Justitieel staartje voor Gaza-incident: Frans OM start onderzoek naar behandeling activisten door Israël

Op 18 mei hield het Israëlische leger ruim 430 internationale activisten aan die probeerden om via de zee humanitaire hulpgoederen naar de Gazastrook te transporteren. Onder de arrestanten bevonden zich meer dan dertig Fransen, die na de interceptie op zee werden overgebracht naar Israëlische detentiecentra. De verklaringen die deze opvarenden na hun vrijlating hebben afgelegd, schetsen een uiterst grimmig beeld van de Israëlische detentiepraktijken.

Zo verklaarde een Franse vrouw dat zij in een donkere cel was geslagen en ongewenst was betast door een militair. Andere activisten deden boekje open over psychologische druk, waarbij gevangenen urenlang gedwongen in een stresshouding op hun knieën moesten zitten terwijl het Israëlische volkslied werd afgespeeld. Hoewel de Israëlische gevangenisdienst de beschuldigingen van fysiek en psychisch geweld inmiddels "volledig ongegrond" heeft verklaard, neemt Parijs de zaak hoog op.

De hardhandige arrestatie van de vreedzame activisten wekte direct grote internationale verontwaardiging, mede omdat de Israëlische autoriteiten zelf de escalatie leken op te zoeken. De rechts-nationalistische Israëlische minister van Veiligheid, Itamar Ben-Gvir, deelde destijds zelfs triomfantelijk beelden van de operatie op sociale media.

Op die video's is onder meer te zien hoe een vrouw hardhandig tegen de grond wordt gewerkt nadat zij pro-Palestijnse leuzen had geroepen. Ook is vastgelegd hoe tientallen geboeide activisten gedwongen werden om met hun gezicht naar de grond te knielen.

Dat het er achter de schermen verre van zachtzinnig aan toe ging, werd al eerder bevestigd door andere opvarenden. "Er zijn mensen met gebroken ribben en er is iemand van wie twee tanden uit de mond zijn geslagen", zo verklaarde de 21-jarige Nederlandse activist Jesse van Schaik na het incident. Dit disproportionele geweld tegen ongewapende burgers die goederen wilden afleveren, legt een diepe en zorgwekkende onverschilligheid bloot binnen het Israëlische veiligheidsapparaat ten aanzien van internationale normen en mensenrechten.

Nadat de activisten een aantal dagen waren vastgehouden, werden zij uiteindelijk via Turkije uitgezet. De misdragingen van de Israëlische autoriteiten waren dusdanig ernstig dat zelfs het doorgaans voorzichtige Nederlandse kabinet onder leiding van premier Rob Jetten harde taal sprak.

Jetten noemde de behandeling van de opvarenden onomwonden "mensonterend" en de Israëlische ambassadeur werd in Den Haag met spoed op het matje geroepen voor tekst en uitleg. Frankrijk ging nog een stap verder en trok een keiharde grens door minister Ben-Gvir de toegang tot het Franse grondgebied te ontzeggen vanwege zijn provocerende rol in deze kwestie.

Het formele onderzoek door de Franse antiterrorisme-eenheid is een belangrijk signaal dat de internationale gemeenschap niet langer bereid is om blind weg te kijken bij het structurele machtsmisbruik door de Israëlische regering. Een land dat claimt te opereren volgens de standaarden van de westerse rechtsorde, mag hulpverleners en activisten niet blootstellen aan dergelijke vernederingen en mishandelingen.

Het Franse OM start dit onderzoek niet zomaar; de bewijzen en getuigenissen die er liggen zijn simpelweg te ernstig om te negeren. De roep om rekenschap en rechtvaardigheid klinkt luider dan ooit.