Yeşilgöz duikt weg: Zijlstra wil met Weekers een 'reset', en het oude VVD-kartel zet haar partij te kijk

Zondagavond schoof oud-staatssecretaris Frans Weekers aan bij Pauw, De Wit en Moggré. Daar stelde hij zich kandidaat als VVD-lijsttrekker voor de Eerste Kamer, tegen de partijtop in, die oud-minister Adriaansens al had voorgedragen. Weekers wil de VVD "terugbrengen naar de juiste koers", meldde de NOS.

Maandag stonden de oudgedienden in de rij. Oud-minister Johan Remkes, oud-staatssecretaris Fred Teeven, oud-minister Halbe Zijlstra en oud-staatssecretaris Paul de Krom steunen Weekers openlijk, schreef de NOS. Remkes en Teeven hielden het bij een steunverklaring. Zijlstra en De Krom deden hun verhaal uitgebreid.

Zijlstra nam geen blad voor de mond. "Iedereen ziet dat het niet goed gaat met de partij. Soms moet er een reset worden ingevoerd, ik denk dat de kandidatuur van Weekers dat kan zijn." Een reset. Zo praat je over een computer die is vastgelopen, niet over een partij die de vicepremier levert.

Kijk eens wie de VVD komt redden. Zijlstra stapte in 2018 op als minister van Buitenlandse Zaken, nadat bleek dat hij niet bij de bijeenkomst in de datsja van Poetin was geweest waarover hij jarenlang vertelde. Teeven vertrok in 2015 als staatssecretaris van Justitie om de deal met drugscrimineel Cees H. En Weekers zelf stapte in 2014 op als staatssecretaris van Financiën, na de problemen bij de Belastingdienst met de toeslagen.

Het is de oude VVD van Rutte die terugkomt om de puinhoop van Yeşilgöz op te ruimen. De mannen die de partij groot maakten met beloftes die ze niet hielden, mogen nu zeggen hoe het verder moet.

Wat willen ze? Weekers wil dat "geen enkele partij meer wordt uitgesloten" van samenwerking. Hij hekelde dat de VVD in de campagne PRO bij voorbaat uitsloot. Zijlstra en De Krom willen ook een eind aan het uitsluiten en een debat over de koers. De leden moeten volgens Zijlstra weer meer invloed krijgen. "Macht en tegenmacht binnen een partij zijn uiteindelijk van levensbelang, dat is nu te veel weggegleden."

Weekers zelf vatte de malaise samen in één zin. "Sommigen vinden de VVD op de bagagedrager van D66 zitten, anderen vinden het de PVV-light." Volgens hem lopen er heel veel leden weg. Dat zegt een man die de partij van binnenuit kent, niet een tegenstander.

Oud-minister Henk Kamp schoot te hulp. "Dilan blijft gewoon deze termijn onze leider. Pas bij nieuwe verkiezingen ligt de vraag over het lijsttrekkerschap voor." Maar ook Kamp heeft er geen probleem mee dat Weekers zich meldt. Hij steunt Adriaansens, en daarmee houdt het op.

Een oud-minister die niet met naam in de krant wil, noemt de kandidatuur van Weekers op zichzelf al een aanval. Zijlstra vindt iedereen die over de positie van Yeşilgöz begint juist "naïef". Zo praten ze over haar, langs haar heen en om haar heen. Met haar praat niemand.

En Yeşilgöz zelf? Die laat de vragen van de NOS via een woordvoerder onbeantwoord. Een partijleider die zwijgt terwijl haar eigen oud-ministers het dak eraf halen, heeft haar partij al losgelaten.

De cijfers liegen niet. Bij de verkiezingen van vorig jaar haalde de VVD 22 zetels. In de jongste peiling van Maurice de Hond staat de partij op 13. In oktober crashte de VVD al naar 12 zetels. Ruim vier op de tien kiezers zijn weg.

Kamp vindt dat Yeşilgöz in de campagne juist een heldere koers gaf, met haar duidelijkheid over met wie de VVD niets te maken wilde hebben. Mooie woorden. Maar in oktober liet Yeşilgöz zelf al weten dat de VVD wel met PRO wil. Kamp prijst een koers die Yeşilgöz zelf allang heeft verlaten.

En terwijl de oudgedienden ruziën, zoekt het kabinet waarin de VVD zit nog altijd een meerderheid voor het Belastingplan. D66 en CDA kijken naar links, de VVD wil over rechts, schrijft de NOS. Een coalitie die het niet eens is over de richting, met een VVD die het niet eens is over zichzelf. Dat is wat je vorig jaar kreeg voor je stem.

Het zou geen aanval op het leiderschap zijn, zeggen Weekers, Zijlstra en De Krom. Waarom dan een "reset"? Waarom zeggen dat het niet goed gaat met de partij? De leden stemmen van 9 tot en met 15 december over de lijsttrekker voor de Eerste Kamer, de uitslag volgt op 16 december. Die stemming wordt een referendum over Yeşilgöz, of ze dat nu wil of niet.

Yeşilgöz moet vóór die ledenstemming zelf uitleggen waar de VVD staat. Met wie wil ze regeren? Waarom zit ze in een kabinet dat over links zoekt naar steun, terwijl haar kiezers dat nooit wilden? En waarom laat ze Zijlstra en Teeven het woord voeren over haar eigen partij?

De VVD-kiezer verdient een antwoord, geen woordvoerder. Zolang Yeşilgöz zwijgt, praten Zijlstra en Teeven voor haar. En dan weet je precies hoe het met de VVD gesteld is.