Schande in Rotterdam: honderd man had de creditcard voor toeslagenouders, na een jaar weet de wethouder niet hoeveel er fout ging

De gemeente deed aangifte tegen twee medewerkers; vijf anderen zijn op non-actief gezet en worden nog onderzocht, meldt de NOS op basis van Rijnmond. Zij hielpen gedupeerden aan meubels en apparaten en hadden daarvoor een betaalpas van de gemeente. Volgens Rotterdam kochten in elk geval twee ambtenaren ook spullen voor zichzelf of voor anderen. Dat is het stadsbestuur van Rotterdam ten voeten uit: eerst de kas openzetten, dan verbaasd zijn.

Zo'n honderd mensen hadden toegang tot de creditcard van de gemeente. Honderd. VVD-wethouder Diederik van Dommelen vindt dat te verdedigen: "Laten we niet vergeten: we hebben dit gedaan om de gedupeerden te helpen en dan heb je snelheid nodig, want die mensen hebben hulp nodig." En: "Snelheid en zorgvuldigheid willen nog weleens botsen."

Van Dommelen verkoopt een open kassa als daadkracht. De bakker op de hoek telt elke avond zijn la. De tweede stad van het land gaf honderd mensen een pas en keek pas op toen er een melding over een medewerker binnenkwam.

En dan de tijd. De mogelijke fraude kwam meer dan een jaar geleden aan het licht. Vandaag weet de wethouder nog altijd niet om hoeveel geld het gaat. "Ik wil weten wat er gebeurd is en hoeveel er fout is gegaan", zegt hij. Probeer jij eens een jaar lang niet te weten wat er van jouw rekening is afgeschreven.

Het mooiste citaat komt nog. "Wij kunnen niet voorkomen dat mensen met hun vingers in de suikerpot zitten", aldus Van Dommelen. Een bestuurder die vooraf meldt dat graaien er nu eenmaal bij hoort: zo klinkt de graaicultuur wanneer ze beleid is geworden.

Hij stelt ook gerust: "Voor zover wij weten hebben de gedupeerden gewoon hun spullen gekregen. Ze zijn niets tekortgekomen." Voor zover wij weten, na ruim een jaar. Van Dommelen weet niet hoeveel er fout ging, maar weet wel zeker dat niemand iets tekortkwam. Die twee zinnen passen niet in één hoofd.

Een incident is het niet. Deze zomer ontsloeg Rotterdam twee ambtenaren op staande voet die ervan worden verdacht zich te hebben laten omkopen rond bouwprojecten; het OM verdenkt in die zaak inmiddels zes bedrijven en elf personen. Vorig jaar vloog een ambtenaar eruit die familie en vrienden liet wonen in woningen voor daklozen. Het is hetzelfde verhaal als bij Defensie: eerst de blanco cheque, dan pas de controle.

Het is gemeentegeld. Elke euro die een ambtenaar voor zichzelf uitgaf, komt uit dezelfde kas als jouw ozb en jouw afvalstoffenheffing. En de mensen voor wie het bedoeld was, hadden hun vertrouwen in de overheid al één keer zien verbrijzelen. Zij werden ten onrechte als fraudeur behandeld; nu zien ze hoe traag en omzichtig het Rotterdamse stadsbestuur wordt als de verdachte op de eigen loonlijst staat. Stuitend is het.

Van Dommelens verweer is snelheid, en niemand wil dat gedupeerden moeten wachten. Maar een pas met een limiet en een wekelijkse controle kost geen dag extra. De gemeente bewijst dat zelf: de bestedingslimieten zijn inmiddels aangepast en minder mensen mogen de kaart gebruiken. Wat nu kan, kon een jaar geleden ook.

Het college moet de gemeenteraad binnen een maand het volledige overzicht geven: elk bedrag, elke pas, elke bon, en de naam van wie toezicht had moeten houden. Wie veroordeeld wordt, betaalt terug en werkt nooit meer voor de overheid. En Van Dommelen, de wethouder die graaien een natuurverschijnsel vindt, hoort zelf uit te leggen waarom hij er nog zit.

De toeslagenouders weten wat de overheid doet met burgers die ze van fraude verdenkt. Nu mogen ze toekijken hoe mild die overheid is voor zichzelf.