BIJ1 hoeft ruim een ton minder terug te betalen, maar Heerma’s ministerie houdt de uitleg voor zich

Toch wordt een vraag naar die uitleg afgeserveerd. Volgens GeenStijl, dat hierover het ministerie ondervroeg, is de terugvordering teruggebracht van ongeveer 209.000 euro naar 95.000 euro. Een woordvoerder bevestigt de informatie uit de BIJ1-nieuwsbrief, maar voegt eraan toe: “verder hebben wij geen aanvullende informatie”.

Wat een bestuurlijke arrogantie. Het ministerie weet wat er is besloten. De partij kent haar financiële meevaller. Alleen de belastingbetaler moet kennelijk genoegen nemen met het eindbedrag.

De voorgeschiedenis maakt die houding extra kwalijk. In de Kamerbrief van 16 februari 2026 legde Heerma’s voorganger Frank Rijkaart uit waarom het volledige voorschot over 2024 werd teruggevorderd. BIJ1 had de wettelijke aanlevertermijn overschreden, hersteltermijnen herhaaldelijk niet nageleefd en uiteindelijk stukken ingediend die nog gebreken bevatten. De subsidie werd daarom op nul vastgesteld.

Daar ging een vernietigend oordeel van de toezichthouder aan vooraf. De Commissie toezicht financiën politieke partijen constateerde in september 2025 dat de gehele verantwoording ontbrak. Vanwege de herhaalde tekortkomingen vond de commissie een lichtere maatregel dan volledige terugvordering niet passend.

Dat was dus een gemotiveerd besluit na meerdere kansen. Wie publiek geld krijgt, moet kunnen laten zien wat ermee is gebeurd. Zeker een politieke partij, die zelf invloed wil uitoefenen op de besteding van andermans geld. Een partijorganisatie die de maatschappij wil veranderen, mag eerst aantonen dat zij haar eigen administratie op orde heeft.

De problemen kwamen bovendien niet uit de lucht vallen. Al in december 2023 speelde een eerdere terugvordering van ruim 127.000 euro bij BIJ1. Dat is een ander subsidiedossier. Het maakt wel duidelijk waarom de waakhond bij het latere oordeel nadrukkelijk over herhaling sprak.

BIJ1 mocht bezwaar maken. Als het oorspronkelijke besluit juridisch niet deugde of nieuwe stukken tot een andere uitkomst leiden, moet een minister dat serieus beoordelen. Ook een partij waaraan je politiek een bloedhekel hebt, heeft recht op een juiste beslissing.

Maar daarmee is de verantwoordingsvraag niet verdwenen. Integendeel. Eerst vond het ministerie volledige terugbetaling nodig. Nu resteert minder dan de helft. Welke tekortkomingen zijn alsnog hersteld? Welke uitgaven zijn aanvaard? En waarom komt de rekening uit op 95.000 euro?

Zonder de beslissing op bezwaar kunnen wij niet vaststellen of de verlaging terecht is. Dat is precies waarom Heerma met de onderbouwing moet komen. Wie weigert die te geven, verhindert dat burgers het verschil kunnen zien tussen een noodzakelijke correctie en bestuurlijke slapheid tegenover een politieke partij.

Het advies van een toezichthouder is geen vonnis waaraan nooit meer iets kan veranderen. Maar een minister die uiteindelijk anders uitkomt, moet kunnen uitleggen waarom de eerdere bezwaren niet langer tot dezelfde terugvordering leiden. Anders blijft van dat hele toezicht voor de buitenwereld weinig meer over dan een stapel brieven.

Dat raakt ook partijen die wél hun administratie bijhouden. Zij betalen een accountant, verzamelen bewijsstukken en zorgen dat hun verantwoording klopt. Waarom zouden hun penningmeesters de eisen nog serieus nemen als een forse terugvordering elders zonder inhoudelijke publieke toelichting wordt teruggeschroefd? Heerma hoort te laten zien dat naleving ertoe doet en dat een bezwaarprocedure geen sluiproute naar vrijblijvendheid is.

Het gaat hier bovendien om de financiering van politieke concurrenten. De overheid verdeelt geld onder organisaties die om de gunst van de kiezer strijden. Juist daar moet iedere indruk van willekeur worden bestreden met feiten. Een woordvoerder die alleen een lager bedrag bevestigt, doet het tegenovergestelde: die laat de belangrijkste vraag onbeantwoord.

Achter het Haagse woord ‘middelen’ zitten uren werk: een vroege dienst, een volle werkweek, een ondernemer die eerst klanten moet vinden voordat hij iets verdient. Die mensen hoeven hun belangstelling voor de bestemming van hun geld niet te verdedigen. De bewindsman moet zijn beslissing verdedigen.

Heerma heeft de financiering van politieke partijen in zijn portefeuille. Hij kan deze kwestie dus niet als een vervelend misverstand tussen een journalist en de persvoorlichting afdoen. Zijn ministerie neemt het besluit en namens zijn ministerie wordt de uitleg afgehouden. Dat is zijn politieke verantwoordelijkheid.

De Tweede Kamer moet het besluit en de onderbouwing opeisen. Welke feiten gaven de doorslag, hoe is het bedrag berekend en hoe verhoudt dat zich tot de eerdere waarschuwing van de waakhond? Eventuele persoonsgegevens kunnen worden afgeschermd. De reden waarom de staat ruim een ton minder terugvordert, hoort niet achter de ministeriële deur te verdwijnen.

Het CDA kan zich nog zo graag presenteren als partij van behoorlijk bestuur. Laat Heerma dat dan hier waarmaken. Leg het besluit op tafel en verdedig iedere euro die BIJ1 minder hoeft terug te betalen. Zolang zijn ministerie de burger afscheept, verdient hij stevige politieke druk. Hij is geen eigenaar van de schatkist en de belastingbetaler is geen lastige buitenstaander.