Lokale regelneven slopen oud en nieuw: 99 gemeenten verbieden zelfs verenigingsvuurwerk!

Dat blijkt uit een rondgang waarover de NOS bericht. Meer dan driehonderd gemeenten werden benaderd en ongeveer tweehonderd reageerden. In ten minste 99 daarvan wordt de uitzondering op het landelijke vuurwerkverbod simpelweg buiten werking gesteld.

De burger kreeg aanvankelijk te horen dat verenigingen en georganiseerde buurtgroepen nog een vergunning zouden kunnen aanvragen. Nu blijkt wat zo’n politieke belofte in Nederland waard is: niets.

De constructie was al bureaucratisch genoeg. Gewone burgers mogen straks geen consumentenvuurwerk meer afsteken, maar een buurtvereniging of club zou onder voorwaarden een vergunning kunnen aanvragen. Zo zou er tenminste nog iets overblijven van de Nederlandse vuurwerktraditie.

Maar zelfs die minimale opening is veel lokale bestuurders te ruim.

Gemeenten verschuilen zich achter tijdgebrek, ingewikkelde aanvragen en een tekort aan handhavers. Dat laatste argument is bijzonder. De overheid bedenkt eerst een vrijwel onuitvoerbaar verbod, maakt vervolgens een ingewikkeld vergunningenstelsel en gebruikt daarna haar eigen gebrek aan uitvoeringskracht als argument om helemaal niets toe te staan.

Dat is geen overmacht. Dat is onbehoorlijk bestuur.

Van de ondervraagde gemeenten zeggen er minstens 42 aanvragen wel te zullen behandelen. Ook daar klinkt echter vaak al het woord “terughoudend”. Met andere woorden: burgers mogen een formulier invullen, maar moeten niet denken dat hun aanvraag met een open houding wordt bekeken.

De traditionele jaarwisseling wordt zo volledig overgenomen door burgemeesters, juristen, veiligheidsregio’s, beleidsmedewerkers en handhavingsplannen. Wat ooit een volksfeest was, wordt een administratieve operatie waarbij de burger vooraf moet bewijzen dat hij zich waardig genoeg gedraagt om een paar minuten vuurwerk af te steken.

Natuurlijk is zwaar illegaal vuurwerk gevaarlijk. Natuurlijk moeten geweld tegen hulpverleners, vernielingen en het gebruik van explosieven keihard worden aangepakt. Maar Nederland heeft de afgelopen jaren een ziekelijke gewoonte ontwikkeld: omdat een groep zich misdraagt, wordt de vrijheid van iedereen afgepakt.

Pak de raddraaiers op. Vervolg mensen die hulpverleners aanvallen. Geef vernielers torenhoge schadeclaims. Maar behandel niet de hele bevolking als een verzameling potentiële criminelen.

Burgemeesters waarschuwden eerder al dat het vergunningenstelsel moeilijk te handhaven zou zijn. Maar als de overheid iets niet kan handhaven, moet zij zich afvragen of de regel wel verstandig is. In Nederland gebeurt het tegenovergestelde: onuitvoerbaarheid wordt gebruikt als reden voor nóg strengere beperkingen.

Voor burgers wordt het ondertussen onmogelijk om te weten wat waar geldt. In de ene gemeente kan een vereniging misschien één vergunning krijgen. In een andere gemeente wordt geen enkele aanvraag goedgekeurd. Elders moet een organisator voldoen aan een stapel eisen waarvan de omvang nog nauwelijks bekend is.

De bestuurders die zeggen chaos te willen voorkomen, creëren zo zelf een lappendeken.

Klein F1-vuurwerk blijft buiten het algemene verbod, maar dat verandert niets aan de kern van de zaak. Het traditionele consumentenvuurwerk en zelfs de beloofde georganiseerde uitzondering worden in grote delen van het land feitelijk beëindigd.

Dit gaat niet alleen over vuurwerk. Het gaat over de verhouding tussen overheid en burger. Mag een volwassen Nederlander zelf verantwoordelijkheid dragen, of moet iedere activiteit worden gereguleerd, vergund en gecontroleerd?

De bestuurlijke klasse kiest steeds opnieuw voor het tweede.

Het tragische is dat de nette burger zich aan het verbod zal houden, terwijl criminelen die nu al illegale explosieven bezitten zich straks evenmin iets van de nieuwe regels aantrekken. De overheid pakt dus vooral de brave Nederlander zijn traditie af. De echte probleemgevallen blijven bestaan.

Dat is de essentie van veel hedendaags beleid: maximale controle over mensen die toch al luisteren en minimale grip op degenen die lak hebben aan iedere regel.

Wie oud en nieuw wil behouden als volksfeest, moet zich nu uitspreken. Anders resteert over enkele jaren een steriele, door de gemeente georganiseerde lichtshow, gevolgd door een speech van de burgemeester over “verbinding”.