Letschert wil ON! direct op zwart zetten, zonder op de rechter te wachten: D66 executeert het enige andere geluid in Hilversum

„We zitten niet in Noord-Korea.” Dat zei Rianne Letschert eind augustus bij WNL, toen het over Ongehoord Nederland ging. Begin september kondigde dezelfde D66-minister aan dat ze de erkenning van ON! wil intrekken.

Nu tikt de klok. Volgende week vrijdag, 30 oktober, dient ON! zijn verweer in bij het ministerie. Op 11 november mag de omroep zijn standpunt nog één keer mondeling toelichten. Daarna kan Letschert haar definitieve besluit nemen. Letschert hoeft maar één handtekening te zetten, en de enige omroep die Hilversum tegenspreekt gaat op zwart.

Dat is geen overdrijving. Volgens directeur Peter Vlemmix heeft het ministerie laten weten dat ON! bij een definitieve intrekking meteen zijn plek in het bestel en zijn geld kwijt is. „Dat betekent dat wij op het moment dat het besluit valt direct op zwart gaan”, zegt hij. Hij noemt het een „absurde situatie”.

Bezwaar of beroep houdt zo'n besluit namelijk niet automatisch tegen. ON! kan alleen een rechter vragen om het besluit voorlopig te schorsen. Vlemmix rekende het eerder voor: valt het besluit op 22 november, dan is de omroep de dag erna van de buis. En dat terwijl de erkenning van ON! gewoon loopt tot en met 31 december 2028.

Een omroep met tienduizenden leden, die volgens de wet nog jaren mag uitzenden, kan dus binnen een dag verdwijnen, voordat een rechter de zaak inhoudelijk heeft bekeken. Wie dat een zorgvuldige procedure noemt, heeft een vreemd idee van zorgvuldig. Eerst de executie, dan pas de rechtszaak: zo ziet de rechtsstaat van D66 eruit.

Letschert gaf op 8 september drie gronden. Volgens het Commissariaat voor de Media voldoet ON! niet meer aan de wettelijke eisen. De NPO vroeg haar in te grijpen, omdat ON! te weinig zou willen samenwerken. En het Commissariaat legde ON! binnen een jaar twee sancties op: een boete voor de schijn van belangenverstrengeling en het niet volgen van het eigen redactiestatuut, en een last onder dwangsom omdat niet alle informatie over de uitgaven werd gedeeld.

Kijk eens wie er in dat rijtje staat. De NPO, de koepel van precies de omroepen die ON! al jaren een doorn in het oog vinden, met een budget van bijna 1,2 miljard euro, mag bepalen wie goed genoeg samenwerkt. En terwijl de minister de licentie wil intrekken, turfde KRO-NCRV 243 keer 'omvolking' bij ON!.

Boetes en een dwangsom zijn een reden om de bedrijfsvoering op orde te brengen. Ze zijn geen reden om een hele omroep met tienduizenden leden de mond te snoeren. De omroepen die ON! weg willen hebben, leveren zelf de munitie voor het vonnis.

Letschert vatte haar besluit zelf samen: „En als je die steeds niet nakomt, dan houdt het een keer op.” Het gaat volgens haar om regels, niet om de inhoud van wat ON! uitzendt. Maar wie gelooft dat het toeval is dat juist de omroep die als enige een ander verhaal vertelt over asiel, klimaat en corona, als eerste sinds Llink in 2010 het bestel uit moet?

En er was een uitweg. Een groep van 52 kritische ON!-leden vroeg de minister de erkenning niet in te trekken, omdat dat de belangen van 34.000 leden schaadt, en eiste van het bestuur dat het opstapte. Zo wilden ze de omroep van binnenuit op orde brengen. Letschert hield vast aan haar voornemen. Zelfs toen de eigen leden een uitweg boden, koos Letschert voor de bijl.

Vlemmix zegt het simpel: „Wat je ook van ons vindt, wij zijn de enige omroep die echt een ander geluid brengt.” Daar zit de kern. Hilversum spreekt al jaren met één stem, van de NOS tot de talkshows, en ON! was de enige plek in het publieke bestel waar de kijker iets anders hoorde.

Ja, het Commissariaat legde sancties op, en de Ombudsman tikte ON! meerdere keren op de vingers. Maar welke omroep maakt nooit fouten? Fouten corrigeer je. Een stem die je niet bevalt, schakel je niet uit.

Letschert moet haar voornemen intrekken. Het bestel is geen club van gelijkgestemden, maar hoort de hele samenleving te laten zien, ook het deel dat Hilversum liever niet ziet.

Doet ze dat niet, dan moet zij op zijn minst wachten met de uitvoering tot de rechter heeft geoordeeld. De Kamer kan dat afdwingen met een motie, en elk Kamerlid dat persvrijheid serieus neemt, hoort die te steunen.

En laat de kijker beslissen. Als ON! te weinig mensen aanspreekt, blijkt dat vanzelf uit de leden en de kijkcijfers. Daar heb je geen D66-minister voor nodig.

Jij betaalt de publieke omroep met je belastinggeld, en jij hoort zelf te kunnen kiezen naar wie je kijkt. Een minister die zegt dat we niet in Noord-Korea zitten, moet zich er ook niet naar gedragen.