Ontslag om meegenomen hamburgers kost werkgever bijna €270.000

Het ontslag was volgens de rechter een te zware maatregel. Het financiële gevolg voor het bedrijf: bijna €270.000 aan vergoedingen, achterstallig loon en andere betalingen.

De opmerkelijke zaak draait om een 64-jarige productiemedewerker die al ongeveer 25 jaar bij het bedrijf werkte. Zijn lange en verder vlekkeloze dienstverband werd uiteindelijk een belangrijk onderdeel van het oordeel.

De man werd in maart op de parkeerplaats van het bedrijf aangesproken door twee medewerkers. Hij had vier hamburgers bij zich die niet op de voorgeschreven manier waren besteld en afgerekend.

Binnen de vleesgroothandel bestond een regeling waarmee werknemers producten konden bestellen. De kosten daarvan werden vervolgens met het salaris verrekend. Volgens het bedrijf had de werknemer van die regeling gebruik moeten maken.

Na de ontdekking werden camerabeelden bekeken. Daarop zou te zien zijn geweest dat hij vaker hamburgers meenam. Het bedrijf verloor naar eigen zeggen het vertrouwen in de medewerker en ontsloeg hem op staande voet.

Dat is de zwaarste arbeidsrechtelijke maatregel die een werkgever kan nemen. De arbeidsovereenkomst eindigt onmiddellijk, de werknemer ontvangt vanaf dat moment geen loon meer en heeft normaal gesproken geen recht op een transitievergoeding. Daarom stelt de wet strenge voorwaarden aan zo’n ontslag.

De werknemer stapte naar de rechter. Hij stelde dat het binnen het bedrijf helemaal niet zo ongebruikelijk was dat personeel vlees at of meenam.

Zo zouden overschotten soms in een oven zijn bereid, waarna medewerkers daarvan konden eten. De werknemer omschreef dat als “snoepen”. Ook zou niet altijd op dezelfde manier met producten zijn omgegaan.

De werkgever wees op de regels die in de kantine waren opgehangen. Daarin stond hoe personeel vlees moest bestellen en betalen. Volgens het bedrijf wist de man dus dat hij de hamburgers niet zomaar mocht meenemen.

Voor de kantonrechter was dat niet voldoende. Uit de gepubliceerde uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland blijkt dat de werkgever niet kon aantonen dat een duidelijk en consequent zerotolerancebeleid gold.

Een geschreven bestelprocedure is nog niet automatisch hetzelfde als een beleid waarbij iedere overtreding onmiddellijk tot ontslag leidt. De werkgever moest ook aannemelijk maken dat werknemers wisten dat het meenemen van enkele producten zonder betaling onherroepelijk hun baan zou kosten.

De rechter keurde het gedrag van de werknemer niet goed. Hij had de hamburgers niet volgens de bestaande procedure afgerekend en het was bovendien niet de eerste keer dat dit gebeurde.

Toch moest de werkgever naar alle omstandigheden kijken. De werknemer was 64 jaar, werkte al 25 jaar bij het bedrijf en had tot dan toe een onberispelijk arbeidsverleden. Op die leeftijd is het bovendien niet vanzelfsprekend dat iemand snel nog een vergelijkbare baan vindt.

Volgens de kantonrechter had het bedrijf niet overtuigend uitgelegd waarom het niet met een officiële waarschuwing of andere minder zware sanctie kon volstaan.

Dat onderscheid is belangrijk. De uitspraak betekent niet dat werknemers zonder gevolgen producten van hun werkgever mogen meenemen. De rechter oordeelde uitsluitend dat de zwaarste mogelijke sanctie in deze specifieke situatie niet evenredig was.

Bij een aantoonbaar zerotolerancebeleid, eerdere waarschuwingen of producten met een veel hogere waarde had de uitkomst anders kunnen zijn.

Omdat het ontslag op staande voet niet rechtsgeldig was, kon de werknemer terugkeer naar zijn werk vragen. Dat wilde hij niet meer. De verhouding met de werkgever was inmiddels te ernstig beschadigd.

Daarom kende de kantonrechter verschillende vergoedingen toe.

De reguliere transitievergoeding bedroeg bijna €57.000. Daarnaast moest de werkgever ruim €30.000 betalen vanwege het niet in acht nemen van de normale opzegtermijn.

Het grootste bedrag was een billijke vergoeding van bijna €160.000. Daarmee compenseerde de rechter de gevolgen van het onterechte ontslag. Bij het bepalen daarvan kon onder meer worden gekeken naar het inkomen dat de man waarschijnlijk nog zou hebben ontvangen wanneer het dienstverband op een normale manier was voortgezet.

Daarbovenop kwam ruim €22.000 aan achterstallig salaris, vakantiegeld en wettelijke verhogingen wegens te late betaling. Volgens de berekening van RTL Z loopt de totale rekening daarmee op tot bijna €270.000.

Niet al dat geld is een soort beloning voor het meenemen van hamburgers. Een belangrijk deel bestaat uit bedragen waarop de werknemer recht hield omdat zijn arbeidsovereenkomst niet rechtsgeldig was beëindigd.

Ontslagzaken over producten met een geringe waarde zorgen vaker voor verbazing. Een pak koekjes, een flesje drinken of enkele vleesproducten kunnen in theorie voldoende zijn voor ontslag op staande voet. Het gaat namelijk niet alleen om de prijs van het product, maar ook om vertrouwen en integriteit.

Toch bestaat er geen automatische regel dat iedere vorm van diefstal of ongeoorloofd meenemen altijd onmiddellijk ontslag rechtvaardigt.

De rechter kijkt onder meer naar de functie van de werknemer, de waarde van de goederen, de duur van het dienstverband, eerdere waarschuwingen en de manier waarop een werkgever zijn beleid heeft gecommuniceerd en gehandhaafd.

Een supermarkt die al het personeel nadrukkelijk en herhaaldelijk laat weten dat consumptie zonder betaling tot ontslag leidt, staat juridisch sterker dan een bedrijf waar restproducten geregeld onder collega’s worden verdeeld en de grenzen minder duidelijk zijn.

Ook willekeur kan een werkgever opbreken. Als de ene werknemer wordt gewaarschuwd en de andere voor vergelijkbaar gedrag wordt ontslagen, moet het bedrijf dat verschil kunnen uitleggen.

Voor werkgevers bevat de zaak een duidelijke waarschuwing. Een streng beleid werkt alleen wanneer het ondubbelzinnig wordt vastgelegd, aan werknemers wordt uitgelegd en consequent wordt toegepast.

De regels voor personeelsbestellingen in de kantine ophangen bleek niet genoeg om aan te tonen dat het meenemen van vier hamburgers automatisch ontslag betekende. Het langdurige dienstverband van de medewerker en het ontbreken van eerdere problemen gaven uiteindelijk de doorslag.

De werknemer verloor zijn baan wel degelijk. Hij keert niet terug naar de vleesgroothandel en de arbeidsrelatie is definitief voorbij. Maar doordat het bedrijf direct naar het zwaarste middel greep, veranderden vier hamburgers in een arbeidsrechtelijke rekening van bijna €270.000.