CDA-minister Heerma laat gemeenten 3,2 miljard oppotten, terwijl ze jouw woonlasten dit jaar met 4,3 procent opschroeven

De cijfers staan in het jaarlijkse overzicht dat CDA-minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken dinsdag naar de Kamer stuurde. 85 procent van de gemeenten sloot 2025 met een plus af. Tussen begroting en werkelijkheid zit bijna 4 miljard euro, rekende Binnenlands Bestuur uit. Ook de provincies hielden samen 561 miljoen euro over; maar 2 van de 12 sloten af met een tekort.

Een uitschieter is het niet. Sinds 2020 sluiten gemeenten elk jaar samen af met een plus, terwijl ze vooraf steeds een tekort begroten. Over 2024 ging het om 2 miljard euro. Wie jaar na jaar een tekort voorspelt en jaar na jaar geld overhoudt, rekent niet slecht. Die zet een rookgordijn op.

Het geld verdwijnt in de spaarpot. Het eigen vermogen van de gemeenten groeide in 2025 voor het zevende jaar op rij, naar ongeveer 46 miljard euro, blijkt uit een analyse van BMC op basis van voorlopige CBS-cijfers.

Ondertussen mochten de huiseigenaren betalen. Volgens de Atlas van de lokale lasten van COELO betaalt een meerpersoonshuishouden met een koopwoning dit jaar gemiddeld 1.095 euro aan gemeentelijke woonlasten, 45 euro meer dan vorig jaar. De ozb-aanslag steeg met 4,6 procent. In Rheden gingen de woonlasten zelfs met 21 procent omhoog.

Weet je het ravijnjaar nog? De VNG waarschuwde dat gemeenten vanaf 2026 een bezuiniging van 2,4 miljard euro boven het hoofd hing, en dat drie op de vier gemeenten in de rode cijfers zouden belanden. In datzelfde stuk stond wat er dan op de inwoner afkwam: "Alleen de hondenbelasting, toeristenbelasting en de ozb (onroerendezaakbelasting) mogen omhoog."

Het gehuil werkte. In april 2025 kwam er volgens de VNG zelf tot en met 2027 per saldo 3 miljard euro extra beschikbaar voor gemeenten. En de ozb ging gewoon omhoog. De gemeenten kregen het extra geld én jouw hogere aanslag, en hielden aan het eind van de rit miljarden over.

Tel je provincie en waterschap erbij, dan ben je als eigenaar-bewoner dit jaar gemiddeld 1.895 euro kwijt aan lokale lasten, ruim 86 euro meer dan vorig jaar. Ook huurders ontspringen de dans niet: zij betalen gemiddeld 500 euro aan gemeentelijke lasten. Ruim 86 euro extra, en je ziet er geen stoeptegel meer voor terug.

En volgend jaar gaat het feest gewoon door. In de plannen voor 2027 wil Maasdriel 28,3 procent meer ozb en vraagt Zwolle 21,6 procent meer voor afval.

En de minister? Heerma trekt de conclusie die Den Haag altijd trekt. Het verschil tussen begroting en werkelijkheid betekent volgens hem niet zonder meer dat gemeenten te veel geld krijgen, schrijft Gemeente.nu. Zijn verklaring: gemeenten krijgen niet uitgevoerd wat ze begroten. 84 procent zegt dat de uitvoering achterblijft. Als knelpunten noemen ze te weinig personeel (62 procent), afhankelijkheid van externe partijen (50 procent) en gebrek aan expertise (43 procent).

Zo werkt het dus. De gemeente krijgt het werk niet gedaan, houdt het geld over en stuurt jou toch een hogere aanslag. Je betaalt meer en krijgt minder, en de CDA-minister van Binnenlandse Zaken maakt er een probleem van 'uitvoeringskracht' van.

Ook het jeugdzorgexcuus houdt geen stand. Een deel van het overschot is eenmalig: in september 2025 kregen gemeenten 728 miljoen euro als compensatie voor jeugdzorgtekorten uit 2023 en 2024. Daar stonden in 2025 geen uitgaven tegenover. Haal dat eraf, en er blijft nog steeds bijna 2,5 miljard euro over.

En Heerma waarschuwt alweer. Vanaf 2028 ramen veel gemeenten tekorten, door een lagere algemene uitkering en het aflopen van extra geld voor de jeugdzorg. Het volgende ravijn staat al klaar, en je weet inmiddels hoe dat afloopt: met een hogere aanslag op jouw deurmat.

Natuurlijk moet een gemeente een buffer hebben voor slechte tijden. Maar een buffer is iets anders dan een spaarpot die zeven jaar op rij groeit, terwijl de aanslag op je deurmat elk jaar hoger wordt. Wie miljarden overhoudt, heeft geen gat in de begroting maar een graaicultuur.

Dat het anders kan, laat Rijssen-Holten zien. Daar daalden de gemeentelijke woonlasten dit jaar met 10,2 procent, grotendeels door een kortingsregeling. Met 669 euro is het volgens COELO de goedkoopste gemeente voor huiseigenaren. In Bloemendaal, de duurste, betaal je 2.279 euro. Een lagere aanslag is dus geen natuurwet die Den Haag niet kan breken. Het is een keuze die bijna geen gemeente durft te maken.

Gemeenten die geld overhouden, verlagen volgend jaar de ozb. Niet bevriezen, verlagen. En Heerma, de minister die over het gemeentefonds gaat, moet de ozb wettelijk aan banden leggen: geen stijging boven de inflatie voor gemeenten die jaar na jaar met een plus afsluiten.

Zolang gemeenten hun tekort mogen voorspellen en hun overschot mogen houden, blijft de huiseigenaar de pinautomaat van het gemeentehuis. Heerma kan dat stoppen. Tot nu toe kijkt hij toe.