ING verwacht in 2026 slechts 71.000 nieuwe woningen: woningbouw groeit nauwelijks

Het cijfer van 71.000 is bovendien geen vanzelfsprekendheid. In de eerste vier maanden van 2026 werden volgens de onderzoekers 7 procent minder nieuwbouwwoningen opgeleverd dan in dezelfde periode vorig jaar. Die achterstand moet in de rest van het jaar nog worden goedgemaakt.

Er is ook een lichtpuntje. In mei werden opvallend veel vergunningen voor nieuwe woningen afgegeven. Het was zelfs de hoogste maandstand sinds 2015. Alleen verandert een bouwvergunning niet onmiddellijk in een huis. Tussen de vergunning en het moment waarop de bewoner de sleutel krijgt, zit vaak meer dan twee jaar.

Bij berichten over woningbouw worden vergunningen, bouwstarts en opleveringen gemakkelijk door elkaar gehaald. Toch gaat het om drie verschillende momenten.

Een vergunning betekent dat een project juridisch een belangrijke stap verder is. Daarna moeten ontwikkelaars de financiering afronden, aannemers en personeel vinden, materialen bestellen en daadwerkelijk beginnen. Bij appartementencomplexen kan bovendien gelden dat eerst een bepaald deel van de woningen verkocht moet zijn.

Pas na de bouw volgt de oplevering. Dat verklaart waarom een sterke vergunningsmaand in 2026 vooral iets zegt over het mogelijke aanbod in latere jaren.

RTL Nieuws meldt op basis van de ING-raming dat het doorgaans meer dan twee jaar duurt voordat een vergunde woning wordt opgeleverd. Een deel van de projecten loopt verdere vertraging op of wordt uiteindelijk aangepast.

Voor iemand die vandaag een huis zoekt, bieden de vergunningen van mei dus nog geen directe verlichting. Het extra aanbod moet eerst worden gebouwd.

De woningbouw wordt door verschillende problemen tegelijk geremd. Projecten lopen vertraging op door stikstofregels, hoge bouwkosten, personeelstekorten en beperkte ruimte op het elektriciteitsnet. Ook bezwaarprocedures en ingewikkelde gebiedsontwikkeling kunnen het tempo verlagen.

De netcapaciteit is een steeds groter praktisch probleem. Nieuwe woonwijken hebben aansluitingen nodig voor huishoudens, warmtepompen, laadpalen en openbare voorzieningen. Wanneer het lokale elektriciteitsnet die extra vraag niet aankan, kan een project niet altijd volgens de oorspronkelijke planning worden aangesloten.

Hoge bouwkosten maken het daarnaast moeilijker om woningen betaalbaar te houden. Grond, materiaal en arbeid zijn duur. Wanneer de verkoopprijs te hoog wordt, haken kopers af. Wordt de prijs te laag vastgesteld, dan kan het project voor een ontwikkelaar financieel onhaalbaar worden.

Dat spanningsveld raakt vooral woningen in het betaalbare segment. Luxe woningen bieden doorgaans meer financiële ruimte om kostenstijgingen op te vangen, terwijl bij starterswoningen en betaalbare huur ieder bedrag zwaar meetelt.

Een beperkt aantal nieuwe woningen houdt de concurrentie op de bestaande woningmarkt in stand. Dat betekent niet automatisch dat de huizenprijzen door deze ene raming direct verder stijgen. Rente, inkomens, consumentenvertrouwen en regionale verschillen spelen eveneens een grote rol.

Het aanbod blijft echter een fundamentele factor. Wanneer veel mensen op relatief weinig woningen reageren, krijgen verkopers meer ruimte en moeten kopers sneller beslissen. Vooral in populaire steden en omliggende gemeenten kan dat leiden tot drukke bezichtigingen en biedingen boven de vraagprijs.

Starters doen er verstandig aan om vooraf precies te weten hoeveel ze kunnen lenen en welke maandlast daarbij hoort. Een maximale hypotheek is niet hetzelfde als een comfortabel budget. Kosten voor onderhoud, belastingen, verzekeringen en een eventuele vereniging van eigenaars komen boven op de hypotheeklast.

Bij nieuwbouw spelen weer andere uitgaven. Kopers krijgen mogelijk te maken met meerwerk, vloerafwerking, een keukenupgrade, raambekleding en dubbele woonlasten tijdens de bouw. Een nieuwbouwwoning wordt vaak “vrij op naam” verkocht, maar dat betekent niet dat er na het tekenen geen aanvullende kosten meer zijn.

De gevolgen beperken zich niet tot koopwoningen. Wanneer mensen geen geschikte koopwoning vinden, blijven zij langer huren. Daardoor komen bestaande huurwoningen minder snel vrij.

Tegelijkertijd duurt het eveneens lang voordat nieuwe huurcomplexen worden opgeleverd. De wachtlijsten voor sociale huur verdwijnen dus niet door één maand met veel vergunningen. In de vrije sector kan een beperkt aanbod leiden tot veel reacties op beschikbare woningen en stevige huurprijzen.

Woningzoekenden kunnen daarom beter meerdere routes tegelijk openhouden. Inschrijven voor nieuwbouwprojecten, reageren op bestaand aanbod en de zoekregio iets verbreden vergroot de kans op succes. Controleer bij een nieuwbouwproject wel de geplande opleverdatum en de voorwaarden bij vertraging.

ING verwacht dat de totale Nederlandse bouwproductie in 2026 ongeveer stabiel blijft. Voor 2027 wordt een groei van circa 1 procent voorzien. De sterkste ontwikkeling zit naar verwachting in de infrastructuur en niet in de woningbouw.

Dat is een belangrijk onderscheid. Bouwkranen en grote projecten langs wegen of spoorlijnen betekenen niet automatisch dat er veel extra huizen bijkomen. Voor woningzoekenden telt uiteindelijk hoeveel woningen daadwerkelijk worden opgeleverd en bewoond kunnen worden.

De 71.000 verwachte woningen van dit jaar bieden duizenden huishoudens natuurlijk wel degelijk een nieuw thuis. Het probleem is dat de vraag op veel plaatsen veel groter blijft dan het beschikbare aanbod.

De hoge vergunningverlening in mei kan op termijn helpen, maar vormt nog geen doorbraak. Voor starters en huurders blijft de boodschap daarom nuchter: reken voorlopig niet op een plotselinge golf van beschikbare woningen. Wie wil kopen of huren, moet financieel voorbereid zijn, meerdere opties volgen en vooral goed letten op het verschil tussen een aangekondigd bouwplan en een woning waarvan de sleutel werkelijk in zicht is.