Kabinet-Jetten laat Q-koortspatiënten vallen: 99 miljoen voor IND-dwangsommen, eenmalig 2,5 miljoen voor de zieken

Hermans (VVD) sprak namens het kabinet in het provinciehuis in Den Bosch, voor honderden Q-koortspatiënten. Volgens de NOS maakte ze geen excuses voor wat er tijdens de epidemie gebeurde, wel voor het ontbreken van een goed sociaal vangnet. "Als je niet wordt geloofd, steeds opnieuw jouw verhaal moet vertellen", zei ze, "dan is dat verschrikkelijk. En daar bied ik mijn excuses voor aan." Een kille sorry, keurig om de aansprakelijkheid heen geformuleerd.

Het kabinet heeft spijt van de loketten, niet van de ziekte. Hermans biedt excuses aan voor de wachtrij bij het UWV, en laat de schuld voor tienduizenden besmettingen keurig liggen.

Die besmettingen waren er wel. Tussen 2007 en 2010 werden volgens het RIVM ruim 4.000 acute gevallen gemeld, en naar schatting zo'n 50.000 besmettingen werden nooit gemeld. Volgens Hart van Nederland overleden meer dan honderd mensen. De overheid greep traag in: verplicht vaccineren kwam in Brabant pas in februari 2009, de grote ruimingen eind 2009, de landelijke vaccinatieplicht in januari 2010.

En excuses? Die bleven jarenlang uit. In 2012 stonden oud-ministers Ab Klink en Gerda Verburg (CDA) op een hoorzitting van de Nationale ombudsman, en geen van beiden bood excuses aan. Klink vond dat zijn ministerie het goed had gedaan. De ombudsman drong in 2012, 2017 en 2024 aan op excuses. Eerdere ministers weigerden. Zo arrogant gaat een overheid om met burgers die ze zelf niet heeft beschermd.

Bij de excuses hoort een bedrag: eenmalig 2,5 miljoen euro, pas in 2027. Volgens de NOS zijn er nog altijd tweeduizend mensen chronisch ziek. Verdeel het en je komt op 1.250 euro per zieke. Voor zestien jaar uitputting, een verloren baan en een leven aan de rand. En zelfs dat is geen schadevergoeding: het is een potje voor patiënten die vastlopen bij het UWV of in de zorg, en volgens de NOS kan niet iedereen ermee geholpen worden.

Zet daar eens naast wat dit kabinet wél kan vinden. De IND betaalde in de eerste zeven maanden van dit jaar 99 miljoen euro aan dwangsommen, omdat de dienst niet op tijd beslist. Ruim drie miljoen per week voor het eigen falen. Het kabinet-Jetten betaalt elke week meer aan IND-dwangsommen dan de Q-koortspatiënten in één keer krijgen voor zestien jaar ziekte.

Het eerdere gebaar was al een schijntje. In 2018 kondigde het kabinet een tegemoetkoming aan van maximaal 15.000 euro, later voor iedereen 15.000 euro. "Het is bijna lachwekkend", zei patiënt Sharon van de Boogaard toen tegen de NOS. Patiëntenvereniging Q-uestion rekende toen voor dat echt maatwerk minstens 100 miljoen zou kosten.

Ondertussen erkent het UWV het Q-koortsvermoeidheidssyndroom vaak niet, waardoor patiënten geen arbeidsongeschiktheidsuitkering krijgen. Voor de tientallen miljoenen die nodig zijn voor onderzoek naar dit soort ziektes komt er vooralsnog geen geld. Gedeputeerde Saskia Boelema van Noord-Brabant zegt het zonder omhaal: "Het is pijnlijk hoe die duizenden Brabanders met klachten nog te vaak tussen wal en schip vallen." Brabant wil een eigen expertisecentrum in Uden, zodat patiënten niet uren hoeven te reizen. Den Haag kijkt toe hoe de provincie het werk moet doen.

Kan Hermans er iets aan doen dat het onder Klink en Verburg misging? Nee. Maar zij is nu de minister, zij zit nu op de kas, en zij kiest nu voor een fooi. Daar is ze zelf verantwoordelijk voor.

Hermans moet het Q-koortsvermoeidheidssyndroom laten erkennen door het UWV, een echte schadevergoeding regelen in plaats van een eenmalig potje, en het expertisecentrum in Brabant landelijk financieren. Een overheid die tienduizenden burgers ziek liet worden, heeft geen recht om te bezuinigen op hun herstel.

Zestien jaar lang wachtten deze Brabanders op erkenning. Ze kregen een sorry voor het papierwerk en een envelop met kleingeld. Zo bedankt Den Haag de mensen die het zelf ziek liet worden.