Beverwijk prees een azc-plan dat het zelf nooit had gezien, en het college wil de raad niet eens laten beslissen

Het college gaf dat toe toen de lokale partij Samen Lokaal Beverwijk er vragen over stelde, meldt IJmond360. Het gaat om een mogelijk azc aan de Westerhoutweg 2a.

Volgens de gemeente heeft het COA uitgerekend dat opvang op die plek vijf jaar lang uit kan. Alleen heeft Beverwijk dat stuk zelf nooit gekregen. Het COA houdt de berekening voor zich en wil hooguit een korte memo sturen.

Raadslid Maurice Meijer van Samen Lokaal is er terecht boos over. In zo'n doorrekening staat volgens Meijer veel meer dan geld: ook hoe veilig en haalbaar het plan is, en wat de bewoners overdag gaan doen. "Ik ben teleurgesteld in de beantwoording", zegt Meijer.

Toch sprak de gemeente eerder al over een positieve businesscase. Dat deed ze zonder het stuk zelf te hebben gelezen. Een gemeente die een plan positief noemt zonder het te lezen, maakt reclame voor het COA.

Wethouder Adam Elzakalai legt de schuld bij de druk uit Den Haag. "Beverwijk heeft de achterliggende jaren niks gedaan voor asiel, en daar plukken we nu een beetje de zure vruchten van", zegt de wethouder. "We zitten onder het vergrootglas bij het ministerie."

Dat is de Spreidingswet in de praktijk. Het ministerie van CDA-minister Bart van den Brink kijkt mee, de gemeente voelt de druk, en dan wordt een plan dat niemand heeft gezien ineens "positief". Kritische vragen van de raad zijn dan lastig, want de tijd dringt.

En aan het plan zit nog meer vast. Als het azc aan de Westerhoutweg op 1 juli 2027 opent, moet iedereen er begin 2028 zes tot acht weken uit. Dan moet er diep onder de grond een waterstofleiding van Gasunie komen, bedoeld voor Tata Steel. Het COA moet de bewoners in die periode ergens anders onderbrengen. Voor Meijer was dat compleet nieuw. Van den Brink hoeft Beverwijk niet te dwingen, de angst voor het vergrootglas van het ministerie doet het al.

Daarmee is het plan aan de Westerhoutweg al half onbruikbaar voordat het begint. Bewoners moeten voor zes tot acht weken weg, het COA moet een tijdelijke plek zoeken, en dat allemaal vanwege een leiding voor Tata Steel.

Het laat zien hoe weinig er over is nagedacht. Een plan dat niemand mag lezen, op een plek die na een half jaar alweer leeg moet.

Inmiddels heeft de gemeente een voorkeur voor een pand aan de Parallelweg. De Westerhoutweg blijft als plan B achter de hand. Het probleem verdwijnt daarmee niet, het verhuist alleen naar een andere plek in dezelfde stad.

Aan de Parallelweg wil de gemeente zeventig alleenstaande minderjarige asielzoekers opvangen. In ruil daarvoor hoeft Beverwijk minder reguliere asielzoekers op te vangen. Volgens de wethouder heeft de regio Kennemerland een tekort aan plekken voor deze jongeren.

Samen Lokaal ziet die ruil niet zitten. De burgemeesters van Utrecht, Rotterdam en Arnhem trokken eerder al aan de bel over deze groep jongeren. "De Nederlandse jeugdzorg is al overbelast voor Nederlandse jongeren", zegt Meijer. Wie zeventig minderjarige asielzoekers ruilt tegen een kleiner aantal volwassenen, ruilt het ene probleem in voor het andere.

De wethouder wuift het weg. Er is altijd beveiliging, de jongeren hebben een voogd en gaan overdag naar school. "Wat dat betreft zijn het net Beverwijkse jongeren", zegt Elzakalai. Wie de verhalen uit andere steden kent, weet dat die vergelijking niet opgaat.

Bovendien verandert de ruil niets aan het grotere probleem. Zolang Den Haag de instroom laat doorgaan, blijft elke gemeente schuiven met aantallen en doelgroepen. Beverwijk ruilt nu volwassenen tegen jongeren, en over een paar jaar komt de volgende rekening.

Het ergste komt aan het einde. Begin 2027 valt het besluit over de locatie. Volgens het college zijn burgemeester en wethouders via de Spreidingswet zelf bevoegd om de plek aan te wijzen. De gemeenteraad stemde in mei 2024 alleen voor een "potentiële voorkeurslocatie".

Meijer vindt dat een definitieve keuze langs de raad moet. Het college denkt daar anders over. Zo wordt een azc dus geregeld: met een plan dat niemand mag zien en een besluit waar de gekozen raad buiten blijft.

Samen Lokaal bespreekt de kwestie dinsdagavond in het fractieoverleg en wil blijven hameren op die businesscase. Dat is precies wat een gemeenteraad hoort te doen. Wie een azc in een stad wil neerzetten, moet eerst laten zien dat het plan klopt, en niet andersom.

Beverwijk moet de businesscase opeisen en niets besluiten zolang het COA die niet op tafel legt. En de raad hoort het laatste woord te hebben. Een azc dat buiten de gemeenteraad om wordt aangewezen, heeft geen enkel draagvlak. Jij woont er, en jij hoort te weten wat er in het plan staat.