Belastingdienst laat koffietafel en grafsteen aftrekken voor de erfbelasting, maar notaris, makelaar en inboedel opruimen niet

Na een overlijden lopen de kosten voor de uitvaart, de notaris en het afwikkelen van de woning vaak snel op. In je aangifte inkomstenbelasting mag je uitvaartkosten niet aftrekken, maar voor de erfbelasting ligt dat anders: normale kosten voor de begrafenis of crematie zijn schulden van de nalatenschap en mag je aftrekken om de waarde van de erfenis te bepalen. Tegelijk trekt de Belastingdienst een duidelijke grens bij kosten die met de afwikkeling van de nalatenschap te maken hebben.

Uit het overzicht van aftrekbare en niet-aftrekbare uitvaartkosten volgt dat onder meer de kist of urn, de grafsteen, de koffietafel en een herdenkingsdienst tot 1 jaar na het overlijden wél mogen worden afgetrokken in de aangifte erfbelasting. Kosten voor de notaris (zoals een verklaring van erfrecht), makelaars- en taxatiekosten voor de verkoop van een deel van de erfenis, het opruimen van de inboedel en het loon van de executeur zijn daarentegen niet aftrekbaar.

Dekt een uitvaartverzekering (een deel van) de kosten, dan moet je de uitvaartkosten verminderen met het bedrag dat de verzekeringsmaatschappij heeft uitgekeerd. Betaalt de verzekeringsmaatschappij méér dan de daadwerkelijke kosten voor de begrafenis of crematie, dan moet je dat extra bedrag opgeven in de aangifte erfbelasting.

Voor de aangifte erfbelasting accepteert de Belastingdienst alleen normale kosten voor de uitvaart, zoals een begrafenis of crematie. Daaronder vallen zeven voorbeelden: (1) kleding voor en verzorging van de overledene; (2) rouwadvertenties, bloemen, het condoleanceregister en (verzendkosten voor) rouwkaarten en bedankkaarten; (3) de urn of kist, het graf of een andere rustplaats, grafrechten, de grafsteen en het plaatsen van de grafsteen; (4) de koffietafel; (5) de huur van de aula of een andere gelegenheid om samen te komen; (6) een herdenkingsdienst of kerkdienst (huur en kosten van sprekers) tot 1 jaar na het overlijden; en (7) het vervoer van de overledene naar het graf of een andere rustplaats.

Daartegenover staan zeven voorbeelden van kosten die je in de aangifte erfbelasting niet kunt aftrekken, omdat het geen normale uitvaartkosten zijn: (1) reiskosten gemaakt voor het laten overkomen van familie uit het buitenland; (2) kosten voor toekomstig grafonderhoud; (3) kosten voor herdenkingsdiensten of kerkelijke plechtigheden die later dan 1 jaar na het overlijden worden gehouden; (4) notariskosten voor bijvoorbeeld een verklaring van erfrecht of de afwikkeling van de nalatenschap; (5) kosten voor de verkoop van (een deel van) de erfenis, zoals makelaars- en taxatiekosten; (6) kosten voor het opruimen van de inboedel; en (7) het loon van de executeur.

Naast de ongedekte normale uitvaartkosten mag je bij het bepalen van de waarde van bezittingen en schulden in een erfenis ook andere schulden van de overledene aftrekken wanneer je (samen met anderen) de hele erfenis erft. In het rekenvoorbeeld van de Belastingdienst laat Karin een woning met een WOZ-waarde van €400.000, een auto van €20.000 en een hypotheekschuld van €100.000 na; haar zus Inge en broer Boris erven samen €320.000 (€400.000 plus €20.000 min €100.000), dus ieder €160.000. Bij een hypotheek of andere lening mag je bij de openstaande schuld ook de rente optellen die de overledene tot de dag van overlijden had moeten betalen, maar nog niet betaald had.

Hetzelfde geldt voor een schuld aan de erfgenamen van een eerder overleden partner (bijvoorbeeld op grond van de wettelijke verdeling; als er aangifte erfbelasting is gedaan toen de echtgenoot of geregistreerde partner van de overledene overleed, kan een erfgenaam of gemachtigde schriftelijk een kopie van die aangifte opvragen bij de Belastingdienst) en voor een schenking op papier, mits die schenking is vastgelegd in een notariële akte én de overledene er elk jaar daadwerkelijk minimaal 6 procent rente over heeft betaald (je mag de nog niet betaalde rente tot de dag van overlijden erbij optellen). Krijg je volgens het testament alleen een losse bezitting uit de erfenis, dan mag je de waarde van een schuld alleen aftrekken als je volgens het testament ook die schuld erft.

Een rekenvoorbeeld met de vrijstellingen voor de erfbelasting in 2026 laat zien hoe het onderscheid tussen wel- en niet-aftrekbare kosten uitwerkt. Stel dat je als kind in 2026 enig erfgenaam bent van een ouder en dat de erfenis vóór aftrek van de uitvaartkosten €120.000 bedraagt. De normale uitvaartkosten (crematie, kist, aula, rouwkaarten en koffietafel) komen uit op €9.500, terwijl een uitvaartverzekering €6.000 uitkeert. Daarnaast betaal je €3.000 voor een verklaring van erfrecht bij de notaris, makelaars- en taxatiekosten en het opruimen van de inboedel.

In de aangifte erfbelasting mag je dan €3.500 aftrekken (€9.500 aan normale uitvaartkosten min €6.000 uitkering uit de uitvaartverzekering); de €3.000 aan notaris-, makelaars-, taxatie- en opruimkosten is niet aftrekbaar. De waarde van je erfenis voor de erfbelasting komt in dit voorbeeld uit op €116.500 (€120.000 min €3.500). Na aftrek van de vrijstelling voor een kind, pleegkind of stiefkind van €26.230 in 2026 blijft €90.270 belastbaar. Volgens de tarieven voor de erfbelasting in 2026 betaalt een kind 10 procent over het belaste deel tot €158.669, wat in dit voorbeeld neerkomt op €9.027 erfbelasting — €350 minder dan zonder aftrek van de €3.500 aan ongedekte uitvaartkosten.

Heb je een erfenis ontvangen, maar moet je de erfbelasting op 1 januari van het jaar van aangifte nog betalen, dan geldt er een uitzondering voor een erfbelastingschuld in box 3. Gewone Nederlandse of buitenlandse belastingschulden die je nog niet hebt betaald, tellen niet mee als schuld in box 3 van je aangifte inkomstenbelasting. Een erfbelastingschuld die je op 1 januari nog moet betalen, mag je daarentegen wél als schuld in box 3 aangeven.

Van het totaal van je schulden in box 3 is alleen het deel aftrekbaar dat hoger is dan de schuldendrempel in box 3 voor 2026: €3.800 zonder fiscale partner, of €7.600 als je het hele jaar een fiscale partner hebt. Controleer bij het invullen van de aangifte erfbelasting daarom per kostenpost of die onder de normale uitvaartkosten valt, trek een uitkering uit een uitvaartverzekering daarvan af en geef een nog openstaande erfbelastingschuld op 1 januari op in box 3 als je totale schulden boven de drempel uitkomen.

Wil je vaker zulke uitleg over je geld in je tijdlijn? Like en volg DDS op Facebook.