Ouders die op papier schenken, verliezen mogelijk het belastingvoordeel als de akte niet uiterlijk 31 december is gepasseerd

Ouders en grootouders die vermogen willen overdragen aan hun kinderen om later erfbelasting te besparen, maar het geld nu nog niet kunnen missen omdat het vastzit in hun koophuis of op een spaarrekening voor later, kiezen vaak voor schenken op papier. Met een nieuw voorstel in de Tweede Kamer dreigt een belangrijk belastingvoordeel van die zogeheten schuldigerkenning uit vrijgevigheid vanaf 1 januari 2027 te verdwijnen. Uit het op 4 november 2026 ingediende gewijzigde amendement van Kamerleden Pieter Grinwis (ChristenUnie) en Corrie van Brenk (50PLUS) blijkt dat de indieners overgangsrecht voorstellen voor wie de papieren schenking nog uiterlijk op 31 december 2026 bij de notaris laat vastleggen.

Met het voorstel (Kamerstuk 37 022, nr. 34) willen de indieners het tarief in de eerste schijf van de inkomstenbelasting per 2027 met 0,04 procentpunt verlagen. Die verlaging kost de schatkist 157 miljoen euro per jaar en wordt in het voorstel gedekt door het zogeheten progressievoordeel op nieuwe papieren schenkingen weg te nemen. Hoewel in de eerste alinea van de toelichting nog wordt verwezen naar een eerdere motie over het verlagen van de verplichte rente van 6 naar 3 procent, regelt de feitelijke wettekst van het amendement een nieuw artikel 12a en een nieuw artikel 81 in de Successiewet 1956.

Wie vandaag schenkt op papier, schenkt een bedrag aan een kind of kleinkind zonder het geld direct over te maken en leent dat bedrag meteen weer terug. Daardoor ontstaat op papier een schuld van de ouder aan het kind, die pas opeisbaar wordt bij het overlijden van de langstlevende ouder. Om ervoor te zorgen dat de Belastingdienst die schuld bij het overlijden aftrekt van de nalatenschap, gelden twee harde voorwaarden: de schenking moet zijn vastgelegd in een notariële akte én de ouder moet elk jaar daadwerkelijk ten minste 6 procent rente over het schuldig erkende bedrag betalen aan het kind.

Het financiële voordeel zit in twee onderdelen. Allereerst kun je bij de papieren schenking gebruikmaken van de jaarlijkse schenkvrijstelling, die in 2026 voor een kind 6.908 euro bedraagt en voor een kleinkind of ander persoon 2.769 euro (voor kinderen tussen 18 en 40 jaar geldt daarnaast een eenmalige vrijstelling van 33.129 euro vrij te besteden of 69.009 euro voor een dure studie). Schenk je op papier meer dan de vrijstelling, dan betaal je over het meerdere tot 158.669 euro het lage tarief van 10 procent schenkbelasting voor kinderen (of 18 procent voor kleinkinderen), waardoor dat bedrag bij het overlijden niet tegen het toptarief van 20 procent erfbelasting (of 36 procent voor kleinkinderen) wordt belast.

Als het amendement door de Tweede en Eerste Kamer wordt aangenomen, verdwijnt voor nieuwe papieren schenkingen vanaf 2027 dat tariefvoordeel op de hoofdsom. Onder het voorgestelde artikel 12a van de Successiewet 1956 wordt het op papier geschonken bedrag dat nog openstaat bij het overlijden van de schenker (of binnen 180 dagen vóór het overlijden wordt afgelost) voor de erfbelasting alsnog opgeteld bij de erfenis als een zogeheten fictieve erfrechtelijke verkrijging. Wordt de papieren schuld eerder bij leven afgelost, dan telt die aflossing op dat moment als een fictieve schenking, tenzij de schuld nog in hetzelfde kalenderjaar als de schenking volledig wordt afbetaald. De schenkbelasting die bij het aangaan van de papieren schenking al is betaald, mag later wel worden verrekend met de erfbelasting, maar zonder de rentevergoeding die de wet bij andere verrekeningen toekent. Het voorstel gaat over de hoofdsom: over de jaarlijkse rente van 6 procent die ouders tijdens hun leven naar hun kind overmaken, zegt artikel 12a niets.

Voor bestaande en lopende plannen bevat het voorgestelde artikel 81 van de Successiewet 1956 twee belangrijke uitzonderingen:

De indieners verwachten in de toelichting op het amendement zelf al dat veel gezinnen door deze peildatum hun geplande papieren schenking nog uiterlijk op 31 december 2026 bij de notaris zullen regelen, wat in 2026 op transactiebasis naar schatting 55 miljoen euro aan extra schenkbelasting oplevert. Omdat notariskantoren in november en december altijd druk bezet zijn, doen ouders die dit jaar nog een papieren schenking willen vastleggen er verstandig aan om op tijd een afspraak te maken.