Asielindustrie ontploft: COA eist 184,7 miljoen euro van hotelregelaar

Bijna 185 miljoen euro.

Dat is geen gewoon zakelijk meningsverschil meer. Volgens berichtgeving gaat het om een van de grootste schadeclaims die een Nederlandse overheidsinstelling ooit tegen een onderneming heeft ingediend.

De rechter moet nog bepalen wie juridisch gelijk heeft. Derksen ontkent dat hij iets verkeerd heeft gedaan en zijn bedrijf heeft zelf een tegenclaim neergelegd. Maar politiek is nu al duidelijk dat het COA jarenlang gigantische bedragen door een uiterst kwetsbare commerciële constructie heeft laten stromen.

LCHD werd in 2022 ingeschakeld om snel hotelkamers te vinden tijdens de escalerende opvangcrisis. Het bedrijf fungeerde als tussenpersoon tussen hotels en het COA.

Volgens DutchNews ontving LCHD in ongeveer tweeënhalf jaar meer dan 500 miljoen euro van het COA. Het Financieele Dagblad meldde dat Derksen in die periode meer dan 40 miljoen euro aan dividend aan zichzelf zou hebben uitgekeerd.

Dat laatste is op zichzelf niet automatisch strafbaar. Een commerciële partij mag winst maken. Maar wanneer een overheidsorganisatie onder crisisomstandigheden een exclusieve tussenpersoon honderden miljoenen belastinggeld laat beheren, moet iedere overeenkomst tot achter de komma worden gecontroleerd.

Dat is blijkbaar niet gebeurd - of in ieder geval niet goed genoeg om een conflict van deze omvang te voorkomen.

Het COA heeft beslag laten leggen op de woonboerderij van Derksen in Didam en is een gerechtelijke procedure gestart tegen LCHD en de bestuurders. De opvangorganisatie zegt dat er een conflict bestaat over de uitvoering van de opdracht en over de beëindiging van huurovereenkomsten.

Daartegenover stelt LCHD dat het COA zelf contracten onrechtmatig heeft beëindigd. Het bedrijf zegt nog voor tientallen miljoenen euro’s aan verplichtingen richting hotels te hebben en diende daarom een tegenclaim in.

Daarnaast loopt sinds 2023 een onderzoek van het Openbaar Ministerie en de FIOD naar mogelijke corruptie en geldstromen rond Derksen en een voormalige zakenpartner. Dat onderzoek heeft nog niet tot een definitieve veroordeling geleid. Die juridische terughoudendheid moet worden gerespecteerd.

Maar terughoudendheid over schuld betekent niet dat we politiek moeten zwijgen over de totale bestuurlijke puinhoop.

Het patroon kennen we inmiddels. De overheid creëert of laat een crisis uit de hand lopen. Vervolgens moet er “met spoed” worden gehandeld. Normale aanbestedingen, prijsvergelijkingen en controles worden opgerekt omdat er onmiddellijk duizenden bedden nodig zijn.

Daar duiken commerciële tussenpersonen op. Zij beschikken over contacten, hotelkamers en snelheid. De overheid betaalt, want de politieke druk is groot en de belastingbetaler staat toch garant.

Jaren later komen onderzoekers, accountants en juristen kijken wat er precies is gebeurd. Dan blijken contracten onduidelijk, marges gigantisch en verantwoordelijkheden over tientallen bureaus verspreid.

Hetzelfde zagen we bij mondkapjes, teststraten en andere crisisconstructies. Nu zien we het bij opvanghotels.

Als het COA gelijk krijgt en LCHD daadwerkelijk ernstige contractuele fouten heeft gemaakt, moet iedere onterecht betaalde euro worden teruggehaald. Daar kan geen twijfel over bestaan.

Maar ook in dat scenario moet de politieke leiding uitleggen waarom een situatie kon ontstaan waarin bijna 185 miljoen euro schade werd geleden. Wie keurde de afspraken goed? Wie controleerde de facturen? Wie hield toezicht op de winstmarges? Wanneer ontstonden de eerste zorgen? Waarom greep men niet eerder in?

Een overheidsinstelling kan niet simpelweg zeggen: wij zijn mogelijk benadeeld, dus wij zijn uitsluitend slachtoffer. Het COA beheerde publiek geld en had de plicht dat geld zorgvuldig te beschermen.

De Kamer moet volledige openheid eisen over de contracten, betalingen, interne waarschuwingen en controles. Niet alleen over LCHD, maar over de volledige commerciële keten rond hotelopvang, cruiseschepen, beveiliging, catering en vervoer.

De Nederlandse burger heeft recht om te weten wie rijk is geworden aan een opvangcrisis die door politiek onvermogen steeds verder werd opgeblazen.

De juridische procedure zal bepalen wie welk bedrag verschuldigd is. Maar het politieke oordeel kan nu al worden geveld: een systeem waarin een half miljard euro via één commerciële tussenpersoon loopt en daarna een claim van 184,7 miljoen ontstaat, is een systeem dat totaal niet onder controle was.

En zoals altijd mocht de belastingbetaler het risico dragen.