Burgemeester van Ter Apel voelde 'een soort politieke druk', terwijl zijn dorp jaar na jaar de asielcrisis van Den Haag opvangt

Het gaat om Jaap Velema, burgemeester van Westerwolde, de gemeente waar het aanmeldcentrum staat. Het AD reconstrueert het voorjaar waarin Ter Apel opnieuw vastliep: wanhopige asielzoekers, confrontaties, hulpverleners die het niet meer aankonden.

Terug naar mei. Het aanmeldcentrum is bedoeld voor hooguit 2.000 mensen. Op 20 mei zaten er 2.316. Het COA ging over op "gecontroleerde toegang": alleen kwetsbare asielzoekers mochten nog naar binnen. Twee weken eerder was het al uit de hand gelopen, met onrust, politie-inzet en een noodbevel van de burgemeester.

COA-voorzitter Joeri Kapteijns noemde het "pijnlijk" om niet iedereen binnen te laten. Pijnlijk was het vooral voor Ter Apel. Volgens de NOS sliepen er vier asielzoekers noodgedwongen buiten nadat de bus naar de noodopvang in Stadskanaal al was vertrokken. Velema noemde dat in een reactie "schandalig", als het zo was gegaan.

Westerwolde won al drie rechtszaken over de overvolle opvang en inde volgens Westerwolde Actueel al 6,5 miljoen euro aan dwangsommen. Toch wilde Velema in mei niet direct opnieuw naar de rechter. Zijn woorden: "Wij houden ons dat recht voor." Het kabinet moest eerst de kans krijgen de spreidingswet uit te voeren.

Die kans heeft het kabinet gehad. Het resultaat? Vorige week donderdag zaten er weer tientallen asielzoekers buiten op het gras. De nachtopvang van het Rode Kruis in Warffum en Zuidwolde, samen 200 bedden, zat vol. Het Rode Kruis waarschuwde dat asielzoekers bij verdere groei buiten op het veld moeten slapen.

Minister Bart van den Brink (CDA) gaf in mei zelf al toe dat er op korte termijn honderden en op middellange termijn duizenden bedden tekortkomen. Gemeenten die wél hun deel doen, worden intussen aan het lijntje gehouden. Vanochtend nog schreven we hoe Hardenberg dwangsommen van 55.000 euro per dag moest opleggen om het COA na tien jaar de deur uit te krijgen.

Dit is het patroon. Den Haag laat de instroom doorlopen, het COA laat de opvang overlopen, en een burgemeester in een grensdorp krijgt de telefoontjes. Dat hij zich onder druk gezet voelde, is geen wonder. Hij is het sluitstuk van een systeem dat zijn problemen afschuift op de laatste schakel. En de inwoners van Ter Apel, die dit al jaren meemaken, zijn de laatste schakel daarachter.

Dat is al jaren het antwoord. Meer bedden, meer noodopvang, meer locaties. En elke keer loopt het weer vol. Het probleem van Ter Apel is geen gebrek aan bedden. Het is een instroom die Nederland niet in de hand heeft. Zolang die niet omlaag gaat, is elke nieuwe noodlocatie alleen een pleister die het volgende gat verplaatst.

Van den Brink zoekt uit welke druk er in het voorjaar op Velema is uitgeoefend en door wie, en maakt dat openbaar. Het maximum van 2.000 in Ter Apel wordt een harde grens, zonder uitzonderingen. En de minister komt nog dit najaar met concrete maatregelen om de instroom te beperken, naar Deens voorbeeld, in plaats van met de zoveelste noodlocatie.

Ter Apel verdient een burgemeester die zijn werk kan doen. Geen burgemeester die telkens de gaten mag dichten die Den Haag zelf heeft geslagen.