verbruik bij veel huishoudens beperkt is.

Tegelijkertijd kunnen zonnepanelen nog steeds voordeel bieden wanneer de opgewekte stroom direct in huis wordt gebruikt. Wie overdag een auto oplaadt, warm water maakt of huishoudelijke apparaten laat draaien, hoeft die energie niet tegen het normale consumententarief af te nemen.

Daarom zegt alleen het aantal zonnepanelen nog niet of een dynamisch contract gunstig is. Ook het tijdstip van productie, het eigen verbruik, de terugleververgoeding en eventuele kosten van de leverancier tellen mee.

Energieleveranciers tonen vaak opvallend lage uurprijzen in hun apps of reclames. Die prijs is echter niet de volledige rekening. Belastingen, vaste leveringskosten, inkoopvergoedingen en andere opslagen kunnen per aanbieder verschillen.

Ook een welkomstkorting kan het beeld vertekenen. Een contract met een iets hoger energietarief kan door een korting in het eerste jaar toch goedkoper uitpakken. Andersom kan een aantrekkelijk uurtarief worden tenietgedaan door hoge vaste kosten.

De groei van 33.000 contracten in één maand laat zien dat dynamische energie geen kleine niche meer is. Maar het blijft een contractvorm waarbij het gedrag van het huishouden een veel grotere rol speelt dan bij een vast contract. Wie vooral op dure momenten energie gebruikt, kan ondanks de lage tarieven in de app teleurgesteld eindigen. Wie werkelijk kan schuiven met het verbruik, heeft juist meer mogelijkheden om van goedkope uren te profiteren.