Arrogantie ten top in toeslagendebat: staatssecretaris Palmen snauwt Kamer toe ('Waar zou u mee geholpen zijn?') terwijl ook eind 2027 naar verwachting niet wordt gehaald

Het kabinet zegt dat het "zorgvuldig haast maken" wil met de hersteloperatie voor de toeslagenouders. Voor de tienduizenden gezinnen die door de Belastingdienst ten onrechte als fraudeur zijn bestempeld, hun huis kwijtraakten of in diepe schulden werden gestort, klinkt die uitdrukking inmiddels als een slechte grap. De staat had destijds geen enkele moeite om in recordtempo toeslagen stop te zetten en meedogenloze terugvorderingen op de deurmat te laten ploffen, maar zodra de overheid haar eigen onrecht moet rechtzetten, duurt het jaar na jaar na jaar.

Het officiële doel was om eind 2027 eindelijk klaar te zijn met het financiële herstel. Maar zoals eerder al pijnlijk duidelijk werd, is de verwachting inmiddels dat ook die datum van eind 2027 niet gaat lukken. Ouders die al een decennium in een bureaucratische hel leven, krijgen dus opnieuw te horen dat de eindstreep verder achter de horizon verdwijnt.

In de Tweede Kamer was de maat woensdag dan ook vol — niet alleen bij de oppositie, maar zelfs bij de partijen die het minderheidskabinet-Jetten dragen. Kamerleden zagen bij staatssecretaris Palmen simpelweg geen concrete actie om de vastgelopen machine vlot te trekken. "Kom nu eens met concrete stappen", moedigde CDA-Kamerlid Inge van Dijk de bewindsvrouw aan. Van Dijk opperde in het debat onder meer heel praktisch om verschillende categorieën te hanteren, zodat sommige groepen ouders in ieder geval sneller geholpen kunnen worden dan anderen.

En waar kwam staatssecretaris Palmen mee op de proppen? Ze beloofde om binnenkort nog maar eens op een rij te zetten wat ze allemaal al doet. Weer een briefje, weer een inventarisatie, weer een papieren overzichtje voor de bühne. Van Dijk maakte direct korte metten met die vertragingstactiek: zo'n overzicht zou volgens haar vooral leiden tot een eindeloze definitiekwestie en dus "zonde van de tijd zijn".

In plaats van de kritiek ter harte te nemen en met een daadwerkelijk versnellingsplan te komen, besloot Palmen de bal brutaal terug te kaatsen naar de volksvertegenwoordiging. "Waar zou u mee geholpen zijn?" vroeg de staatssecretaris aan Van Dijk.

Dat schoot bij het CDA-Kamerlid volkomen terecht in het verkeerde keelgat. "Dat heb ik net duidelijk verteld, of er is gewoon niet geluisterd", beet Van Dijk haar toe. En het bleef niet bij het CDA alleen: ook D66, VVD en PRO vonden woensdag dat de staatssecretaris veel beter duidelijk moest maken hoe ze de gedupeerde ouders nu eindelijk sneller gaat helpen.

Het tekent de totale wereldvreemdheid van de Haagse bestuurscultuur. Een staatssecretaris die over een miljardenverslindend herstelapparaat gaat en haar eigen deadline van eind 2027 door het ijs ziet zakken, vraagt in de Tweede Kamer aan een Kamerlid waar zij "mee geholpen" zou zijn — nadat datzelfde Kamerlid haar net een concreet voorstel heeft voorgelegd. Waar de Kamer én vooral de gedupeerde gezinnen mee geholpen zouden zijn, is een bewindspersoon die luistert, knopen doorhakt en een einde maakt aan het eindeloze papiergeschuif.

Bovendien is de ironie nauwelijks te bevatten: Sandra Palmen werd ooit juist binnengehaald omdat zij als de auteur van het beroemde 'memo-Palmen' wist hoe meedogenloos het systeem tegenover burgers had gefunctioneerd. Maar eenmaal geïnstalleerd in Vak K blijkt ook zij volledig opgeslokt door dezelfde ambtelijke reflexen van lijstjes maken, tijd rekken en gepikeerd reageren als de Kamer om resultaten vraagt.

Want laten we niet vergeten wie er wél garen spinnen bij deze eindeloze hersteloperatie: de legers aan externe consultants, commissies, juristen en ambtenaren die elkaar nu al jarenlang bezighouden met herbeoordelingen en procesbeschrijvingen. Ondertussen wachten kinderen uit de toeslagenaffaire al sinds 2021 op hun eigen dossiers die nog altijd op slot zitten, en zagen we in Rotterdam hoe honderd ambtenaren de beschikking hadden over een gemeentelijke creditcard voor toeslagenouders zonder dat het stadsbestuur wist hoeveel geld er precies verkeerd is besteed.

De diepere tragedie achter het toeslagenschandaal is dat de gevestigde partijen nog altijd weigeren de bijl te zetten aan de wortel van het probleem: het krankzinnige Nederlandse rondpompsysteem waarbij de overheid eerst het inkomen van werkende burgers wegbelast, om het daarna via een ondoordringbaar oerwoud van toeslagen, voorwaarden en controles deels weer terug te geven.

Zoals FVD-Kamerlid Iem Al Biyati op de website van Forum voor Democratie terecht onderstreept: "Controlezucht van overheid leidt tot onnodig complex belastingstelsel!" Zolang de staat burgers met de ene hand uitkleedt en met de andere hand aan het toeslageninfuus legt, blijft de Belastingdienst een bureaucratisch monster dat vroeg of laat nieuwe slachtoffers maakt.

Het voorstel van FVD — een belastingvrije voet van 30.000 euro en daarboven een heldere vlaktaks van 20 procent — zou ervoor zorgen dat mensen hun eigen verdiende geld gewoon op hun bankrekening houden en het hele toeslagencircus grotendeels overbodig wordt. Dat bespaart niet alleen miljarden aan uitvoeringskosten en ambtelijke controlezucht, maar geeft burgers hun financiële onafhankelijkheid van de staat terug.

Voor de duizenden gezinnen die door het huidige stelsel al zijn vermorzeld, is er vandaag echter maar één ding dat telt: dat de schuldige overheid haar beloftes eindelijk nakomt, zonder smoesjes als ook eind 2027 niet wordt gehaald en zonder arrogante wedervragen vanuit Vak K.