Kabinet wil twee fouten in Anw herstellen: uitkering van maximaal €1.676,53 herleeft bij thuiskomst

De twee reparaties staan in het op 20 oktober 2026 bij de Tweede Kamer ingediende wetsvoorstel voor de Verzamelwet SZW 2027 (Kamerstuk 37 042, nr. 2) en de bijbehorende Memorie van Toelichting (paragraaf 2.2 en 2.3, pagina 2 tot en met 4). Volgens de memorie van toelichting zijn beide reparaties van de Algemene nabestaandenwet (Anw) op verzoek van de Sociale Verzekeringsbank in het wetsvoorstel opgenomen; zie ook de juridische analyse bij de uitvoeringstoets van de SVB.

De eerste fout raakt achterblijvende ouders met een kind onder de 18 jaar. Op grond van artikel 14 lid 1 onderdeel a van de Algemene nabestaandenwet (Anw) heeft een nabestaande die de AOW-leeftijd nog niet heeft bereikt recht op een nabestaandenuitkering zolang hij of zij een ongehuwd kind onder de 18 jaar heeft dat niet tot het huishouden van een ander behoort. Volgens het overzicht met Anw-bedragen van de SVB bedraagt die uitkering sinds 1 juli 2026 maximaal €1.676,53 bruto per maand (artikel 17 lid 1 van de Anw), exclusief vakantiegeld van €127,25 bruto per maand en een bruto tegemoetkoming van €21,77 per maand.

Verlaat het minderjarige kind tijdelijk het ouderlijk huis en gaat het tot het huishouden van een ander behoren (bijvoorbeeld bij familie, een andere ouder of in een pleeggezin), dan eindigt de Anw-uitkering op grond van artikel 16 lid 1 onderdeel a van de Anw. Keerde het kind vervolgens vóór zijn achttiende verjaardag weer terug naar huis, dan was volgens het kabinet onduidelijk of de ouder de uitkering opnieuw kon aanvragen: de wet kende voor die situatie geen herlevingsbepaling.

Dat was des te opvallender omdat de Anw in twee andere situaties wél regelt dat een gestopte uitkering herleeft, bijvoorbeeld als een nieuwe samenwoning weer eindigt. Met een nieuw lid in artikel 16 van de Anw wil het kabinet per 1 januari 2027 vastleggen dat de nabestaandenuitkering ook herleeft, met ingang van de eerste dag van de maand waarin het ongehuwde kind onder de 18 jaar niet meer tot het huishouden van een ander behoort, mits aan de overige Anw-voorwaarden is voldaan.

De tweede fout in het wetsvoorstel gaat terug tot het jaar 2014 en raakt volle wezen van 16 en 17 jaar van wie beide ouders zijn overleden. Op grond van artikel 29 lid 2 onderdeel c van de Anw bedraagt de bruto wezenuitkering voor een wees van 16 tot 21 jaar sinds 1 juli 2026 €1.072,98 per maand, exclusief vakantiegeld (voor een wees van 10 tot 16 jaar is dat €804,73 en onder de 10 jaar €536,49 bruto per maand).

Bij de hervorming van de kindregelingen in 2014 werd in artikel 7 lid 2 van de Algemene Kinderbijslagwet (AKW) vastgelegd dat een 16- of 17-jarige die al een startkwalificatie heeft behaald (een diploma havo, vwo of mbo-niveau 2 of hoger) geen vervolgonderwijs meer hoeft te volgen voor het recht op kinderbijslag. In de memorie van toelichting (pagina 4) erkent het kabinet nu dat die onderwijseis destijds in artikel 26 lid 2 van de Anw "abusievelijk" niet is gewijzigd.

Daardoor konden 16- en 17-jarige wezen met een havo-, vwo- of mbo-2-diploma hun wezenuitkering van €1.072,98 bruto per maand kwijtraken als zij geen vervolgonderwijs volgden. Per 1 januari 2027 wil het kabinet die onderwijseis voor deze groep laten vervallen.

Voor wezen met een startkwalificatie blijft na hun achttiende verjaardag wel een harde grens gelden. De vrijstelling voor wie al een havo-, vwo- of mbo-2-diploma op zak heeft, geldt alleen zolang de wees 16 of 17 jaar oud is.

Zodra de wees 18 jaar wordt, blijft de wezenuitkering van €1.072,98 bruto per maand tot de 21e verjaardag alleen doorlopen als de jongere onderwijs of een beroepsopleiding volgt, of een huishouden verzorgt waartoe ten minste één ander kind van de overleden ouder behoort (artikel 26 lid 2 van de Anw).