Lange wachtlijsten voor zwemles onder volwassenen met migratieachtergrond

In Rotterdam wachten ongeveer 125 volwassenen op zwemles. De wachttijd kan daar oplopen tot een halfjaar. Stichting Swimpact, die lessen aanbiedt aan asielzoekers, vluchtelingen en ongedocumenteerden, heeft een wachtlijst van 160 mensen. Aanmelding bij die organisatie verloopt onder meer via het COA. In Nijmegen staan bij drie baden samen nog eens honderd mensen te wachten.

Dat blijkt uit een rondgang van RTL Nieuws. De zwembaden merken dat de vraag de afgelopen jaren duidelijk is toegenomen. Tegelijk waarschuwen deskundigen voor een groeiend aantal verdrinkingen onder migranten, die vaak niet zijn opgegroeid met zwemonderwijs en de gevaren van Nederlands open water onvoldoende kennen.

Het gaat hier om menselijke drama’s. Wie verdrinkt omdat hij nooit heeft leren zwemmen, verdient geen hoon. Maar medeleven ontslaat de politiek niet van haar plicht om eerlijk te spreken over de oorzaak en de gevolgen van deze ontwikkeling.

Nederland is een waterland. Kinderen leren hier traditioneel al vroeg zwemmen omdat sloten, kanalen, plassen en rivieren overal aanwezig zijn. Voor veel nieuwkomers geldt dat niet. Zij komen uit landen waar zwemonderwijs veel minder gebruikelijk is, waar recreatie in open water anders wordt beleefd of waar simpelweg geen toegankelijke zwembaden zijn.

Als Nederland jaarlijks grote aantallen mensen uit zulke landen binnenlaat, importeert het daarmee onvermijdelijk ook een tekort aan zwemvaardigheid. Dat is geen moreel oordeel over die mensen. Het is een praktisch feit waarmee bestuurders rekening moeten houden.

Maar zoals zo vaak gebeurt precies het tegenovergestelde. De immigratie gaat door, terwijl voorzieningen achterblijven. Pas als de wachtlijsten vollopen en het aantal ongelukken stijgt, ontdekken gemeenten dat er een probleem bestaat.

Gemeenten proberen het probleem vervolgens op te lossen met vouchers, buurtsportcoaches en speciale projecten. Rotterdam biedt mensen met weinig financiële middelen korting op zwemlessen. Nijmegen heeft een regeling waarmee inwoners tegoed krijgen voor sportactiviteiten. Dat kan levens redden en is op zichzelf begrijpelijk.

Maar de rekening belandt opnieuw bij de samenleving als geheel. Er zijn extra instructeurs, extra baduren, extra administratie en extra gemeentelijke middelen nodig. Ondertussen moeten ook Nederlandse kinderen en volwassenen wachten op een plek.

De situatie wordt nog wranger door het grotendeels verdwijnen van het schoolzwemmen. Vanaf de jaren negentig stopten veel gemeenten met de financiering ervan. Ouders werden zelf verantwoordelijk voor de lessen van hun kinderen.

Voor welvarende en goed georganiseerde gezinnen was dat meestal op te vangen. Voor armere gezinnen en nieuwkomers is de drempel veel groter. De overheid bezuinigde dus op een voorziening die juist in een waterland een basale veiligheidsfunctie vervulde, terwijl zij tegelijkertijd een immigratiebeleid voerde waardoor de behoefte eraan toenam.

Dat is bestuurlijke kortzichtigheid in optima forma.

Een serieus kabinet zou daarom twee dingen doen. Ten eerste moet de instroom drastisch omlaag. Nederland kan niet onbeperkt nieuwe inwoners toelaten en vervolgens verbaasd zijn dat woningen, scholen, huisartsen, opvanglocaties en zwembaden de vraag niet aankunnen.

Ten tweede moet zwemvaardigheid weer als essentiële basisvaardigheid worden behandeld. Bij kinderen kan herinvoering van doelgericht schoolzwemmen verstandig zijn, vooral in gebieden waar veel gezinnen zelf geen lessen regelen. Volwassen nieuwkomers moeten bij aankomst duidelijke informatie krijgen over de gevaren van open water. Wie hier permanent wil wonen, draagt ook een eigen verantwoordelijkheid om elementaire veiligheidsvaardigheden te leren.

De reflex van Nederlandse bestuurders is voorspelbaar: een project starten, een coördinator aanstellen, vouchers uitdelen en een nieuw budget openen. Daarmee wordt de druk tijdelijk verlicht, maar de onderliggende rekensom verandert niet.

Wanneer de bevolking door immigratie snel groeit en een bovengemiddeld deel van de nieuwkomers bepaalde vaardigheden of voorzieningen nodig heeft, stijgt de vraag sneller dan het aanbod. Dat geldt voor taallessen, sociale huurwoningen, medische zorg en dus ook voor zwemonderwijs.

Wie dat benoemt, is niet harteloos. Harteloos is een politiek die de instroom laat doorgaan, burgers wijsmaakt dat alle capaciteit oneindig kan worden uitgebreid en vervolgens pas wakker schrikt wanneer mensen letterlijk in levensgevaar komen.

De volle wachtlijsten in Rotterdam, Amsterdam, Utrecht en Nijmegen zijn daarom meer dan een lokaal capaciteitsprobleem. Ze zijn opnieuw een signaal dat Nederland niet langer in staat is de maatschappelijke gevolgen van zijn eigen immigratiebeleid bij te benen.

Zelfs het zwembad loopt over.