Jetten eist honderden miljarden minder EU-geld, maar Nederland dreigt vanaf 2028 jaarlijks 3,7 miljard extra af te dragen

Het nieuws kwam dinsdag via de Financial Times. Nederland, Duitsland, Zweden, Denemarken, Oostenrijk en Finland schreven dat de begroting voor 2028 tot en met 2034 fundamenteel op de schop moet. Samen brengen die zes landen ongeveer 40 procent van het EU-geld op. Een diplomaat vatte het samen: "Tenzij er honderden miljarden af gaan, komt er dit jaar geen akkoord."

De Europese Commissie wil voor die zeven jaar bijna 2.000 miljard euro. Het Cypriotische voorzitterschap stelde in juni voor om daar 2 procent af te halen. Veel te weinig, vindt Nederland terecht.

Maar lees wat de zes precies willen. Er moet minder geld naar landbouw en naar armere regio's. Samen is dat nu ongeveer twee derde van de begroting. Wat overblijft, moet volgens de zes vooral naar defensie en innovatie. Op Europees niveau dus.

Dat betekent twee dingen. De Nederlandse boer krijgt uit Brussel ruim 5,5 miljard euro voor de periode 2021 tot en met 2027, volgens de Europese Commissie zelf: gemiddeld zo'n 785 miljoen per jaar. Juist daar wil Jetten snijden. En dat terwijl zijn eigen landbouwminister Jaimi van Essen dezelfde boeren tot 46 procent minder ammoniak wil laten uitstoten. Eerst knijpt Den Haag de boer af, daarna Brussel.

En het tweede: een deel van het geld dat nu bij de boer terechtkomt, schuift door naar Europese potten voor defensie en innovatie. Daar wordt Brussel niet kleiner van. Brussel krijgt er juist nieuwe taken bij.

Ondertussen ligt er in Den Haag een rapport dat Jetten liever niet noemt. De Algemene Rekenkamer waarschuwde dat Nederland vanaf 2028 het risico loopt om jaarlijks bijna 3,7 miljard euro extra naar de EU over te maken. Het kabinet rekent in zijn eigen begroting met optimistische aannames over de uitkomst van de onderhandelingen, in plaats van dat risico eerlijk op te nemen.

Dat is de echte inzet van dit spel. Niet of Brussel iets minder uitgeeft aan boeren, maar hoeveel de Nederlandse belastingbetaler straks overmaakt. In de berichtgeving over het ultimatum staat daarover niets concreets. Geen bedrag voor de Nederlandse afdracht. Geen harde eis over een korting voor Nederland.

Het is ook niet de eerste keer dat Nederland stoer begint. DDS schreef eerder al hoe Nederland en Duitsland de megabegroting van 2.000 miljard van tafel veegden. Maar een hard begin in Brussel eindigt wel vaker met een compromis om vier uur 's nachts, waar de Nederlander voor betaalt.

Dat is waar, en dat maakt de positie van Nederland lastig. Zeventien landen, onder wie Spanje en Italië, willen een grotere begroting, meer geld voor landbouw en regio's, en nieuwe gezamenlijke Europese schulden. Juist daarom moet Nederland scherp zijn op wat het echt wil binnenhalen. Wie alleen roept dat het minder moet, maar niet zegt hoeveel minder Nederland zelf gaat betalen, heeft straks niets om op terug te vallen.

Jetten maakt in de Kamer vóór de EU-top van oktober bekend hoeveel Nederland in 2028 tot en met 2034 maximaal wil afdragen, en zet dat als harde grens in. Elke euro die van de EU-begroting af gaat, moet leiden tot een lagere Nederlandse afdracht, niet tot nieuwe Europese potten. Geen enkele vorm van gezamenlijke Europese schulden. En zolang Van Essen de Nederlandse boer met stikstofplafonds opzadelt, gaat Jetten in Brussel niet ook nog eens als eerste op het landbouwgeld zitten.

Streng zijn in Brussel is makkelijk als je de boer de rekening laat betalen. Een premier die de nettobetaler echt wil beschermen, begint bij zijn eigen afdracht.