Nederland hangt voor energie steeds meer aan Amerika: wat betekent dat voor je rekening?

Het CBS meldt dat Nederland in 2025 voor 77 procent afhankelijk was van het buitenland voor energie. De Verenigde Staten zijn inmiddels de grootste leverancier van olie en gas. De Nederlandse afhankelijkheid van Amerikaanse energie is gestegen van 3 procent in 2015 naar 24 procent in 2025. De afhankelijkheid van Rusland is juist gedaald tot onder de 3 procent.

De verklaring is bekend maar pijnlijk. De Nederlandse energieafhankelijkheid steeg tussen 2015 en 2025 van 70 naar 77 procent. Volgens het CBS komt dat vooral doordat sinds 2014 steeds minder aardgas uit het Groningenveld werd gewonnen. Sinds oktober 2023 is de gaswinning in Groningen helemaal gestopt.

Daarmee is Nederland minder zelfvoorzienend geworden. Hernieuwbare energie is gegroeid, maar niet genoeg om de importafhankelijkheid echt te doorbreken.

Dat betekent dat Nederlandse huishoudens kwetsbaar blijven voor wereldmarkten, geopolitieke conflicten, LNG-prijzen, transportkosten en politieke keuzes in andere landen.

Het CBS schrijft dat Nederland in 2025 voor 13 procent afhankelijk was van aardgas uit de Verenigde Staten. Dat Amerikaanse gas komt volledig als LNG naar Nederland, dus als vloeibaar gas per schip. Noors gas komt juist vooral via pijpleidingen.

Dat verschil is belangrijk. LNG is sterk verbonden met de wereldmarkt. Als Azië meer LNG koopt, als scheepvaart duurder wordt, als spanningen in het Midden-Oosten oplopen of als exportpolitiek in de VS verandert, kan dat invloed hebben op Europese prijzen.

Energiezekerheid is koopkracht. Als Nederland afhankelijk is van import, zijn huishoudens afhankelijk van prijzen die ver buiten Nederland worden bepaald. Dat merk je niet elke dag direct, maar wel zodra de markt nerveus wordt.

De afgelopen jaren hebben huishoudens gezien hoe snel energieprijzen kunnen ontsporen. Gasprijzen werken bovendien door in stroomprijzen, omdat gascentrales nog steeds belangrijk zijn voor elektriciteitsproductie.

Daarom is dit geen abstract CBS-verhaal. Dit gaat over je energierekening, je termijnbedrag en de vraag of Nederland zelf grip heeft op basisvoorzieningen.

Natuurlijk is minder afhankelijkheid van Rusland begrijpelijk. Niemand wil dat Nederlandse huishoudens afhankelijk zijn van het Kremlin. Maar afhankelijkheid verplaatsen is iets anders dan onafhankelijkheid oplossen.

Als Nederland eerst leunde op Groningen en daarna op Rusland en nu op Amerikaanse LNG, blijft het fundamentele probleem bestaan: de energievoorziening is onvoldoende robuust en te afhankelijk van buitenlandse aanvoer.

Voor gewone burgers is dat frustrerend. Zij krijgen te horen dat ze moeten verduurzamen, isoleren, elektrisch rijden en minder gas gebruiken. Maar op nationaal niveau blijft Nederland zwaar afhankelijk van geïmporteerde olie en gas.

De vraag is niet of Nederland terug moet naar oude afhankelijkheden. De vraag is waarom energiezekerheid jarenlang zo kwetsbaar is gemaakt. Binnenlandse productie werd afgebouwd, kernenergie bleef te lang politiek besmet, infrastructuur loopt vast en huishoudens worden ondertussen geconfronteerd met stijgende kosten.

Energiebeleid is geen hobby voor klimaatambtenaren. Het is bestaanszekerheid.

Nederland is minder afhankelijk van Rusland, maar niet minder afhankelijk van het buitenland. Sterker nog: CBS-cijfers laten zien dat 77 procent van onze energie nog altijd van buiten komt.

Voor huishoudens betekent dit dat de energierekening kwetsbaar blijft. Niet alleen door belastingen of leveranciers, maar door geopolitiek, scheepvaart en wereldwijde vraag naar LNG en olie.

De harde les: een land dat zijn energievoorziening niet stevig in eigen hand heeft, legt de portemonnee van burgers in handen van de wereldmarkt.