-Mark Jongeneel- Individualisme is geen zondebok, maar een beschavingstest

Maar laten we het debat in 2026 eens omdraaien. Niet met slogans, maar met vragen. Eerlijke vragen.

Aan iedereen die klaagt over individualisme:

Welke van uw vrijwillige initiatieven of beslissingen zouden met agressief geweld moeten worden beantwoord? Want daar komt het uiteindelijk altijd op neer. Als mensen hun eigen keuzes maken en u vindt die verkeerd, wat dan? Morele afkeuring is één ding. Maar zodra vrijheid wordt “gecorrigeerd”, is dwang nooit ver weg.

Hoeveel agressief geweld wilt u inzetten om dit te bestrijden? Een boete? Een verbod? Sociale uitsluiting? Politieoptreden? Uiteindelijk is elke regel die tegen de wil van het individu wordt afgedwongen gebaseerd op geweld, of de dreiging ervan. Dat is geen karikatuur, dat is staatsrecht.

Waarom denkt u dat een bureaucraat beter weet wat goed voor u is? Waarom zou iemand met een beleidsnota, ver weg van uw leven, uw gezin en uw geweten, betere keuzes maken dan u zelf? Sinds wanneer is afstand een kwalificatie voor wijsheid?

Individualisme betekent niet dat we geen gemeenschap zijn. Het betekent dat gemeenschap vrijwillig is. Dat solidariteit waarde heeft omdat zij wordt gekozen, niet opgelegd. Dat verantwoordelijkheid pas echt bestaat als er ook vrijheid is om te falen.

De grootste misvatting is dat individualisme leidt tot kilte. In werkelijkheid leidt het tot volwassenheid. Tot burgers die niet wachten op instructies, maar initiatief nemen. Die helpen omdat ze willen, niet omdat ze moeten. Vrijwilligerswerk, ondernemerschap, mantelzorg en creativiteit bloeien niet ondanks vrijheid, maar dankzij haar.

De vraag voor 2026 is dus niet of we minder individualistisch moeten worden. De vraag is of we nog durven te vertrouwen op vrije mensen. En daar sluit ik deze column mee af.

Ik wens u een gelukkig, succesvol en vooral gezond 2026. Een jaar met moed om zelf te denken. En met de vrijheid om uw eigen keuzes te maken.