Rotterdamse ambtenaar kaapte woningen voor daklozen en gaf ze jarenlang aan familie en vrienden

Niet enkele weken. Niet door een administratieve vergissing. De handelwijze begon volgens berichtgeving al in 2015 en kwam pas in september 2024 aan het licht, nadat een integriteitsmelding was gedaan.

Bijna negen jaar lang kon deze ambtenaar dus woningen die voor kwetsbare Rotterdammers waren bestemd naar de eigen kring doorsluizen. De rekening ging ondertussen naar de belastingbetaler.

De gemeente betaalde de huur, gas, water, elektriciteit en gemeentelijke belastingen. De bewoners die door de ambtenaar waren geplaatst, hoefden geen eigen bijdrage te betalen. De ambtenaar hield bovendien een schaduwadministratie bij die niet inzichtelijk was voor collega’s.

De ambtenaar was coördinator van het Rotterdamse project (Z)onderdak. Binnen dat project huurde de gemeente woningen van woningcorporaties om voormalig dak- en thuislozen tijdelijk onderdak te bieden. Met de officiële bewoners werden overeenkomsten gesloten en zij moesten een maandelijkse eigen bijdrage betalen.

Maar volgens de rechtbank Rotterdam hield de ambtenaar bepaalde woningen bewust buiten de administratie. Familieleden en bekenden konden daardoor gratis wonen terwijl alle kosten bij de gemeente terechtkwamen.

De voormalige ambtenaar voerde aan dat zij mensen wilde helpen die door de woningnood niet langs de gewone weg aan een woning konden komen. De rechtbank ging daar niet in mee. Zij had bewust buiten de regels gehandeld, een geheime administratie bijgehouden en ervoor gezorgd dat geen eigen bijdragen werden betaald. De rechter kwalificeerde dat expliciet als opzettelijke fraude.

Dat oordeel is belangrijk. Dit ging niet om een overwerkte ambtenaar die een vinkje verkeerd zette. Dit was een systeem binnen het systeem, opgezet door iemand die juist verantwoordelijk was voor een eerlijke uitvoering.

De rechtbank heeft bepaald dat de voormalige ambtenaar ruim 380.000 euro aan de gemeente moet vergoeden, aangevuld met wettelijke rente. Daarbovenop komen ongeveer 20.000 euro aan onderzoeks-, beslag- en proceskosten.

Daarmee loopt het bedrag richting vier ton. Maar zelfs dat vertelt niet het hele verhaal. De maatschappelijke schade is groter dan alleen de financiële rekening.

Iedere woning die aan een familielid of bekende werd gegeven, was niet beschikbaar voor iemand die daadwerkelijk binnen het project hoorde te worden geholpen. Rotterdam kampt met enorme woningnood. Gezinnen wachten jaren op een sociale huurwoning. Jongeren kunnen nauwelijks het ouderlijk huis verlaten. Daklozen worden van tijdelijke opvang naar tijdelijke opvang gestuurd.

En midden in die crisis kon een ambtenaar woningen kennelijk als persoonlijke gunsten uitdelen.

De onvermijdelijke vraag is hoe dit zo lang kon doorgaan. Hoe kan één coördinator woningen jarenlang uit de administratie houden zonder dat iemand alarm slaat? Hoe werden huur, energie en gemeentelijke belastingen betaald zonder sluitende koppeling aan officiële bewoners? Wie controleerde de eigen bijdragen? Wie vergeleek de gemeentelijke administratie met de gegevens van de woningcorporaties?

Een serieuze organisatie controleert geldstromen, bewonersregistraties en huurcontracten. Zeker bij een project voor kwetsbare mensen en zeker wanneer de gemeente alle kosten draagt.

Dat de zaak pas na een integriteitsmelding aan het licht kwam, wekt de indruk dat het reguliere toezicht heeft gefaald. Rotterdam moet daarom niet volstaan met het terugvorderen van geld bij één oud-medewerker. Het gemeentebestuur moet precies uitleggen welke controles ontbraken, welke leidinggevenden verantwoordelijk waren en welke maatregelen inmiddels zijn genomen.

Het contrast met de manier waarop gewone burgers worden behandeld, is stuitend. Wie een uitkering ontvangt, moet iedere verandering doorgeven. Wie een formulier verkeerd invult, kan worden geconfronteerd met terugvorderingen, boetes en wantrouwen. Ondernemers moeten hun administratie jarenlang bewaren en iedere euro kunnen verklaren.

Maar binnen de overheid zelf kon kennelijk een parallelle administratie bestaan waarmee woningen en gemeenschapsgeld jarenlang aan het zicht werden onttrokken.

Dat is de arrogantie van de bureaucratische staat: de burger wordt permanent gecontroleerd, maar de controleurs blijken onderling soms nauwelijks te worden gecontroleerd.

Het civiele vonnis is duidelijk: de ambtenaar heeft volgens de rechtbank opzettelijk gefraudeerd en moet de schade vergoeden. Maar voor het vertrouwen van Rotterdammers is meer nodig.

De gemeenteraad moet alle relevante stukken opeisen. Er moet duidelijkheid komen over het aantal woningen, de duur van het misbruik, de interne signalen en de verantwoordelijkheid van leidinggevenden. Ook moet worden uitgelegd of strafrechtelijk onderzoek heeft plaatsgevonden of nog plaatsvindt.

Belastingbetalers hebben recht op meer dan de mededeling dat het geld wordt teruggevorderd. Zij hebben recht op zekerheid dat het systeem waardoor dit bijna negen jaar kon gebeuren volledig wordt ontmanteld.

Want dit waren geen privéwoningen van een ambtenaar. Dit waren woningen voor daklozen, betaald door Rotterdammers. Wie die gebruikt om familie en vrienden te bevoordelen, verraadt niet alleen de gemeente, maar juist de mensen voor wie het project bedoeld was.