Bontenbal (CDA) rukt Jetten het stuur uit handen, en de premier kijkt machteloos toe hoe jouw Belastingplan een doorfluisterspel wordt

Trouw, bepaald geen vijand van dit kabinet, beschreef vrijdag hoe het zover kwam.

Bontenbal is de blokkades van de VVD zo zat dat hij uit frustratie op dit onderdeel "het stuur uit handen rukt van de premier", schrijft de krant. De CDA-leider ging zelf in de Tweede Kamer op zoek naar steun van PRO. En Jetten? Die liet het gebeuren en zat er in het debat opeens bij "in de rol van toeschouwer".

Een premier die moet toekijken hoe de leider van een coalitiepartij zijn belangrijkste wet overneemt: dat is wat er overblijft van het grote verhaal over verbinden vanuit het midden. Bontenbal veegde zijn agenda leeg tot de stemming van 12 november en verweet het kabinet "casinopolitiek". Dat zegt de leider van een regeringspartij over zijn eigen regering.

De staat van dit kabinet laat zich in één AD-zin samenvatten. Jetten "staat formeel los van het traject", de bal ligt nu in de Tweede Kamer. Vicepremier Yeşilgöz verwijst voor vragen over het stemgedrag van haar partij door naar VVD-fractievoorzitter Brekelmans. De premier kijkt toe, de vicepremier wijst door, en dinsdag mogen Heinen en Eerenberg in de Kamer vragen beantwoorden over een plan waarover de echte afspraken misschien allang ergens anders worden gemaakt.

Een premier die 'formeel los' staat van zijn eigen Belastingplan, is geen leider maar een vitrinepop van het kartel. En dit is niet in één week zo gegroeid. Volgens Trouw onderhandelde Heinen op eigen houtje met de rechtse oppositie, weerspreekt Yeşilgöz de premier geregeld in het openbaar en was het kabinet in augustus volgens coalitiepartijen zelf al dicht bij een val.

Hoe reageert Jetten? Met een glimlach. "Er is nog nooit een kabinet geweest dat zoveel de oppositie tegemoet komt", zei hij deze week. Vrijdag op de persconferentie klonk het: "Het is spannend, het komt er echt op aan."

Het is spannend. Dat is wat de minister-president te melden heeft, zes dagen voor de stemming, over het plan dat bepaalt wat jij volgend jaar betaalt. Bontenbals casinowoord wilde hij niet overnemen. Hij was het niet eens met die "terminologie", tekende Trouw op. Dat is nog het stevigste dat we deze week van hem hoorden.

Wat er nu gebeurt, is om je rot te schamen. Paternotte, Brekelmans en Bontenbal zoeken los van elkaar contact met de oppositie, in een-op-eengesprekken, zonder gezamenlijk voorstel. Hoe dat bevalt, vertelde BBB'er Vermeer aan het AD: "Er lijkt geen plan hoe ze dit gezamenlijk moeten aanpakken." Hij sprak van "een mistig doorfluisterspelletje".

En de belletjes zelf? Eerdmans van JA21 hoort van Bontenbal vooral wat niet kan: "Henri (Bontenbal, red.) belt me en gaat dan minutenlang uitleggen dat mijn wensen niet kunnen, wat er allemaal níet kan." Aan de andere kant zegt Volt-leider Dassen dat het allemaal "vrij aftastend, hoog over" is, "terwijl we nog maar een kleine week hebben". Links en rechts snappen er dus allebei niets van. Dat is de enige brede meerderheid die dit kabinet ooit heeft gehaald.

Bontenbal belt de oppositie af om uit te leggen wat allemaal niet kan, en noemt dat onderhandelen. Vijf dagen voor de stemming is dat de stand van het land.

Intussen ligt het amendement van Klaver en Dassen op tafel, goed voor 1,5 miljard euro extra belasting op vermogen. De VVD noemt dat ondenkbaar, bij D66 begrijpen ze "de richting", en het CDA houdt de deur op een kier. Een coalitie die in hetzelfde debat drie kanten op beweegt, heet in Den Haag tegenwoordig een open huwelijk. In de rest van Nederland noemen we dat een scheiding.

Het is geen vermakelijk Haags toneelstuk. Het gaat om jouw geld. Jetten dreigde deze week met miljardengaten als het plan sneuvelt, en de Belastingdienst heeft haast omdat de nieuwe regels in de systemen moeten. Zelfs als het plan de Tweede Kamer haalt, komt de coalitie met ChristenUnie en 50Plus in de Eerste Kamer volgens Trouw nog twaalf zetels tekort. Tot half december hangt jouw januariloon dus aan een kluwen van belletjes.

Maar Bontenbal is toch tenminste degene die iets doet? Vergis je niet. Het CDA zit in dit kartel, tekende dit kabinet en bracht het op de been zonder meerderheid. Dit kartel speelt casino met jouw loonstrook en verwijt elkaar dat ze aan het gokken zijn. Bontenbal rukt niet aan het stuur om de lasten te verlagen. Hij zoekt steun bij een partij die de belasting op vermogen en familiebedrijven verder wil opschroeven.

De oplossing ligt niet in nog een rondje bellen. Trek dit Belastingplan in, schrap de lastenverzwaringen, en kom met een plan dat zonder chantage en wisselgeld overeind blijft. Lukt dat niet, dan is het klaar. Dan moet Jetten doen wat een premier zonder gezag hoort te doen: opstappen en de kiezer laten beslissen.

Ruim acht maanden hebben ze gehad. Het enige wat ze leverden, is een premier op de reservebank en drie fractieleiders met een telefoon. Een kabinet dat niet eens weet wie het stuur vasthoudt, heeft geen recht om jouw lasten te verhogen. Stop het circus en geef de sleutels terug aan de kiezer.