Moeder en zoon wonen al ruim tien jaar gratis in gemeentewoning via ambtenaar: rechter laat Rotterdam €108.600 terugvorderen en ontruimen

Woon je in een huis dat je via een kennis hebt gekregen, zonder huurcontract en zonder ooit huur te betalen? Dan kan de echte eigenaar of huurder die woonlasten jaren later alsnog bij je terughalen. Dat blijkt uit een vonnis van de rechtbank Rotterdam van 14 oktober. Een moeder en haar zoon moeten de gemeente samen €108.600 betalen, plus rente, en binnen vier weken nadat het vonnis officieel is betekend hun woning uit. Een derde bewoner moet €34.000 betalen en ook vertrekken. De uitspraak staat sinds 15 oktober op rechtspraak.nl.

De rechter bepaalde dat de gemeente niet hoeft te wachten: ze mag het vonnis direct laten uitvoeren, ook als de bewoners in hoger beroep gaan.

DDS schreef in juli al over de fraude met de woningen voor daklozen. Nu volgt de rekening voor de bewoners.

Rotterdam huurde voor het programma (Z)onderdak woningen van corporaties. Daar konden mensen die dakloos waren geweest tijdelijk wonen, met begeleiding en tegen een kleine eigen bijdrage per maand. Wie er wilde wonen, moest eerst door een toets of hij bij die groep hoorde.

De coördinator van het programma, een ambtenaar van de gemeente, hield zich daar niet aan. Volgens een intern onderzoek van de gemeente uit maart 2025 gaf zij acht van die woningen zonder toestemming aan familie, aangetrouwde familie en de zoon van een collega. Contracten maakte ze niet. Bij de financiële afdeling meldde ze de bewoners niet aan, waardoor er nooit een rekening kwam.

Al vanaf november 2015 heeft de moeder zo'n huis. Haar zoon woonde eerst bij haar, kreeg in mei 2021 een eigen woning van het programma en trok eind 2025 weer bij zijn moeder in. Bewoner drie kreeg in september 2020 de sleutel van een ander adres. Geen van drieën heeft ooit iets betaald.

De drie stelden dat ze een afspraak met de gemeente hadden en dat ze mochten aannemen dat de ambtenaar dit mocht regelen. Ook zeiden ze dat ze het programma niet kenden.

De rechter ging daar niet in mee. Volgens de gemeente was er nooit gesproken over een huurprijs, een gebruiksduur of bijkomende lasten, en lag er geen enkel contract. De rechtbank vond dat het bij de bewoners "serieuze vragen" had moeten oproepen: ze kregen de woningen zonder aanvraag of procedure, de ambtenaar gaf hun persoonlijk de sleutels, ze hoefden niets te betalen en er kwam nooit iets op papier. Dat ze het programma niet kenden, deed er volgens het vonnis niet toe. Er was dus geen geldige afspraak en de drie woonden er zonder recht.

Hun eigen verklaringen hielpen ook niet. De zoon dacht naar eigen zeggen meteen: "dit klopt niet!" en vroeg de ambtenaar meerdere keren of hij iets moest betalen. De derde bewoner wist dat hij achteraf misschien moest betalen, maar liet het zo: "geen nieuws is goed nieuws".

Ook een beroep op verjaring hielp niet. Zo'n schadeclaim verjaart vijf jaar nadat de benadeelde de schade en de aansprakelijke kent. Rotterdam wist het pas sinds het onderzoek van maart 2025 en stelde de bewoners kort daarna aansprakelijk.

De gemeente rekende met de eigen bijdragen die ze had kunnen innen als echte doelgroepbewoners in de huizen hadden gezeten. Voor moeder en zoon vroeg ze elk ruim €91.400 (€75.000 aan bijdragen plus €16.407 rente), voor de derde bewoner ruim €39.200 (€34.000 plus €5.263 rente).

De rechter liet die rente buiten beschouwing en rekende anders, omdat moeder en zoon een groot deel van de tijd in één huis woonden. Van de 125 maanden waar de gemeente mee rekende, deelden ze 69 maanden een adres. De uitkomst op een rij:

Voor moeder en zoon komt dat neer op €108.600, voor alle drie samen op €142.600. Daar komt wettelijke rente vanaf 1 mei 2026 bij. Aan proceskosten betalen ze samen €7.402,94, plus nog €1.561,98 voor moeder en zoon elk en €978,04 voor de derde bewoner.

Blijven de bewoners na de vier weken toch zitten, dan betalen ze per maand de huur die de gemeente aan de corporatie kwijt is, plus gas, water, licht en heffingen. Volgens de gemeente ligt de huur nu rond €626 en €638 per maand per woning.

De advocaat van de bewoners wees erop dat de geldzaken van moeder en zoon slechter waren geworden en dat de drie nu alleen nog op een sociale huurwoning konden rekenen; de gemeente moest daarom helpen met andere woonruimte. Ze vonden ook dat de gemeente zelf schuld had, omdat het zo lang onopgemerkt bleef.

De rechter ging daar niet in mee. De gemeente hoeft niet te bemiddelen voor andere woonruimte, en van eigen schuld van de gemeente is geen sprake. Volgens de rechter profiteerden de drie niet te goeder trouw van fraude: ze twijfelden toen ze de sleutels kregen, namen de woningen toch aan en lieten de situatie jarenlang zo. In de woorden van de rechtbank kunnen ze "de gemeente, het slachtoffer van die fraude, geen eigen schuld verwijten". De bewoners hebben jarenlang geen woonlasten gehad in schaarse woningen die voor anderen bedoeld waren. Dat ze er inmiddels hun leven hebben opgebouwd, geeft hun volgens de rechtbank geen voorrang op andere woningzoekenden.

Deze zaak gaat over fraude met gemeentewoningen, maar de les reikt verder. Krijg je een huis zonder contract en zonder huur, dan kan de echte eigenaar of huurder later de gemiste woonlasten bij jou terugvorderen. Dat heet ongerechtvaardigde verrijking en staat in artikel 6:212 van het Burgerlijk Wetboek, waar de rechter dit vonnis op baseerde. Dat iemand je zei dat het goed was, beschermt je niet als je had kunnen weten dat het niet klopte.

Twee vragen helpen je dat te toetsen. Is er iets op papier over huur, duur en kosten? En was degene die het regelde wel bevoegd om dat te doen? Is het antwoord op een van beide nee, laat het dan op papier zetten of vraag juridisch advies, bijvoorbeeld bij het Juridisch Loket.

Wil je vaker zulke uitleg over je geld in je tijdlijn? Like en volg DDS op Facebook.