Jetten (D66) verkocht het vliegende asielteam met 'heel ervaren' ambtenaren, en nu spinnen adviesbureaus er garen bij

Dat schrijft De Telegraaf, en het ANP nam het over. Het Ondersteuningsteam Asiel, zoals het vliegende team officieel heet, bestaat volgens het ANP naast honderd ambtenaren uit ten minste 23 "externe experts". Inmiddels hebben volgens De Telegraaf 72 gemeenten de hulp van het team ingeschakeld.

Jetten klonk in mei heel anders. Na het spoedoverleg met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in het Catshuis zei de premier op vragen van De Telegraaf dat het team zou bestaan uit "een aantal mensen van het Rijk en van een aantal gemeenten die heel ervaren zijn en per direct inzetbaar zijn om die hulp te bieden".

Ook VNG-voorzitter Sharon Dijksma, burgemeester van Utrecht, verkocht het team als hulp van gemeenten voor gemeenten. Dijksma sprak over specialisten "vooral vanuit de gemeenten zelf", en zei tegen WNL dat de eigen adviseurs van de gemeente Utrecht straks ook kleinere gemeenten kunnen helpen.

Zo werd het plan gepresenteerd: grote gemeenten met veel specialisten helpen kleine gemeenten met weinig. Maar uit navraag van De Telegraaf bij de VNG blijkt dat het team niet alleen een platform is waarin gemeenten elkaar ondersteunen. Adviesbureaus en externe specialisten spinnen garen bij gemeenten die worstelen met de opvang, schrijft het ANP. Wat als collegiale hulp werd verkocht, is ook een loket voor adviesbureaus geworden.

Waar die hulp voor dient, is ook duidelijk. Het team helpt gemeenten bij de asielopvang, juist op de plekken waar inwoners zich verzetten. Bestuurders die zelf geen draagvlak vinden, krijgen er een team bij dat het voor de bestuurders regelt. Wie in een dorp tegen een azc is, krijgt dus niet alleen de gemeente tegenover zich, maar ook een team van buiten dat precies weet hoe je zo'n besluit erdoor krijgt.

En nu blijkt een deel van dat team van buiten te komen. Het kabinet sprak over ervaren ambtenaren die per direct inzetbaar waren. In de praktijk zitten er ook mensen in van bureaus die geld verdienen aan de problemen die Den Haag zelf heeft gemaakt.

Wat die externe experts kosten, staat niet in de berichtgeving. Wie uiteindelijk betaalt, staat wel vast: de belastingbetaler, via het Rijk of via de gemeente. Het geld voor de opvang gaat zo niet alleen naar bedden en beveiliging, maar ook naar adviezen. Bij elke bezuiniging op zorg of onderwijs hoor je dat er geen geld is. Voor adviseurs rond de asielopvang is het er blijkbaar wel.

Het is een bekend patroon. Den Haag praat over "ervaren" mensen en "per direct inzetbaar", en daarna gaat een deel van het werk naar bureaus. Van de opvang zelf tot de advisering eromheen, overal zit wel iemand die eraan verdient. Elke asielcrisis levert in Nederland een nieuwe groep verdieners op, en de burger betaalt.

De verantwoordelijkheid ligt bij Jetten. Het team werd opgericht na een spoedoverleg tussen het kabinet en de VNG, en het was de premier die het team de wereld in stuurde met de belofte van ervaren ambtenaren.

Intussen zet CDA-minister Bart van den Brink 74 gemeenten onder toezicht om de Spreidingswet, en dreigt met verplichte opvang op eigen kosten. Eerst komt de dwang uit Den Haag, daarna het vliegende team met de adviseurs. Het is één beweging.

Voor de inwoners van die gemeenten is de boodschap helder. Het kabinet luistert niet naar hun bezwaren. Het stuurt mensen op pad om die bezwaren te overwinnen. Zorgen over veiligheid, over woningen en over de rust in de straat worden behandeld als een communicatieprobleem dat professionals moeten oplossen.

Gemeenten horen zich te verzetten tegen de Spreidingswet, en geen extern team binnen te halen dat helpt om opvang door te drukken. Een gemeente die het vliegende team belt, kiest voor Den Haag en tegen de eigen inwoners.

Jetten moet de Kamer vertellen wie die 23 externe experts zijn, van welke bureaus ze komen, wat ze kosten en wie de rekening betaalt.

En de premier moet uitleggen waarom het team anders in elkaar zit dan in mei werd beloofd. Wie spreekt over heel ervaren mensen van Rijk en gemeenten, hoort te zeggen dat er ook ingehuurde krachten bij komen.

Het echte antwoord op de onrust is eenvoudig. Geen nieuwe opvang in gemeenten die dat niet willen, en een asielstop met nul instroom. Daar is geen vliegend team en geen adviesbureau voor nodig. Elke asielzoeker die niet komt, hoeft ook nergens te worden opgevangen.

Zolang het kabinet de instroom laat doorgaan, blijft er werk voor teams, bureaus en adviseurs, en blijft de onrust in de dorpen. Jetten beloofde ervaren ambtenaren en leverde een verdienmodel, en de inwoners van 72 gemeenten mogen het merken.