Een werknemer die ziek thuiszit en zonder toestemming naar Spanje vertrekt, lijkt weinig reden tot klagen te hebben wanneer de werkgever vakantiedagen afschrijft. Juridisch ligt dat ingewikkelder.
Ziektedagen worden niet automatisch vakantiedagen omdat een werknemer in het buitenland verblijft. Een werkgever heeft in veel situaties uitdrukkelijke instemming nodig voordat dagen van het vakantiesaldo mogen worden afgeboekt.
Tegelijkertijd mag een zieke werknemer niet zomaar de re-integratieverplichtingen negeren. Een reis die herstel belemmert of afspraken met de bedrijfsarts onmogelijk maakt, kan wel degelijk gevolgen hebben.
Het draait daardoor niet alleen om de bestemming, maar vooral om toestemming, herstel en gemaakte afspraken.
Werknemer bleek niet thuis te zijn
In een veelbesproken arbeidszaak zat een werknemer langere tijd ziek thuis. De bedrijfsarts dacht dat zij geleidelijk weer enkele uren per dag kon re-integreren, maar de werknemer gaf aan dat zij daar nog niet toe in staat was.
De werkgever kreeg vervolgens signalen dat zij in Spanje verbleef.
Om te controleren of zij werkelijk thuis was, liet de werkgever een collega bloemen bezorgen. De bloemen werden aangenomen door bouwvakkers die in de woning aanwezig waren. Zij vertelden dat de werknemer op
vakantie was.
De werknemer bedankte haar werkgever later via een bericht voor de bloemen. Toen zij telefonisch werd gevraagd waar zij was, hield zij aanvankelijk vol dat zij ziek in bed lag.
Pas nadat de werkgever aankondigde naar haar woning te komen, gaf zij toe dat zij in Spanje verbleef.
Geen automatisch ontslag
De werkgever vroeg de rechter de arbeidsovereenkomst te ontbinden wegens ernstig verwijtbaar gedrag en een verstoorde arbeidsverhouding.
De kantonrechter vond het gedrag van de werknemer verwijtbaar. Zij had geen toestemming gevraagd en had vervolgens gelogen over haar verblijfplaats.
Toch ging ontslag te ver. Niet was aangetoond dat de reis haar herstel had belemmerd of haar medische klachten had verergerd. Bovendien had zij dertien jaar zonder grote problemen bij de organisatie gewerkt.
Een eenmalig incident was volgens de rechtbank onvoldoende om het volledige vertrouwen onherstelbaar te vernietigen.
De zaak betekent niet dat iedere zieke werknemer zonder overleg op reis mag. Ze laat vooral zien dat een werkgever de concrete gevolgen voor herstel en re-integratie moet aantonen.
Vakantiedagen vragen uitdrukkelijke instemming
Voor het afboeken van vakantiedagen geldt een afzonderlijke juridische regel. Wanneer een werknemer tijdens een vastgestelde vakantie ziek is, gelden die dagen in beginsel als ziektedagen.
De werkgever kan ze niet automatisch als vakantie behandelen. Daarvoor moet de werknemer in het concrete geval instemmen.
De Hoge Raad heeft in
een arrest over vakantiedagen tijdens ziekte verduidelijkt dat alleen melden dat iemand ondanks ziekte op reis gaat, niet altijd voldoende instemming is.
De werknemer moet gericht akkoord gaan met het afboeken van vakantiedagen. Voor bovenwettelijke dagen kunnen vooraf schriftelijke afspraken worden gemaakt. Wettelijke vakantiedagen genieten sterkere bescherming.
Een bepaling in een contract of regeling moet bovendien duidelijk genoeg zijn. Een algemene zin dat alle afwezigheid met vakantie wordt verrekend, zal niet in iedere situatie volstaan.
Wel toestemming vragen voor de reis
Een zieke werknemer moet een vakantie vooraf met de werkgever bespreken. De werkgever kan advies vragen aan de bedrijfsarts.
Een vakantie mag worden geweigerd wanneer die het herstel of de re-integratie belemmert. Denk aan een werknemer die volgens de bedrijfsarts meerdere keren per week een behandeling moet volgen of op het werk aangepaste taken moet hervatten.
Bestaat er medisch geen bezwaar, dan kan de werkgever een reis niet uitsluitend weigeren omdat het vreemd voelt dat iemand te ziek is om te werken maar wel naar Spanje kan.
Arbeidsongeschiktheid betekent dat iemand zijn eigen werk door medische beperkingen niet kan uitvoeren. Het betekent niet automatisch dat iemand de hele dag in bed moet blijven.
Een rustige vakantie kan in sommige situaties zelfs bijdragen aan herstel. Bij andere klachten kan reizen juist onverstandig zijn. De bedrijfsarts, niet de leidinggevende, moet de medische beoordeling maken.
Loon en vakantiesaldo zijn verschillende zaken
Tijdens ziekte heeft een werknemer in beginsel recht op loondoorbetaling en blijft de opbouw van wettelijke vakantiedagen doorgaan.
Neemt de zieke werknemer met instemming vakantie op, dan is hij gedurende die dagen vrijgesteld van re-integratieverplichtingen. Over vakantiedagen moet doorgaans het volledige vakantieloon worden betaald, ook wanneer tijdens gewone ziektedagen slechts een lager percentage wordt doorbetaald.
Daarom is het belangrijk schriftelijk vast te leggen:
-
welke dagen als vakantie gelden;
-
of de werknemer instemt met afboeking;
-
of het om wettelijke of bovenwettelijke dagen gaat;
-
of de bedrijfsarts bezwaar heeft tegen de reis;
-
welke re-integratieafspraken na terugkomst gelden.
Zonder die duidelijkheid ontstaat gemakkelijk achteraf ruzie over verlofsaldo en loon.
Een vlucht naar Spanje wist ziekte niet uit. Maar ziekte is evenmin een vrijbrief om zonder overleg afspraken te negeren en over de verblijfplaats te liegen. Werkgever en werknemer moeten vooraf duidelijk vastleggen wat de reis betekent. Alleen een vakantiefoto is juridisch onvoldoende om dagen van het saldo te schrappen.